Erkin kúresten ótken Azııa chempıonattarynda eń keremet kórsetkishke qol jetkizgen Iran quramasy. Parsy eliniń pehlevandary sol 35 jarystyń 29-ynda jalpykomandalyq esepte bas júldeni oljalady. Úsh dodada О́zbekstan (1999, 2011 jáne 2018 jyldary) ozsa, Qazaqstan (2006) men Úndistannyń (2013) bir-bir retten asyǵy alshysynan tústi.
Jerlesterimiz óziniń eń zor tabysyna 2016 jyly qol jetkizdi. Almatydaǵy Balýan Sholaq atyndaǵy sport saraıynda uıymdastyrylǵan baıraqty básekede balýandarymyz Qazaq eliniń ánuranyn úsh márte shyrqatty. Alataý baýraıynda Leonıd Spırıdonov (66 kılo), Nurjan Qataev (96 kılo) jáne Marıd Mýtalımov (120 kılo) qarsylas shaq keltirmese, Baýyrjan Orazǵalıev (60 kılo) pen Gennadıı Lalıev (84 kılo) qola medaldi ıelendi. Nátıjesinde, Qazaqstan quramasy jalpy esepte jeke-dara kósh bastady. Oǵan deıin de, odan keıin de erkin kúres sheberlerimiz dál osy nátıjesin qaıtalaı alǵan joq. Al 2018 jyly Bishkekte jigitterimiz jeti júlde (2 altyn+1 kúmis+4 qola) alsa, 2022 jyly Ulanbatyrda segiz medal (1+3+4) oljalady.
Bizdiń balýandar 2018 jyly Bishkekte, 2019 jyly Sıande, 2020 jyly Nıý-Delıde jáne 2021 jyly Almatyda uıymdastyrylǵan Azııa chempıonattarynda eki altynnan aldy. Taǵy 11 jarysta bir retten bas júldege qol jetkizdi. 10 dodada jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterile almady. Sóz oraıy kelgende, 1997 men 2004 jyldary Tegeranda tym súreńsiz kúreskenimizdi aıta ketkenimiz jón. Bul básekelerde jalǵyz ǵana qolany qanaǵat tuttyq. Al 2001 jyly Ulanbatyrdan qorjynymyz bos qaıtty.
Qazaqstan jankúıerlerine Azııa chempıonatynyń alǵashqy medaliniń syńǵyryn estirtken Islam Baıramýkov pen Sergeı Nepomnıashıı. 90 kılo salmaqta kúresken Islam fınalda Atlanta Olımpıadasynyń jeńimpazy, Barselona Olımpıadasynyń qola júldegeri, keıinnen eki dúrkin álem chempıony atanǵan Irannyń dańqty balýany Rasýl Hademennen jeńilip, kúmis medal ıelendi. 100 kılo salmaqta saıysqa túsken Sergeı jartylaı fınalda súrinip, qola júldeni enshiledi. 1995 jyly Manılada Elmádı Jabyraıylov (82 kılo) aldyna jan salmady. Bul – erkin kúres sheberlerimizdiń jeńip alǵan alǵashqy altyny. Qandastarymyzdyń arasynan dál sol mejege birinshi bolyp jetken Máýlen Mamyrov (54 kılo) edi. Ol 1999 jyly Tashkentte top jardy.
Sary qurlyqtyń basty dodasynda eń kóp júlde alǵan balýandar kóshin Marıd Mýtalımov (120 kılo) pen Dáýlet Nııazbekov (61 kılo, 65 kılo) bastap tur. Ekeýi de jeti retten jeńis tuǵyryna kóterildi. 2003-2010 jyldar aralyǵynda kúresken Marıd 3 altyn, 2 kúmis jáne 2 qolany qorjynǵa saldy. 2013-2020 jyldar aralyǵynda beldesken Dáýlet 3 altyn men 4 qolany qanjyǵasyna baılady. Islam Baıramýkov (90 kılo, 97 kılo), Nurjan Qataev (96 kılo) jáne Dáýlet Shabanbaıǵa (96 kılo, 125 kılo) bes júldeden buıyrdy. Islam 1 altyn, 3 kúmis jáne 1 qolany oljalady. Nurjan 1 altyn, 2 kúmis jáne 2 qolany enshilese, Dáýlet 1 kúmis pen 4 qolany ıemdendi.
