Aram ólgen maldyń etin satyp jiberýge tyrysatyn jylpostardyń kóp ekenin ómirde kórip júrmiz. Al mundaı ettiń boıyndaǵy zııandy vırýs qaınatqanda ólmeı, tutynǵan adamnyń boıyna tarap, túrli aýrýdy qozdyrýy múmkin ekeni sózsiz. Sondyqtan bazarǵa satýǵa ákelinetin maldyń tutas etin arnaýly zerthanada tekserip, bilikti sarap arqyly onyń tutynǵan halyqtyń densaýlyǵyna zalaly joqtyǵyn anyqtaý da – mańyzdy mindet. Bul da – veterınarlyq salany jetildirýdiń bir salasy.
Bir kezde «epızootııa – ekonomıkalyq qana emes, áleýmettik jáne saıası da jaý» degen uran kóterilgen edi. Epızootııa degeniń – janýarlardyń bir nemese kóp túriniń ortaq ınfeksııalyq aýrýlarǵa ushyraýy. Ondaı keselder bir aýmaqtarda tirkeledi. Halyq arasynda ony epıdemııa dep ataıdy. Osyndaıǵa ushyraǵan maldyń etin halyq tutynatyn bolsa, onyń arty qaıǵyly jaǵdaıǵa ulasyp jatady. Osynyń ózi bazarǵa satýǵa ákelinetin maldyń, qustyń barlyq eti, ósimdik tektes azyq-túlikter zerthanada muqııat tekserilip, arnaıy sarap arqyly zııansyzdyǵy anyqtalǵan soń ǵana satýǵa ruqsat etiletin belgi soǵylady.
Petropavl qalasyndaǵy bes bazardyń veterınarlyq-sanıtarlyq zerthanalary Talshyn Turlybekova men onyń qyzy Gúlnár basqaratyn «Monosıt» JShS-ǵa qaraıdy. 20 shaqty adamǵa jumys berip otyrǵan bul uıym 2006 jyldan beri jumys istep keledi. Osy ýaqyt aralyǵynda uıymnyń zerthanalary tekserip, satýǵa kelisim bergen et, ósimdik ónimderinen eshqashan aýrý belgisi tabylyp, adamdarǵa zııan keltirdi degen aryz-shaǵym bolǵan emes. Osynyń ózi úlken jetistik, jumys sapasynyń joǵary ekenin kórsetedi. Sonyń aıǵaǵyndaı bul ujym Ulttyq reıtıng ortalyǵynyń 2015 jyly «Sala kóshbasshysy» sertıfıkatyn, 2016 jyly «Ekonomıka maqtanyshy» tósbelgisin, mereıtoılyq medaldar, tósbelgiler, Qurmet gramotalaryn jıi alyp júr. Bular ujymnyń eńbek sapasynyń kórsetkishteri ekeni daýsyz.
– Bizge osy bıznesti bastaý ońaıǵa túsken joq. Qymbat ári kúrdeli qural-jabdyqtar alý úshin nesıe alýǵa týra keldi. Ujymǵa bilikti, joǵary bilimdi veterınar dárigerlerdi izdep taptyq. Qazir tek olardyń sany 16-ǵa jetip, berik ujym qalyptastyrdyq. Árıne, máseleler de joq emes. Zerthanalarǵa oryndy bazarlardan jalǵa alamyz. Zamana talabymen jaldaý aqysy qubylyp turady, biraq ortaq til tabýdyń nátıjesinde olarmen kelisimge kelemiz, – deıdi T.Turlybekova.
Zerthananyń jumysyn jergilikti bılik tarapynan aýmaqtyq veterınarlyq qyzmettiń ınspektorlary turaqty baqylap otyrady. Zerthanalar bekitilgen normatıvtik qujattardyń talaby negizinde jumys isteıdi. Normatıvtik qujatqa sáıkes maldyń tutas etinen 200 gramdyq synamalar bas, júrek, baýyr sııaqty úsh jerden alynyp, zerthanada sarapqa salynady. Joǵary sapaly qural-jabdyqtar arqyly alynǵan synamalar eń kóp degende jarty saǵatta saraptan ótedi. Osydan keıin ǵana aýrýdyń belgisi joq etterge satýǵa ruqsat beretin belgi salynady.
T.Turlybekovanyń ózi Reseıde týyp-ósip, Rostov qalasynyń veterınarlyq ınstıtýtyn bitirgen. Eńbek jolyn joldamamen barǵan Omby oblysynda bastaǵan. Odan 70-jyldary Qazaqstanǵa kelip, aldymen Býlaev qalasyndaǵy veterınarlyq stansaǵa ornalasyp, keshikpeı onyń basshylyǵyna taǵaıyndalyp, sol jerde 20 jyldan artyq qyzmet isteıdi. Keıin oblystyq sarap zerthanasyna aýysady. Memleket zerthanalyq saraptaý jumysyn jekemenshik naryqqa bergende ashylǵan birneshe zerthanany kórip, Talshyn Hakimqyzy da bul isti qolǵa alǵan. Sodan beri 17 jyl óte shyǵypty. Qazir qyzy Gúlnár ekeýi, joǵaryda aıtqanymyzdaı, «Monosıt» JShS quramynda qalanyń jańadan ashylǵan 5 bazarynda saraptaý zerthanalaryn ustap otyr.
Ujymnyń demeýshilik qyzmetteri de kóp. Qatarynan birneshe jyl boıy oblystaǵy Balalar úıiniń 25 adamdyq 8-otbasyna demeýshilik jasap kelgen. «Merekelerde balalarǵa syılyqtar jasap, táttiler aparyp otyrdyq. Sol «otbasy» múshelerimen áli kúnge baılanysyp turamyz. Osy otbasyndaǵy bir talapty qyzdyń kitabyn da shyǵaryp berdik», deıdi Gúlnár Turlybekova.
Bul ujymda veterınarlyq mamandyqta oqıtyn Astana men Petropavldyń stýdentteri de tájirıbeden ótedi. Bilikti veterınarlar jastarǵa óz tájirıbesin úıretedi. Al Esil aýdanyndaǵy aýylsharýashylyǵynyń joǵary kolledji «Monosıttiń» dárigerlerin ózderine shaqyryp, kezdesýler ótkizip turady. Mine, osyndaı shaǵyn ujymnyń da úlken paıdasy halyqqa tıip otyr.
Soltústik Qazaqstan oblysy
