Resmı málimetke súıensek, tómengi Palataǵa 6 partııa ótip otyr. Keıingi jyldary Parlamentke munshalyqty kóp partııa engen emes. Onyń ústine, ózin ózi usynǵan 6 úmitker de mandat ıelendi. Demek endigi jerde Májilis qabyrǵasynda qyzý pikirtalas bolatyny beseneden belgili.
«Búgin biz 2023 jylǵy 19 naýryzda ótken aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń hattamalary negizinde Parlament Májilisiniń depýtattaryn kezekten tys saılaýdyń túpkilikti qorytyndylaryn shyǵaramyz. Osylaısha, saılaýshylardyń naqtylanǵan tizimderine sáıkes Qazaqstan azamattarynyń jalpy sany 12 mln 35 myń 578 adamdy qurady. Parlament Májilisiniń proporsıonaldy ókildik júıesi, ıaǵnı partııalyq tizimder boıynsha saılanatyn VIII saılanymynyń 69 depýtatyn saılaýda saıası partııalar úshin jáne «bárine qarsy» 6 mln 366 myń 441 daýys berildi», dedi Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirov.
Onyń keltirgen málimetterine súıensek, «Amanat» partııasy 53,9 paıyz daýys jınaǵan. Iаǵnı 3 431 510 adam qoldady. Ekinshi oryndy «Aýyl» halyqtyq-demokratııalyq partııasy ıelendi. Olarǵa 10,9 paıyz buıyrdy (693 938 adam). «Respublica» partııasy 8,59 paıyz (547 154 adam) daýyspen úshinshi orynǵa turaqtasa, «Aq jol» Qazaqstan demokratııalyq partııasy 8,41 paıyz (535 139 adam) qoldaýǵa ıe boldy. Qazaqstan Halyq partııasyn tańdaǵandar elektorattardyń 6,8 paıyzyn qurady. Iаǵnı 432 920 adam olarǵa daýys berdi. Májiliske altynshy bolyp ótken Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasyna saılaý bıýlletenderiniń 5,2 paıyzy (331 058 adam) buıyrypty. «Baıtaq» jasyldar partııasy 2,3 paıyz (146 431 adam) daýys jınady. Alaıda Parlamentke ótý shegi 5 paıyzdy quraǵandyqtan, Májilis quramyna engen joq. Taǵy bir aıta keterligi, «Bárine qarsymyn» baǵanyn elektorattardyń 3,9 paıyzy tańdaǵan. Osylaısha, 248 291 adam óz qarsylyǵyn bildirdi.
Nurlan Ábdirovtiń aıtýynsha, Májilistegi mandattar sany mejeli daýysty jınaǵan partııalarǵa bólinip beriledi. Soǵan sáıkes «Amanat» partııasy 40 mandat ıelendi, «Aýyl» halyqtyq-demokratııalyq partııasyna 8 mandat buıyrdy. «Respublica» partııasynan 6 depýtat Májiliske barady. Qazaqstan Halyq partııasy 5 oryndy qanjyǵasyna baılady. «Aq jol» Qazaqstan demokratııalyq partııasy 6 mandattyń ıegeri atansa, Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasyna 4 mandat buıyrdy.
Jıyn barysynda N.Ábdirov saılaý barysyndaǵy jaǵdaıǵa toqtaldy. Onyń keltirgen derekterine súıensek, daýys berý kúni saılaýdy 81 myńnan asa ulttyq baıqaýshy baqylaǵan. Halyqaralyq uıymdar saıası naýqannyń uıymdastyrylýyn joǵary baǵalaǵan.
«Halyqaralyq uıymdardyń baǵalaýy boıynsha saılaýaldy jarysqa qatysýshylar belsendi jáne erkin naýqan júrgizdi. Azamattardyń erik bildirýi úshin keshendi jaǵdaılar jasaldy. Múgedekterdiń saılaý úderisine qol jetkizýin jeńildetý boıynsha birneshe oń bastama iske asyryldy. Ýchaskelerde múgedektigi bar azamattardyń daýys berýi úshin qajetti jaǵdaı jasaldy. Kórý qabileti nashar adamdar úshin saılaý bıýlletenderine Braıl qarpimen trafaretter jasalyp, barlyq saılaý ýchaskeleri olarmen qamtamasyz etildi.
Daýys berý kúni 81 myńnan asa ulttyq baıqaýshy keldi. Onyń ishinde kandıdattardyń, saıası partııalardyń 38 981 senim bildirgen adamy, saıası partııalardyń 19 myń baıqaýshysy, 252 akkredıttelgen qoǵamdyq birlestiktiń 23 383 baıqaýshysy jáne halyqaralyq uıymdardyń 793 baıqaýshysy qatysty», dedi N.Ábdirov.
