TShO: Ozyq úrdistegi otyz jyl

О́nimderdi ótkizý barysy da qarqyndy. О́tken jyly 1,19 mln tonnadan asa suıytylǵan gaz, 9,7 mlrd tekshe metrden asa qurǵaq gaz, 2,4 mln tonnaǵa jýyq kúkirt ótkizildi

Saladaǵy kútpegen qıyndyq­tar­dy tabandylyqpen eńserý, durys strategııa jáne bıznesti saýatty da jaýapty júrgizý qashanda óz nátı­je­sin bereri anyq. Zamanaýı eko­no­mıkanyń qozǵaltqyshy sanalatyn munaı, gaz jáne ilespe ónimder ón­dirý­shi kompanııa qyzmetiniń jo­ǵary deńgeıi osyǵan dálel. О́tken jyly «Teńizshevroıl» JShS óndir­gen shıki munaı kólemi 29,2 mln ton­nany qurap, aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 10%-ǵa artyq boldy. Bul – respýblıkadaǵy shıki munaı óndirisiniń jalpy kóleminiń shamamen 34%-y.

Sóıte tura TShO óndirilgen shıki munaıdyń ár tonnasyna shaqqandaǵy jalpy shyǵaryndylar (emıssııalar) kólemin 2000 jyldan beri 75%-ǵa qysqartty. Byltyr óndirilgen gazdyń 99%-y kádege jaratyldy. Sondaı-aq sýdy qaıtadan paıdalaný kórsetkishi 49%-ǵa jetti. Kompanııa turmystyq aǵyn sýlardy kádege jaratý, óndiristik maqsatta tazartý men qaıta paıdalaný arqy­ly sýdy únemdeý baǵytyndaǵy is-sharalardy úzdiksiz júrgizip keledi. Qaldyqtardyń 35-ten asa túri qaıta óńdeýge jiberilip, byltyr óńdeý deńgeıi 63%-dy qurady. Jetekshi kompanııa úzdik tehnologııalardy engize otyryp, óz qyzmetin eńbek qaýipsizdigi men qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi dúnıejúzilik stan­darttarǵa saı júzege asyryp otyr.

О́nimderdi ótkizý barysy da qar­qyndy. О́tken jyly 1,19 mln ton­nadan asa suıytylǵan gaz, 9,7 mlrd tekshe metrden asa qurǵaq gaz, 2,4 mln tonnaǵa jýyq kúkirt ótkizildi.

Jýyrda iske qosylǵan Atyraý qala­syndaǵy KPI munaı-hımııa ke­she­nine shıkizat retinde paıdalanatyn propannyń 100%-y TShO-dan jetkizilip jatyr.

Buǵan deıin, 2022 jyldyń maý­sym aıynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Úkimet pen Teńiz ken ornynyń aksıonerlerine tapshylyqty jabý úshin 2 mlrd tekshe metr gazdy eksporttaýshydan ishki naryqqa qaıta baǵyttaý máselesin pysyqtaýdy tapsyrǵan bolatyn. «Ishki naryqtaǵy gaz tap­shylyǵy kelesi jyldyń ózinde-aq boljanyp otyr. Gazǵa degen ishki qajet­tilikti qamtamasyz etý onyń eksportynan sózsiz basymdyqqa ıe», dep túsindirdi Prezıdent.

Keıinirek, Qazaqstanǵa sapary aıasynda Chevron korporasııasynyń bas­shysy Maıkl Vırt «Teńiz­shev­roıl» Qazaqstannyń ishki naryǵynyń qajettilikterine qo­symsha 2,6 mlrd tekshe metr taýar­lyq gaz jiberetinin habarlady. TShO barlyq óńdelgen taýarlyq gazdy Qazaqstannyń ishki naryǵyna jetkizbek. О́tken jyly kompanııa elimizdegi munaı-hımııa ónerkásibi men ishki naryqqa qajetti gazǵa ósip kele jatqan suranysty óteý­de belsendi is-qımyl tanytty. Sóıtip, TShO óndirgen gazdyń 87%-y Qazaqstannyń ishki naryǵyna jiberildi. Qajettilikti eskerip, kompanııa elimizde óndiriletin gazdyń barlyq 100 paıyzyn qal­dy­rýdy jos­parlap otyr.

2022 jyldyń qorytyndysy bo­ıynsha Teńizde ilespe shıki 16,1 mlrd tekshe metr gaz óndirildi, onyń bir bóligi qaıtadan qabatqa aıdalady, bir bóligi kompanııanyń ishki óndiristik qajettilikterine paıdalanylady.

