Táttimbet quba dombyrany qolyna alyp, jaqsylarǵa jaǵalaı kóz tastap, sál júreksine otyryp qaldy. Ustazdyń eki shákirtin nelikten tóre men atqaminerdiń aldyna alyp kelip synǵa salǵanyn sonda túsindi. Igilik te, óner de baıda. Baı men tóreniń aq ordasynda tanylǵan adam – alty alashqa tanylady. О́ziniń úlken dodaǵa túskenin endi paıymdaǵan. Qýandyq meıirlene jymıyp aqyryn bas ızedi… Saýsaǵyna eń áýeli ilingeni saharada kóp tartyla bermeıtin eski alabaıraq kúıdiń biri – Saımaqtyń «Sary ózeni» edi. Bar babymen tógilte tartqan. Eń sońynda júrek shymyrlatatyn ánge uqsas qamryqty qaıyrmany qobyzdyń kúıindeı qylyp soza tartqanda, otyrǵan jurt bir adamdaı kúrsingen.
Dombyranyń qaqpaǵyn kúńirente soǵyp, short kesip aıaqtaǵanda, – Bárekeldi, – dedi Qýandyq estiler-estilmes qylyp.
Jamıǵat «Qııash tóre ne aıtady eken?!» degendeı qurmetke toly únsizdikte qalǵan. Tóre tómen qarap sál únsiz otyrdy. Sodan soń rıza keıipte Táttimbetke qaraǵan.
– Aınalaıyn… – dedi daýsy sál qarlyǵyp, – Saýsaǵyńnan aınalaıyn. Qýandyqtyń qarakesekten kelgen saqtııan etik sánqoı shákirti bar deýshi edi. Sol sen ekensiń ǵoı. Kúıde de sánqoı ekensiń.
– Qý-eke, – dedi, sodan soń Qýandyqqa qarap, – Myna shákirtińde biz buryn estimegen bir sylqymdyq bar. Qaqpaqtyń ózi kúńirenip ketedi eken.
Sodan soń qoshemettiń tıegi aǵytylyp jurt dýyldasyp ketkende Qııash tóre tura turyńdar degendeı tamaǵyn qattyraq kenegen. Ordada siltideı tynyshtyq ornady.
– Bul kúıdiń hıkaıasy da qan tatyǵan aýyr hıkaıa, – dedi Qııash tóre, – Qalasańdar aıtyp bereıin.
– Ertede, osy ózimiz otyrǵan jerdi Qondyger quba jurt degen jaılaǵan. Qondyger quba jurt – alashtyń arǵy atasy eken. Myna shúrshit bizben sol kezde soǵysyp júripti. Ishki Qytaıda Hýanhy degen ózen bar. Búkil Qytaı jurty sol ózenniń jaǵasynda ósip-óngen. Biraq zamanynda Hýanhynyń eki qaptaly, Qondygerdiń aqtyly qoıy men kókalaly jylqysy jaılaǵan jer eken. Hýanhynyń qondygershe aty - Sary ózen. Al Sary ózen búkil Qondyger jurtynyń anasy eken. Táńiriniń bergen sıyn-aı, aqyry Qondygerdiń basynan baq taıyp shúrshitten jeńiledi. Qalyń el teristikke, tún túbine qonys aýdarady. Ol jaqta Urym degen elmen jandasady. Sóıtip, dúnıeniń shetine deıin jetken Qondygerdiń qany tógilmegen, súıegi shashylmaǵan jeri joq desedi. Sol Qondyger quba jurtta Saımaq degen batyr bolypty, ózi asqan kúıshi eken. Kúzde qońyr qazdar shyǵysqa qaraı bet túzegende qondygerdiń batyrlary qol bulǵap turyp:
– Aspanda ushqan qońyr qaz
Etiń – sheker, sorpań – baz
Barǵanda da bararsyń
Sary ózen degen anamyz
Jaǵasynda qanat qaǵarsyń
Sary ózenniń saǵynysh
Sary dert boldy júrekke
Anamyzǵa jetersiń
Sýyna táýap etersiń
Anamyzǵa jetkende
Sýyna táýap etkende
Qondygerdeı oǵlannan
Duǵaı da duǵaı sálem etersiń, –
– dep, muńaıyp, bir-biriniń ıyqtaryna qoldaryn artysyp jyr jyrlaıdy eken. Mine, Saımaqtyń kúıi osy Sary ózenge degen saǵynyshtan týǵan eken.
Talasbek Ásemqulovtyń «Táttimbet seri» romanynan
Derekkóz - Kúı ańyzy
