Qııandaǵy Derjavınskte kindik qany tamǵan Temir Manarbekuly bala kúninen tehnıka ataýlyǵa úıir bolyp ósti. Áýeli kishkentaı oıynshyqtardy buzyp kóretin. Qurylysyn baıqaıdy, ereksheligin ańǵarady. Sábı sanada ábden ornyǵyp alǵan osy qyzyǵýshylyǵy kún ótken saıyn damyp, armandaı alys keleshektiń kókjıegine qolyn bulǵap shaqyryp turatyn. Ýaqyt óte kele, on saýsaǵynan óner tamatyn, áldekimder kúresinge endi qajeti joq dep laqtyryp tastaıtyn qara temirge jan bitiretin has sheberge qalaı aınalǵanyn ózi de sezbeı qalǵan. Tájirıbesi tolysa kele, ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldary ataqqa shyqqan amerıkalyq jáne aǵylshyndyq retro kólikterdi qurastyra bastady. Qansha qıyn bolsa da alǵan betinen taımady. Shalǵaıda qajetti bólshekter qasqaldaqtyń qanyndaı taptyrmaıdy. Tabanynan taýsylyp izdep, kóz maıyn sarqyp, shuqylap áýrege tússe de, qyzyǵýshylyqtyń tula boıyn órikpitip, qolamtanyń shoǵyndaı qyzdyratyn qyzýly demi tynyshtyq bermegen. Keıin úı sharýashylyǵyn urshyqtaı úıirýge ábden jaraıtyn shaǵyn traktordy jasap shyqty. Kórshi-qolań tań qalyp, jaǵasyn ustaǵan. Kishkentaı traktor úıdiń janyndaǵy bar sharýaǵa jaramdy ári aýlanyń ishinde burylyp júrip turýǵa ıkemdi bolyp shyqty. Kádimgideı qoly uzaryp qalǵan. Moto tehnıkanyń motoryn salypty. Kishkentaı bolsa da kúshti kórinedi. О́ziniń topshylaýyna qaraǵanda 9 attyń kúshi bar. Qar tazalaýǵa, kómir, shóp, otyn tasýǵa ábden jarap tur. Kishkentaı traktordy qurastyrýǵa eki jyl ýaqytyn sarp etken. Joǵaryda biz temirdeı tózim kerek degen ýájdi aıtýymyz da osydan. Qajetti bólshekterdi Qytaıdan aldyrǵan. Kishkentaı traktorǵa laıyqtap shómish, shóp jınaıtyn qurylǵy jasaǵan. Bar shyǵynyn qosqanda 500 myń teńge qarajatyn jumsaǵan.
Endi bir sát jelmen jarysatyn ushqyr sporttyq kólikterdi jasaýǵa ańsary aýmasy bar ma? Onda da kóneniń kózindeı erterekte jasalǵan dúnıelerdi. Bir qıyny olarǵa keletin bólshekterdi tabý ońaı emes eken.
Sheberlikke mashyq serik. Kóz qanyǵyp, qol úırengen saıyn alǵa basa bermek. Baıaǵyda 6-synypta oqyp júrgen kezinde balalarǵa arnalǵan shaǵyn avtokóligin kádimgi velosıpedtiń bólshekterinen qurastyrypty. Mańaıdaǵy bala bitken ózgeshe avtokólikti tańsyq kórip, tań atqannan keshke deıin ústinen túspeıdi eken. Al munyń oıyn balalyq maqtanyshtyń lebi sál ǵana sharpyp ótken. «Mine, kórińder me, qurbylaryń Temirdiń jasaǵan dúnıesin?!» dep ishki túısikte osyndaı oı baılanǵanymen, tis jaryp maqtanǵan emes. Maqtanysh úshin jasap jatqan joq qoı, óz qolynan tyń dúnıeniń keletindigin dáleldeý úshin ári osyndaı jańalyqqa týmysynan yntyzar.
Orta mektepti aıaqtar kezde aǵaıy eki «Moskvıch» kóligin syıǵa tartypty. Ekeýi de iske alǵysyz kólikter. Ábden tozyp, silikpesi shyqqan. Áldekimder ár bólshegin burap alyp tonaǵan. Anyǵyn aıtqanda, qańqasy ǵana qalǵan kólikter. Tot basyp, shirip ketken avtokólik shanaǵyn bólshektep, metall qabyldaıtyn orynǵa ótkizgen. Iske jaraıtyn birdi-ekili saımandaryn ǵana paıdalansa kerek.
– Áıteýir, qazir ǵalamtor qoldy uzartyp tur, – deıdi Temir Manarbekuly. Qajetti bólshekterge tapsyrys berip aldyrdym da, kólikti qurastyrýǵa kiristim. Taǵy da azaptanýǵa týra keldi. Áıtse de nátıjesi barlyq sharshaǵan, júıkeni juqartqan azaptyń aýyr bultyn serpip jibergeninde kóńilim shaıdaı ashylady.
Nemistiń «Rodster» retro kóliginen aınymaı qalǵan Mersedesti qurastyryp shyǵypty. Qala ishinde minip te júrgen. Odan keıin «Baggı F» kóligin qurastyrǵan. Bul kólikti ystyq-sýyǵy basylǵan soń satyp jibergen. Keıin áldeneshe kólik qurastyrǵan. Birde sheber amerıkalyq qos oryndy «Kabrıolet» kóligin jasap kórsem dep nıettengen. Talpynǵan talap tas jaryp, taý qoparady emes pe? Az ýaqyttyń ishinde zaýyttan jańa shyqqandaı jutynyp turǵan «Kabrıolet» kóligi Jarqaıyńnyń jalpaq dalasynda jer tanabyn qýyrǵan júırikteı júıtkýge daıyn tur deıdi. Bul joly da qolyna ilikken temir-tersekti qıynnan qıystyryp jasap shyǵypty. Oıǵa alǵannyń ońynan oralýy ońaıǵa túspese kerek. Áıtse de osy taraptaǵy ynta men yqylas jeńgen.
Temirge qazir temirden túıin túıý, kóńili qalap, ańsary aýǵan kólikti qurastyryp shyǵý qıyn emes. Eń qıyny – jasaǵan kólikterin tirketý. Taýy shaǵyla bergen soń tıisti oryndarǵa ótinish joldaǵan. Sóıtse, mundaı kólikterdi tirkeý tártibi joq eken. Endigi armany – osy.
Temir Manarbekuly qazir aýdandyq ákimdiktiń sharýashylyq bóliminde isteıdi. Árdaıym ilkimdi izdeniske beıim turatyn ol el ishinde talantty jastardyń az emestigine senimdi. Memleket tarapynan qarjylaı kómek kórsetilse, talaı dúnıeni jasaýǵa bolady deıdi ol. Bolashaqta otandyq brendke aınalatyn avtokólikter jasap shyǵarsam dep armandaıdy. Nesi bar, orda buzar otyzǵa jańa iliken izdenimpaz jastyń kókiregindegi armany oryndalyp qalýy ábden yqtımal.
Aqmola oblysy,
Jarqaıyń aýdany
