Saılaý • 28 Naýryz, 2023

Saılaý qorytyndysy: Májiliske alty partııa ótti

542 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Alǵash ret aralas júıe arqyly ótken Parlament saılaýy halqymyzdyń ǵana emes, shartaraptyń na­zaryn aýdarǵany belgili. Par­tııa­lar da, turǵyndar da saıa­sı dodanyń qory­tyn­dy ná­tı­jesin asyǵa kútti. Kún­i ke­she elimizdiń taǵ­dyr­­sheshti ke­zeńi sanal­ǵan báse­keniń túp­kilikti qo­ry­­­tyndysy ja­rııa­lan­dy. Or­tal­yq saı­laý komıs­­sııa­sy Má­ji­lis­ke qansha partııa ótip, qaı­sy­sy­na qansha man­dat beri­letinin habarlady.

Saılaý qorytyndysy: Májiliske alty partııa ótti

Resmı málimetke súıensek, tómen­gi Palataǵa 6 partııa ótip otyr. Keıingi jyldary Parla­ment­ke munshalyqty kóp partııa en­gen emes. Onyń ústine, ózin ózi usynǵan 6 úmitker de mandat ıelendi. Demek endigi jerde Má­jilis qabyrǵasynda qyzý pikir­talas bolatyny beseneden belgili.

«Búgin biz 2023 jylǵy 19 naýryzda ótken aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń hattamalary negizinde Parlament Májilisiniń depýtattaryn kezekten tys saılaýdyń túpkilikti qorytyndylaryn shyǵaramyz. Osylaısha, saılaýshylardyń naq­tylanǵan tizimderine sáıkes Qazaqstan azamattarynyń jalpy sany 12 mln 35 myń 578 adamdy qurady. Parlament Májilisiniń proporsıonaldy ókildik júıesi, ıaǵnı partııalyq tizimder boıynsha saılanatyn VIII saılanymynyń 69 depýtatyn saılaýda saıası partııalar úshin jáne «bárine qarsy» 6 mln 366 myń 441 daýys berildi», dedi Ortalyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Nurlan Ábdirov.

Onyń keltirgen málimetterine súıensek, «Amanat» partııasy 53,9 paıyz daýys jınaǵan. Iаǵnı 3 431 510 adam qoldady. Ekinshi oryndy «Aýyl» ha­lyq­tyq-demokratııalyq partııasy ıelendi. Olarǵa 10,9 paıyz buıyrdy (693 938 adam).  «Respublica» partııasy 8,59 paıyz (547 154 adam) daýyspen úshinshi orynǵa turaqtasa, «Aq jol» Qazaqstan demokratııalyq partııasy 8,41 paıyz (535 139 adam) qoldaýǵa ıe boldy. Qazaqstan Halyq partııasyn tańdaǵandar elektorattardyń 6,8 paıyzyn qurady. Iаǵnı 432 920 adam olarǵa daýys berdi. Májiliske altynshy bolyp ótken Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasyna saılaý bıýlletenderiniń 5,2 paıyzy (331 058 adam) buıyrypty. «Baıtaq» jasyldar partııasy 2,3 paıyz (146 431 adam) daýys jınady. Alaıda Parlamentke ótý shegi 5 paıyzdy quraǵandyqtan, Májilis quramyna engen joq. Taǵy bir aıta keterligi, «Bárine qarsymyn» baǵanyn elektorattardyń 3,9 paıyzy tańdaǵan. Osylaısha, 248 291 adam óz qarsylyǵyn bildirdi.

Nurlan Ábdirovtiń aıtýynsha, Máji­listegi mandattar sany mejeli daýys­ty jınaǵan partııalarǵa bólinip beriledi. Soǵan sáıkes «Amanat» partııasy 40 mandat ıelendi, «Aýyl» halyq­tyq-demokratııalyq partııasyna 8 mandat buıyrdy. «Respublica» par­tııasynan 6 depýtat Májiliske ba­ra­dy. Qazaqstan Halyq partııasy 5 oryn­dy qanjyǵasyna baılady. «Aq jol» Qazaqstan demokratııalyq partııa­sy 6 mandattyń ıegeri atansa, Jalpyulttyq sosıal-demokratııalyq partııasyna 4 mandat buıyrdy.

Jıyn barysynda N.Ábdirov saılaý barysyndaǵy jaǵdaıǵa toqtaldy. Onyń keltirgen derekterine súıensek, daýys berý kúni saılaýdy 81 myń­nan asa ulttyq baıqaýshy baqyla­ǵan. Halyqaralyq uıymdar saıası naýqannyń uıymdastyrylýyn joǵary baǵalaǵan.

«Halyqaralyq uıymdardyń baǵa­laýy boıynsha saılaýaldy jarysqa qatysý­shylar belsendi jáne erkin naýqan júrgizdi. Azamattardyń erik bildirýi úshin keshendi jaǵdaılar jasaldy. Múgedekterdiń saılaý úderisine qol jet­kizýin jeńildetý boıynsha birneshe oń bas­tama iske asyryldy. Ýchaskelerde múge­dektigi bar azamattardyń daýys be­rýi úshin qajetti jaǵdaı jasaldy. Kó­rý qabileti nashar adamdar úshin saı­laý bıýlletenderine Braıl qar­pi­­men trafaretter jasalyp, barlyq saılaý ýchaskeleri olarmen qamtamasyz etildi.

Daýys berý kúni 81 myńnan asa ulttyq baıqaýshy keldi. Onyń ishinde kan­dı­­dattardyń, saıası partııalardyń 38 981 senim bildirgen adamy, saıası par­tııa­lardyń 19 myń baıqaý­shysy, 252 akkredıttelgen qoǵam­dyq birlestiktiń 23 383 baıqaýshysy jáne halyqaralyq uıymdardyń 793 baıqaýshysy qatysty», dedi N.Ábdirov.

