Qazir Soltústik Qazaqstanda ónerkásip óndirisin damytý boıynsha birneshe ınvestısııalyq jobalar iske asyrylýda, sonyń salmaqtylary oblys ortalyǵynyń ózinde. Kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý (KIID) basqarmasynyń basshysynyń orynbasary N.Sadyqov: «Jańa jobalardy iske asyrýdyń jáne jumys istep turǵan kásiporyndardy jańǵyrtýdyń arqasynda biz ónerkásip salasynyń údemeli damý traektorııasyn saqtaıtyn bolamyz. 2022 jyly óndiris kólemi 2021 jylmen salystyrǵanda 4%-ǵa (395 mlrd teńgeden 490 mlrd teńgege deıin) ulǵaıdy. О́ńdeý ónerkásibindegi óndiris kólemi 9,8%-ǵa ulǵaıdy (2021 jyly – 306 mlrd teńge, 2022 jyly – 401,6 mlrd teńge)», deıdi.
2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha jalpy ónerkásiptiń ósý qarqyny boıynsha oblys respýblıkada 7-oryn alǵan. О́sim paıyzy respýblıkalyq orta deńgeıden joǵary. Sonyń ishinde óńdeý ónerkásibin damytý – ekonomıka ósiminiń negizgi draıverine aınalýy kerek deıdi maman. О́tken jyly Qazaqstannyń iri kásiporyndarymen, onyń ishinde «Samuryq-Qazyna» qorynyń quramyna kiretin ulttyq kompanııalarmen oblys kásiporyndary shamamen 81 mlrd teńgege sharttar jasaǵan. Sonyń arqasynda tapsyrys kólemi 2021 jylmen salystyrǵanda 2022 jyly 28%-ǵa artqan. Bul mashına jasaý salasyn 2022 jyly 3,3%-ǵa arttyryp, 111,5 mlrd teńgege jetkizdi. Sonyń ishinde reseılik «Ýral» motosıklin shyǵarý jolǵa qoıyldy. Byltyr 8,9 mln AQSh dollary kólemine teń 730 motosıkl shyǵaryldy.
О́ńdeý ónerkásibin damytýdy yntalandyratyn ındýstrıalızasııanyń birtekti kartasy jasalǵan. 2010 jáne 2019 jyldar aralyǵynda osy kartanyń sheńberinde 57 mlrd teńgeniń 71 jobasy iske asyryldy. Sonyń arqasynda 2800 jańa jumys orny ashyldy.
Osy kartanyń kelesi, 2020-2025 jyldar aralyǵyndaǵy kezeńinde 141 mlrd teńgeni ıgeretin 25 joba iske asyrylýy josparlanǵan. Sonyń 17 jobasy búginge deıin iske asyryldy. Bul mashına jasaý, elektr qýaty, aýyl sharýashylyǵy, tamaq ónerkásibi jáne jeńil ónerkásip salalarynda iske asyrylǵan jobalar. Olarda shyǵarylǵan ónimder aımaqtaǵy óńdeý ónerkásibiniń 45 paıyzdyq úlesin alyp otyr. Jańadan engizilgen jetildirilgen tehnologııalardyń arqasynda eńbek ónimdiligi de 2022 jyldyń 9 aıynda 4,1%-ǵa artty.
Soltústikqazaqstandyq taýar óndirýshilerdiń eksporttyq áleýeti de artyp keledi. Byltyr ol 423 mln AQSh dollary kólemine jetti. Bul 2021 jylmen salystyrǵanda 29,4%-ǵa artyq. Máselen, «Cool Infinity», «Kırov atyndaǵy zaýyt» JShS, «Izolıt», «Elektrtehnıkalyq zaýyt» JShS ónimderi eldiń syrtynan ózderiniń rynoktaryn tapqan.