Sondaı-aq OSK tóraǵasy saılaý kúni tıisti quqyqtyq jaýapkershilik sharalaryn saqtaýǵa erekshe mán berilgenine nazar aýdardy. Osylaısha, zańdy buzǵany úshin ýchaskelik komıssııalardyń sheshimimen olardyń jumysyna qatysýdan 19 múshe dereý shettetildi. N.Ábdirov áleýmettik jelilerde taralǵan vıdeolar men saılaý komıssııalarynyń ótinishterine súıenip, Bas prokýratýraǵa saılaý kúnin tekserý jáne quqyqtyq baǵalaý júrgizý týraly ótinish jasaǵanyn jetkizdi.
«Bas prokýratýranyń resmı aqparaty boıynsha daýys berý kúni 42 adam quqyq buzýshylyq jasap, olardyń barlyǵy jaýapqa tartyldy. Olardyń ishinde 7 ýchaskelik komıssııa múshesine Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 108-baby, al 18 ýchaskelik komıssııa múshesine 110-bap boıynsha aıyppul salyndy. Alaıda osy áreketter azamattardyń erik bildirý nátıjesine áser etpedi jáne saılaý okrýgindegi nemese tıisti ákimshilik aýmaqtyq birliktegi saılaý nátıjesin senimdi túrde anyqtaýǵa múmkindik berdi. О́kinishke qaraı, osy ýaqytqa deıin otbasylyq daýys berý dástúri, ıaǵnı otbasy músheleri men basqa da jaqyndary úshin daýys berý, daýys berýge arnalǵan kabınada bir mezgilde bir adamnan artyq bolý «dástúri» jáne taǵy basqa kemshilik áli de joıylǵan joq», dedi N.Ábdirov.
Nurlan Ábdirov máslıhat depýtattaryn saılaýdyń qorytyndylaryn anyqtaý jáne jarııalaý tıisti aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń quzyretine jatatynyn habarlady. Osyǵan baılanysty aýdandyq, qalalyq aýmaqtyq saılaý komıssııalary saılaý ótken kúnnen bastap eki kún merzimde, ıaǵnı 21 naýryzdan keshiktirmeı, 37 qalalyq jáne 166 aýdandyq máslıhatqa saılaýdyń qorytyndylaryn shyǵarý boıynsha óz sheshimderin buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalady. Al oblystyq, Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń aýmaqtyq saılaý komıssııalary saılaý kúninen bastap bes kún merzimde, ıaǵnı 24 naýryzdan keshiktirmeı 20 máslıhatqa saılaýdyń qorytyndylaryn shyǵarý jáne tıisti aqparatty jarııalaý boıynsha jumystardy júrgizdi.
Sondaı-aq OSK tóraǵasy barlyq deńgeıdegi máslıhattarǵa saılaý qorytyndylary týraly aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń sheshimderi Ortalyq saılaý komıssııasynyń resmı ınternet-resýrsynda silteme túrinde ornalastyrylǵanyna nazar aýdardy.
Saılaýshylardyń naqtylanǵan tizimderine sáıkes Qazaqstan Respýblıkasy saılaýshylarynyń jalpy sany 12 mıllıon 035 myń 578 adamdy qurady. VIII shaqyrylymnyń partııalyq tizimder boıynsha saılanatyn 69 depýtatyn saılaýda barlyǵy 6 mıllıon 366 myń 441 adam daýys berdi.
Nurlan Ábdirovtiń aıtýynsha, depýtattyq mandattardy bólgen kezde úsh sanat ókilderiniń: áıelder, jastar jáne múgedektigi bar adamdardyń sany jıyntyǵynda jalpy sanynyń keminde otyz paıyzyn quraýǵa tıis. Budan bólek, saılaý qorytyndylary anyqtalǵannan keıin kúntizbelik úsh kúnnen keshiktirmeı kandıdat, saıası partııa Ortalyq saılaý komıssııasyna óz saılaý qorynyń qarajatyn paıdalanǵany jóninde esep berýge mindetti ekenin, onda aqshalaı túsim kózderi, sondaı-aq shyǵyndar kórsetilýge tıis ekenin habarlady.
Otyrysty qorytyndylaı kele, Nurlan Ábdirov Májilis pen máslıhattarǵa saılaý jańartylǵan saılaý zańnamasyna sáıkes ótkenin, saılaýdy ótkizýdiń jańa formaty úlken qoǵamdyq qyzyǵýshylyq týdyrǵanyn jáne saıası básekelestikti jandandyrǵanyn atap ótti. Saılaýaldy jarysqa tirkelgen barlyq 7 saıası partııa, onyń ishinde 2 jańa partııa qatysty. Azamattardyń ózin-ózi usyný múmkindiginiń arqasynda jekelegen okrýgterdegi básekelestik 1 mandatqa 63 adamǵa deıin qurady.
Saılaýdy ázirleý men ótkizýdi uıymdastyrý Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq zańnamasyna jáne halyqaralyq mindettemelerine qatań sáıkestikte, ashyqtyq pen aıqyndyq qaǵıdattarynda júzege asyryldy.
Halyqaralyq baıqaýshylar saılaý organdarynyń saılaýshylar úshin aýqymdy jáne ınklıýzıvti aqparattyq naýqan ótkizýin, saılaýǵa tıimdi daıyndyqty jáne daýys berý kúnin uıymdastyrýdy joǵary baǵalady.