Sondaı-aq OSK tóraǵasy saılaý kúni tıisti quqyqtyq jaýapkershilik sharalaryn saqtaýǵa erekshe mán berilgenine nazar aýdardy. Osylaısha, zańdy buzǵany úshin ýchaskelik komıssııalardyń sheshimimen olardyń jumysyna qatysýdan 19 múshe dereý shettetildi. N.Ábdirov áleýmettik jelilerde taralǵan vıdeolar men saılaý komıssııalarynyń ótinishterine súıenip, Bas prokýratýraǵa saılaý kúnin tekserý jáne quqyqtyq baǵalaý júrgizý týraly ótinish jasaǵanyn jetkizdi.

«Bas prokýratýranyń resmı aqparaty boıynsha daýys berý kúni 42 adam quqyq buzýshylyq jasap, olardyń barlyǵy jaýapqa tartyldy. Olardyń ishinde 7 ýchaskelik komıssııa múshesine Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 108-baby, al 18 ýchaskelik komıssııa múshesine 110-bap boıynsha aıyppul salyndy. Alaıda osy áreketter azamattardyń erik bildirý nátıjesine áser etpedi jáne saılaý okrýgindegi nemese tıisti ákimshilik aýmaqtyq birliktegi saılaý nátıjesin senimdi túrde anyqtaýǵa múmkindik berdi. О́kinishke qaraı, osy ýaqytqa de­ıin otbasylyq daýys berý dástúri, ıaǵnı otbasy músheleri men basqa da jaqyndary úshin daýys berý, daýys berýge arnalǵan kabınada bir mezgilde bir adamnan artyq bolý «dástúri» jáne taǵy basqa kemshilik áli de jo­ıyl­ǵan joq», dedi N.Ábdirov.

Nurlan Ábdirov máslıhat depýtattaryn saılaýdyń qorytyndy­laryn anyqtaý jáne jarııalaý tıisti aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń quzyretine jatatynyn habarlady. Osyǵan baılanysty aýdandyq, qalalyq aýmaqtyq saılaý komıssııa­lary saılaý ótken kún­nen bastap eki kún merzimde, ıaǵnı 21 naý­ryzdan keshiktirmeı, 37 qala­lyq jáne 166 aýdandyq máslıhatqa saı­­laý­dyń qorytyndylaryn shyǵarý bo­­ıyn­­sha óz sheshimderin buqaralyq aqpa­rat quraldarynda jarııalady. Al ob­lystyq, Astana, Almaty jáne Shym­kent qalalarynyń aýmaqtyq saılaý ko­mıs­sııalary saılaý kúninen bas­tap bes kún merzimde, ıaǵnı 24 naýryz­dan keshiktirmeı 20 máslıhatqa saılaýdyń qo­ry­tyn­dylaryn shyǵarý jáne tıisti aqparatty jarııalaý bo­ıynsha jumystardy júrgizdi.

Sondaı-aq OSK tóraǵasy barlyq deńgeıdegi máslıhattarǵa saılaý qorytyndylary týraly aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń sheshimderi Or­talyq saılaý komıssııasynyń res­mı ınternet-resýrsynda silteme túrinde ornalastyrylǵanyna nazar aýdardy.

Saılaýshylardyń naqtylanǵan tizimderine sáıkes Qazaqstan Respýb­lı­­kasy saılaýshylarynyń jalpy sany 12 mıllıon 035 myń 578 adamdy qurady. VIII shaqyrylymnyń partııalyq tizimder boıynsha saılanatyn 69 depýtatyn saılaýda barlyǵy 6 mıllıon 366 myń 441 adam daýys berdi.

Nurlan Ábdirovtiń aıtýynsha, depýtattyq mandattardy bólgen kezde úsh sanat ókilderiniń: áıelder, jas­tar jáne múgedektigi bar adamdardyń sany  jıyntyǵynda jalpy sanynyń keminde otyz paıyzyn quraýǵa tıis. Budan bólek, saılaý qorytyndylary anyqtalǵannan keıin kúntizbelik úsh kúnnen keshiktirmeı kandıdat, saıası partııa Ortalyq saılaý komıssııasyna óz saılaý qorynyń qarajatyn paıdalanǵany jóninde esep berýge mindetti ekenin, onda aqshalaı túsim kózderi, sondaı-aq shyǵyndar kór­setilýge tıis ekenin habarlady.

Otyrysty qorytyndylaı kele, Nurlan Ábdirov Májilis pen máslı­hattarǵa saılaý jańartylǵan saılaý zań­namasyna sáıkes ótkenin, saılaýdy ótkizýdiń jańa formaty úlken qoǵamdyq qyzyǵý­shy­lyq týdyrǵanyn jáne saıası báse­kelestikti jandandyrǵanyn atap ótti. Saılaýaldy jarysqa tirkelgen barlyq 7 saıası partııa, onyń ishinde 2 jańa partııa qatysty. Azamattar­dyń ózin-ózi usyný múmkindigi­niń arqasynda jekelegen okrýgterdegi básekelestik 1 mandatqa 63 adamǵa deıin qurady.

Saılaýdy ázirleý men ótkizýdi uıym­dastyrý Qazaqstan Respýblıka­synyń ulttyq zańnamasyna jáne halyqaralyq mindettemelerine qatań sáıkestikte, ashyqtyq pen aıqyndyq qaǵıdattarynda júzege asyryldy.

Halyqaralyq baıqaýshylar saılaý organdarynyń saılaýshylar úshin aýqymdy jáne ınklıýzıvti aqparattyq naýqan ótkizýin, saılaýǵa tıimdi daıyndyqty jáne daýys berý kúnin uıymdastyrýdy joǵary baǵalady.