Qolaıly ınvestısııalyq klımat óńdeý ónerkásibinde de tıimdi jasalǵan. Osy kúnge deıin 496 mlrd teńgeni ıgerýge tıisti 44 jobany iske asyrý josparlanyp otyr. Sonyń 44 mlrd teńgeni ıgergen 13 jobasy 2022 jyly iske asyryldy. Sonyń ishinde óńirdegi eń úlken «Maslo-Del» sút zaýytynyń kelesi kezeńin jańǵyrtý aıaqtaldy. Onyń arqasynda kásiporynnyń óndiristik qýaty eki esege jýyq arttyrylyp, jylyna shyǵaratyn 120 myń tonnanyń ornyna 323 myń tonna ónim shyǵara alatyn deńgeıge jetti. Bul maqsatqa 5,5 mlrd teńgeniń ınvestısııasy quıyldy. Sondaı-aq 2022 jyldyń maýsym aıynda asa iri sút óńdeýshi «Evrazıan Fýds Korporeıshn» kompanııasynyń óndirisine 13 mlrd teńge quıylyp, tolyq jańǵyrtý aıaqtaldy. Bul kásiporynnyń qatty irimshikterin elimizdiń Astana, Almaty, Shymkent sııaqty iri qalalarynyń dúkenderinen de jıi kórýge bolady. Biraq bir ókinishtisi sol, ónimniń baǵasy óte qymbat.
Importqa táýeldilikti azaıtý maqsatynda oblysta qus etin óndiretin kásiporyndarǵa qoldaý kórsetilýde. Byltyr «Soltústik broıleri» kásipornynyń 5 myń tonna ónim shyǵara alatyn alǵashqy kezeńi iske qosyldy. Qazir kásiporynnyń ekinshi kezeńin iske asyrý jumystary jalǵasýda. Sonymen birge Qyzyljar aýdanynda «Jańa qus» JShS iske qosyldy. Oǵan quıylǵan ınvestısııa kólemi 1,4 mlrd teńge, kásiporyn jańadan 60 jumys ornyn ashty. Qazir ol jylyna 1500 tonna qus etin óndiredi.
Taıynsha aýdanynda 1 mlrd teńge ınvestısııa quıylyp, jemazyqtyń 9 túrin shyǵara alatyn jańa zaýyt iske qosyldy. Ol jylyna 72 myń tonnanyń ónimin shyǵara alady, kásiporyn jańadan 70 jumys ornyn ashty. О́nimderin negizinen oblystaǵy «EMS Agro» atty qus fabrıkasyna, eldiń ońtústik óńirlerine jáne О́zbekstan, Tájikstan memleketterine shyǵarady.
Petropavlda vagon-termos jáne vagon-refrıjeratorlar shyǵaryla bastaǵany týraly buryn jazǵanbyz. «Kýl Infınıtı» kompanııasy jasap jatqan bul ónimderdiń jyldyq sany 800-ge jetpekshi. Bıyl óndiriske taǵy 12 mlrd teńge quıylyp, qosymsha 200 jumys orny ashylady dep kútilýde.
Byltyr kúzde Petropavlda «Rım-KazAgro» JShS jyldyq qýaty 5 myń tonna bolatyn qaǵaz ónimderin shyǵaratyn fabrıkany iske qosqanyn qýana jazǵanbyz. Quıylǵan ınvestısııa kólemi 2,5 mlrd teńge, jumys oryndarynyń sany 80 ekenin de aıtqanbyz. Qazir zaýyt jumys istep, sanıtarlyq-gıgıenalyq maqsattaǵy qaǵaz ónimderin shyǵarýda. Bul ónimder ımporttyń 16 paıyzyn jabýǵa qol jetkizdi. Bolashaqta kásiporyn óz ónimderin Reseıge shyǵarýdy da josparlap otyr.
Respýblıka halqy Soltústik Qazaqstanda 2019 jyldan beri «Qyzyljar» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń (AEA) ashylǵanyn biledi. Bul aımaqta isteıtin kásiporyndarǵa kóptegen jeńildik qarastyrylǵan. Qazir AEA-da 196,8 mlrd teńgeniń ınvestısııasyn ıgerýdi maqsat etken 9 joba iske asyrylýda. Olar tolyq iske asyrylǵanda 2,7 myń adamǵa shaqtalǵan jańa jumys oryndary ashylmaqshy. Búginge deıin 2 joba iske asyryldy. Sonyń ishinde 10 mlrd teńge quıylǵan transformatorlar shyǵaratyn zaýyt jáne nemistiń CLAAS kombaınyn jınaıtyn seh. Sońǵylar byltyr 332 kombaın jınasa, bıyl barlyǵy 478 aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryn jınaýdy mejelep otyr. Al jeti joba qazir iske asyrylý ústinde. Onyń ishinde, byltyr eki reseılik kompanııa óz ónimderin shyǵarmaq bolyp, jańa jobalardy iske asyryp jatyr. Mine, Qyzyljar óńiriniń ónerkásip salasyndaǵy qazirgi qadamdary osyndaı.
Soltústik Qazaqstan oblysy