Erkin kúrestiń qazirgi damý barysyna naqty baǵa berý úshin sońǵy bes Azııa chempıonatyna jeke-jeke toqtala ketkendi jón kórdik. 2018 jyly Bishkekte Nurıslam Sanaev (61 kılo) pen Dáýlet Nııazbekov (65 kılo) aldaryna jan salmasa, Ádilet Daýlynbaev (92 kılo) kúmispen kúpteldi. Jandos Ismaıylov (57 kılo), Meıirjan Áshirov (70 kılo), Danııar Qaısanov (74 kılo) jáne Azamat Dáýletbekovke (86 kılo) buıyrǵany qola medal. Alataýdyń arǵy betinde О́zbekstan (3+2+3) men Iran (3+1+2) quramalary aldymyzdy orady.
2019 jylǵy dúbirli doda Parsy eli balýandarynyń aıqyn jeńisimen aıaqtaldy. Olar jeti ret jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysynan qol bulǵady. Taǵy úsh sportshysy úshinshi oryndy ıelendi. Iаǵnı Irannyń barlyq ókili Sıandaǵy chempıonatta júlde aldy. Eki altyn, bir kúmis jáne eki qolasy bar qazaqstandyqtar komandalyq saıysta ekinshi oryndy enshiledi. Bizdiń órender arasynan Nurqoja Qaıpanov (70 kılo) pen Danııar Qaısanov (74 kılo) oza shapty. Saıatbek Oqasov (65 kılo) ekinshi satyǵa jaıǵasty. Ǵalymjan О́serbaev (79 kılo) pen Álisher Erǵalı (97 kılo) úshinshi oryndy ıemdendi.
2020 jyly Úndistannyń astanasynda Iran, Qazaqstan, Japonııa jáne Qyrǵyzstannyń ánurany eki retten shyrqaldy. О́zge júldelerdi qosa eseptegende ırandyqtar (2+2+4) ozdy. Odan keıingi oryndarǵa japondar (2+1+4) men qazaqtar (2+0+4) jaıǵasty. Otandastarymyzdyń arasynan Danııar Qaısanov (74 kılo) pen Iýsýp Batyrmurzaevqa (125 kılo) teń keler eshkim tabylmady. Dáýlet Nııazbekov (65 kılo), Meıirjan Áshirov (70 kılo), Ilıshan Chılaev (92 kılo) jáne Álisher Erǵalı (97 kılo) júldegerler sanatynan kórindi.
2021 jyly Almatyda shymyldyǵy túrilgen sary qurlyqtyń basty dodasynda Talǵat Syrbaz (70 kılo), Nurqoja Qaıpanov (74 kılo) jáne Oleg Boltın (125 kılo) ózderiniń myqtylyǵyn pash etip, altyn medaldi moıyndarynda jarqyratty. Aqtyq synda ózbekstandyq Jahangermyrza Týborovtan aılasyn asyra almaǵan Adlan Asqarov (61 kılo) pen ırandyq Álı Shabanıge ese jibergen Álisher Erǵalı (97 kılo) kúmisti qanaǵat tutty. Bul jarysta bes balýanymyz fınalda kúreskenimen, komandalyq saıysta Irandy taǵy da alǵa jiberdik. Olar úsh altynnan bólek, úsh kúmis pen eki qolany qanjyǵaǵa baılady.
Byltyr Ulanbatyrda segiz júlde alǵanymyzdy joǵaryda aıttyq. Atalǵan dodada Azamat Dáýletbekov (86 kılo) qarsy kelgenderdiń barlyǵyn qoǵadaı japyrdy. Rahat Qaljan (57 kılo), Nurqoja Qaıpanov (74 kılo) jáne Álisher Erǵalı (125 kılo) – ekinshi, al Aqbar Qurbanov (61 kılo), Talǵat Syrbaz (70 kılo), Ádilet Daýlynbaev (92 kılo) jáne Mámed Ibragımov (97 kılo) úshinshi oryndy ıelendi.
Azııa chempıonatynda Qazaqstannyń erkin kúres sheberleri barlyǵy 92 júldege qol jetkizdi.