TShO-nyń 1993 jyldan bas­tap 2022 jyldyń sońyna deıingi ara­lyqtaǵy Qazaqstanǵa tikeleı qar­jylaı salymy kásiporynnyń jergi­likti qyzmetkerlerine tólengen eńbekaqyny, qazaqstandyq taýar óndirýshiler men qamtýshylardyń ónim­deri men qyzmetterin satyp alýǵa jumsalǵan qarjyny, mem­le­kettik kásiporyndarǵa aýdarylatyn tólemder, serikteske bó­lin­gen dı­vı­dend­terdi, sondaı-aq mem­leket­tik bıýdjetke aýdarylǵan salyq jáne roıal­tı túrindegi tólem­der­di qosa alǵanda 176 mlrd dollardan asty. Al 2022 jyly kompanııa Qazaq­stan bıýdjetine 14,5 mlrd dollar kóle­minde tikeleı tólem jasap, el eko­no­­mıkasynyń nyǵaıýyna septigin tıgizdi.

2022 jyly TShO sońǵy 6 jyldaǵy qazaqstandyq taýarlardy, jumystar men qyzmetterdi satyp alýdyń eń joǵary úlesine ‒ 70%-ǵa qol jetkizdi. Jumsalǵan qa­rajattyń basym bóligi Kele­shek keńeıý jobasy ‒ Uńǵyma erneýin­de­gi qysymdy basqarý jobasy­men (KKJ-UEQBJ) baıla­nys­ty. Bul joba­lar birik­tiri­lip, bir ýaqytta iske asyrylady. KKJ-UEQBJ aıaq­tal­ǵannan keıin Teńiz ken ornyndaǵy shıki munaı óndirý qýaty jylyna 12 mln tonnaǵa, al jalpy kólemi 39 mln tonnaǵa deıin ulǵaıatyn bolady. KKJ óndiris kólemin arttyrýǵa múmkindik berse, UEQBJ uńǵyma saǵasyndaǵy qysymdy tómendetip, óndiristegi alty keshendi tehnologııalyq jeli­de­gi qysymdy arttyrý arqyly Teńiz ken ornyndaǵy zaýyttardyń óndirgish qýatynyń tolyq qolda­nylýyn qamtamasyz etedi. Bul bilik­ti mamandardy daıarlaý, shetel­dik kompanııalarmen seriktes­tik qatynas ornatý arqyly tehnologııa almasý jáne jergilikti ınfra­qu­rylymdy jań­ǵyrtý túrinde mura qaldyrýǵa múm­kindik beretin ulttyq mańyzy bar joba.

Qazirgi kúni UEQBJ quryly­sy­nyń basym bóligi aıaqtalǵan. Joba júıelerdi iske qosý satysynda jáne óndiris nysandaryn joǵary qy­sym­nan tómengi qysymǵa kóshirý ju­mystaryn bastaıdy.

1993 jyly kásiporyn jumys­shy­lary arasynda Qazaqstan aza­mat­­tarynyń úlesi 50%-dy qu­ra­sa, 2022 jyldyń qorytyndysy bo­ıyn­sha qazaqstandyq mamandar TShO-nyń negizgi óndirisindegi laýa­­zymdardyń 94,8%-yna ıe.

Kompanııanyń jergilikti halyq ıgiligine salǵan ınvestısııa­sy óńir turǵyndarynyń ómirine eleý­li ózgerister ákelýde. Áleý­met­­tik bastamalar Atyraý obly­synyń árbir turǵynynyń áleýe­tin ashý men yntalandyrýǵa baǵyttalǵan. Kom­panııa elimizdiń ekono­mı­ka­lyq damýy men kásip­oryn orna­las­qan óńirdiń jergilikti hal­qynyń ál-aýqatyn arttyrýǵa eleýli úles qosyp keledi. 1993 jyly negizi qalanǵannan beri TShO Atyraý oblysynyń tur­ǵyn­dary men qyzmetkerlerin qam­tıtyn áleýmettik jobalar men baǵdar­la­ma­lardy qarjylandyrýǵa 2,7 mlrd-tan astam dollar jumsady. «Igilik» erikti áleýmettik ınfraqurylym baǵ­dar­lamasynyń 2023 jylǵy bıýd­jeti 25 mln dollardy qurady. Bul qarjy negizinen Atyraý obly­syn­daǵy balabaqsha, aýrýhana, mektep jáne basqa da áleýmettik nysan­dardyń qurylysyna baǵyt­talady.

«Jahandyq munaı naryǵyndaǵy jaǵdaıǵa qaramastan, kompanııamyz kásibı jaýapkershilik tanytyp, durys joldy tańdaý arqyly qundylyqtardan taımaı, joǵary nátıje kórsete aldy. Buǵan tórt ak­sıo­nerimiz ben Qazaqstan úki­me­ti­niń kórsetip otyrǵan qol­daýynyń, sonymen birge qyz­metkerlerimizdiń zor qabileti men adal eńbeginiń arqasynda qol jetkizdik», dep atap ótti TShO bas dırektory Kevın Laıon jýrnalıstermen ótken kezdesýde.