UBT JО́NINEN UTYLYP QALMAIYQ

Jambyl oblysynda bıylǵy ulttyq biryńǵaı testileýdi uıymdastyrý men ótkizýge daıyndyq qandaı? Jambyl oblysy ákimdiginiń bilim basqarmasy 2009-2010 oqý jylynda oblys mektepterinde ulttyq biryńǵaı testileýdi uıym­dastyrý jáne ótkizý jó­ninde birqatar jumystar atqa­ryp keledi. Áýelgi aıtarymyz, Bilim jáne ǵylym mınıstr­liginiń “Ulttyq biryńǵaı tes­tileýdi uıymdastyrý jáne ót­kizý erejesine” sáıkes Jýaly, Qordaı, Moıynqum, Merki, T.Rys­qulov atyndaǵy, Talas, Sarysý, Shý aýdandary men Taraz qalasynda 10 ulttyq bi­ryńǵaı testileý ótkizý pýnkt­teri qurylypty. Búgingi kúni barlyq mektepter men ulttyq biryńǵaı testileý ótkizý pýnktterinde aǵymdaǵy jylǵy ulttyq biryńǵaı testileýdi oıdaǵydaı ótkizýge daıyndyq jumystary júrgizilýde. Bıylǵy ulttyq biryńǵaı testileýdi ótkizý tártibine bir­qatar ózgerister engizilip, mek­tep bitirýshilerdiń úlgeri­mine qoıylatyn talaptar kúsheıe túskeni belgili. Atap aıtqanda, mektep bitirýshilerdiń ulttyq biryńǵaı testileý kezinde je­kelegen pánder boıynsha qory­tyndy kórsetkishterin baǵalaý shkalasyna ózgerister engizil­gen. Iаǵnı, byltyrǵy jylǵy UBT-da jekelegen pánder boıynsha “qanaǵattanarlyq” baǵa alý úshin 3 ball jınaý jetkilikti bolsa, bıylǵy jyly ol 4 balǵa kóterilgen. Sonymen qatar, shekti deńgeıden ótý úshin 45 ball jınaý jetkilikti bolsa, bıyl ol 50 balǵa kóterilip otyr. — Ulttyq biryńǵaı testi­leýge qatysatyn 7545 mektep bitirýshiniń 5614-i, ıaǵnı 74,4 paıyzy bilimderin qazaq tilin­de, al 1931-i, ıaǵnı 25,6 paıyzy orys tilinde synaıdy. Onyń 3018-i, ıaǵnı 40 paıyzy  qala mektepteriniń (Taraz qalasynan – 2532, Shý qalasynan – 194, Qarataý qalasynan – 143, Jańa­tas qalasynan – 149 mek­tep bitirýshi), al 4527-si, ıaǵnı 60 paıyzy aýyl mektepteriniń oqýshylary, – degen bizben áńgimesinde oblystyq bilim basqarmasy bastyǵynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy Sulýshash Qurmanbekova. Jaqynda ulttyq biryńǵaı testileýdi tıimdi uıymdastyrý men ótkizýdi qamtamasyz etý maq­satynda oblystyq bilim bas­qarmasynyń keńeıtilgen má­jilisi ótkizildi. Májilis ba­ry­synda oqý jylynyń basy­nan búgingi kúnge deıingi at­qarylǵan is-sharalarǵa keńinen saraptama jasalynyp, ulttyq biryńǵaı testileýdi ótkizý men uıymdastyrýdyń tıimdiligin arttyrýǵa jáne daıyndyq ju­mystaryn jan-jaqty jandan­dyrýǵa baǵyttalǵan arnaıy sheshimder qabyldandy. Álbette, oblystyq bilim bas­­qarmasynda UBT-ny oıda­ǵydaı ótkizý jóninde kóńildi alańdatatyn másele de bar. Mysaly, barlyǵy 11071 mektep bitirýshiniń 7545-i, ıaǵnı 68,2 paıyzy ulttyq biryńǵaı test tapsyrýǵa ótinish berse, al 3526, ıaǵnı 31,8 paıyz mektep bitirýshi dástúrli memlekettik emtıhan tapsyrýǵa ótinish bildirgen. Bul úshin kimdi kinálaýǵa bolady: ata-ana, oqýshy álde muǵalimder men mektep basshylaryn ba? Bul saýal, ásirese, Qordaı, Moıyn­qum, Jambyl jáne Shý aýdandarynyń ákimderi men bilim bólimderiniń basshyla­ryna, mektep ujymdaryna tikeleı qatysty. О́ıtkeni, UBT-dan “óz erkimen bas tartý” degen úderis osy aýdandarda kóbirek oryn alyp otyr. Bul tizimniń ishinde aýdan, qala ákimderiniń I toqsan qorytyndysy boıyn­sha anyqtalǵan reıtınginde birinshi oryndy ıelengen Qor­daı aýdanynyń (ákimi I. Tor­taev) turýy, tipti uıat. Iá, muny mektep basshyla­rynyń oqýshylarǵa beretin bilim-biliginiń tómendigin kórset­peıin degen áreketi desek te bolady. Mysaly, Qordaı aýdanynda UBT-dan “bas tart­qan” mektep bitirýshiniń sany 419 bolǵan. Bul jergilikti mek­tep bitirýshilerdiń 40 paıyzyn quraıdy. Al 370 shákirt jo­ǵary oqý ornyna túsip, bilimdi maman atanǵysy kelmeıdi deıdi. Jáne oqýshylardyń bir bóligi UBT sertıfıkatyn talap etpeı­tin Reseı, Qyrǵyzstan sııaqty kórshi elderge baryp joǵary oqý oryndaryna túsemiz deıtin kórinedi. Bul máselege Bilim jáne ǵylym mınıstri J. Túımebaev jete mán bergeni jón deımiz. Ol úshin mınıstrlik daıynda­ǵan “Ulttyq biryńǵaı testileýdi uıymdastyrý jáne ótkizý ere­je­sinde” jazylǵan “mektep biti­rýshiler ulttyq biryńǵaı testi­leýge erikti túrde qatysady” degen maǵynadaǵy sóılemdi “mindetti túrde qatysady” dep ózgertilse, aýyl mektepterinde mundaı óreskeldikter bolmas pa edi dep oılaımyz. Sondyqtan, elimizdiń “bas ustazyna” bul máselede mektep dırektorlary men muǵalimderin ǵana kinálaı bermeı, ony zańdy turǵydan sheshýge bolatynyn da jet­kizgimiz keledi. Kósemáli SÁTTIBAIULY. Jambyl oblysy.