Sıfrlyq teńge – sıqyrly teńge

Tanystyrylym barysyn­da teńgeniń mundaı túriniń eko­nomıkalyq dızaıny ony tólem quralyna aınaldyrýǵa jáne banktik shottar men depozıtterden ótimdilikti shektep tastamaýǵa arnalǵanyna nazar aýdardyq. Osyǵan deıin sıfrly teńgede syıaqy esepteý arqyly UB ózge tólemder arasynda básekelestik týdy­rady degen pikir basym bol­ǵan. Biraq UB-nyń degeni bas­qasha eken. Olar báseke emes, tólem túrlerin ártaraptandyrýdy qalaıdy.

Bul rette Ulttyq bank ST arqyly táýekelderdi tejep otyr­ǵy­sy keletinin baıqatqan. Taratyp aıtsaq, ST arqyly áreketterdi baqylaý quraldary qosylady. Bul tetik jeke derekterdi baqylaýdy UB-ǵa emes, tutynýshynyń ózine beredi. Saıyp kelgende ST-degi qosymshalar sıfrlyq aktıvterdi tokendeý men damytýǵa daıyn bolýǵa baǵyttalyp otyr.

UB-nyń málimdeýinshe, qanatqaqty jobany synaý kezinde bes nusqa zerttelipti. Birinshi kezekte onyń syrtqy dızaınyna mán berilgen. Bul jaǵdaıda qolma-qol aqsha depozıt, tólem kartasy nemese mobıldi qosymsha retinde qabyldanady. Bazalyq nusqanyń jobasy onyń qolma-qol aqshaǵa uqsas ekenin aldyn-ala boljap otyr. Ekinshi jaǵynan, ST Ulttyq bankke ekonomıkalyq úderisterge olardy shyǵarý jáne aınalymnan shyǵarý arqyly áser etýge múmkindik beredi. Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni ózgert­ken kezde qolma-qol aqsha men ST-ny ózara tolyqtyrylýy­na baılanys­ty ótimdilik mólsheri ózgeredi. Bul óz kezeginde ishki jalpy ónim men ınflıasııaǵa áser etedi.

Qarjynyń mundaı túri aqsha-nesıe retteýshisine qarjy sektoryn damytýǵa da artyqshylyqtar beredi degen úmit bar. Birinshiden, ol qolma-qol aqshasyz tólem­derdi, ásirese ınternetke qoljetim­diligi shekteýli jerlerde qol­jetim­di etedi. Ekinshiden, bıýdjet qa­ra­jatynyń maqsatty jum­sa­lýynyń ashyqtyǵy artady. Osy­laı­sha, qanatqaqty shara aıasynda Ulttyq bank belgili bir taýarlarǵa jumsaýǵa bolatyn arnaıy maqsattaǵy tokenderdiń baǵdarlamalaný múmkindigin synaqtan ótkerip, baqylaýǵa bolatynyn dáleldep berdi.

Ulttyq banktiń pikirinshe, ST sıfrlyq teńsizdikti joıýdyń negizgi quraldarynyń birine aınalýy múmkin. Eki deńgeıli ST platformasyn iske asyrý modeli ekinshi deńgeıli bankterdi osy jobaǵa qatysýdyń ınnovasııalyq nusqasyn ázirleýge yntalandyrý úshin ǵana emes, sonymen birge bolashaqta ekojúıeni qurýdyń negizgi draıveri bolý jáne tólem qyzmetterin jetkizýshiler nary­ǵyn qalyptastyrý úshin ázir­len­gen. Qarjygerlerdiń H sezinde Ulttyq banktiń ókili kópdeńgeıli tólem júıesin jańǵyrtý modeli bir baǵytta júretinin aıtqan bolatyn. Bolashaqta QR-tólemderin engizý josparlanýda, bul naryqqa qatysýshylardy óz qyzmetterin damytýǵa jáne óz ınfraqurylymy aıasynda joǵaryda aıtyp ótken tólem júıesin jańǵyrtýdy ilgeri­letýge jol ashady.

Ekinshi deńgeıli bankterde ST engizý olardyń qyzmetine ekiushty áser etýi múmkin degen qaýip bar. Sebebi ST bankterden qarajattyń syrtqa ketýine jol ashady degen pikirler osyǵan deıin aıtylǵan. Mundaı jaǵdaı UB-nyń syrtqy bedeline keri áser etetini belgili. Demek bul UB úshin shyndap oılanatyn másele. Alaıda IT mamandary ST-nyń syrtqa ketýin tejeıtin tetikter qazirdiń ózinde qoljetimdi ekenin aıtyp otyr.

Qarjy segmentinde úlken óz­gerister keńistiktegi jańa oıynshylar – fınteh kompa­nııalarynyń betalysyna qarap anyqtalady. Qazir bankterdegi sıfrlaný deń­geıi – shamamen 90 paıyz. Ha­lyqaralyq tájirıbede 90 paıyz­dyq kórsetkish ǵana ST-ni úshinshi tólem túri retinde qoldanýǵa múmkindik beredi.

 Jalpy, ortalyq bankter úshin sıfrlyq orta qarjy naryǵyn damytý men baqylaýdyń negizgi quralyna aınalýda. Búkil álem boıynsha ortalyq bankterdiń qyzyǵýshylyqtary teorııalyq talqylaýdan qanatqaqty jobalardy júzege asyrýǵa jyldam ótip jatyr. Demek munyń bári qarjy sektorynyń damýyn ST-men baılanystyryp qaraýdyń durystyǵyn negizdeıdi.

ALMATY