«Aspannan ushyp tústi jatqan teri, Qalyń toǵaı ný jynys jatqan jeri» dep jumbaqtalatyn túımedeı ǵana keneniń zııany ózinen áldeqaıda kúshti. Keneden kóktem aılarynda ǵana emes jaz boıy, tipti qazan aıyna deıin saqtanǵan jón. О́tken jyly oblysta 672 kene shaǵý faktisi tirkelipti. Zardap shekkenderdiń arasynda 204-i on tórt jasqa deıingi balalar. 2021 jylmen salystyrǵanda kene shaǵý 1,5 ese artqan. Munyń negizgi sebebi – adamdardyń 2021 jylmen salystyrǵanda kóktem jylymyǵyn paıdalanyp ormanǵa, tabıǵat aıasyna barý jıiliginiń artqandyǵynan bolyp otyr.
Keneniń shaǵýynan bolatyn naýqastyń biri – kene ensıfalıti ekenin joǵaryda aıttyq. Ol keneniń shaǵýynan mıdy qabyndyryp, ortalyq júıke júıesin qatty zaqymdaıtyn juqpaly aýrý. Ony keıde taıgalyq ensefalıt dep ataıdy, óıtkeni qalyń ormandarda jıi kezdesedi. Bul indet negizinen Qazaqstanda Altaı, Qarataý, Kúngeı Alataýy bókterindegi ormandy aımaqtarda kezdesedi. Osy naýqastyń saldarynan adam múgedek bolyp qalýy tipti ólimge deıin ákelýi múmkin. Sondyqtan onyń qaterin elemeýge bolmaıdy.
Aýrýdyń vırýsy adamǵa negizinen ıksod kenelerdiń qandy sorýy arqyly beriledi. Keneni ezgende nemese shaqqan jerin tyrnaǵanda, tipti qany terige jaǵylǵan kezde de aýrýdyń paıda bolýy múmkin. Shaǵyp turǵan keneni birden julyp tastaýǵa da bolmaıdy. О́ıtkeni kene óziniń ınesin nemese basyn qaldyrsa qabyný reaksııasyn týǵyzýy múmkin. Keneniń shaqqan ornyn etıl spırtimen (araqpen) nemese odekolonmen, ıodpen súrtý kerek.
Keneni sýyrýdyń halyq arasyna taraǵan taǵy bir ádisi – aldymen sirińkeni tutatyp, sosyn ony óshirip, qaldyq sýymaı turǵanda tuqyldyń basyn keneniń art jaǵyna bassa, ol jıyrylyp, ınesin ózi sýyryp alady eken.
Mamandar shaǵyp turǵan keneni alý úshin maıdy, maıly kremdi qoldanýǵa bolmaıtynyn eskertedi. Mundaı jaǵdaıda onyń demalýy bitelip, silekeı men qozdyrǵyshtardy reflektorly túrde qanǵa jiberedi, osylaısha ınfeksııa qaýpin arttyrady. Kene shaǵyp alǵan adamdarǵa medısınalyq kómek, keńes berý jáne dárigerlik baqylaý úshin turǵylyqty jeri boıynsha emhanaǵa barý usynylady.
2022 jyly Soltústik Qazaqstannyń Aıyrtaý, Qyzyljar aýdandary men Petropavl qalasynyń árqaısysynda bir-birden barlyǵy úsh adam osy naýqaspen tirkeldi. Qyzmeti kene ensefalıtiniń tabıǵı oshaǵynda bolýymen baılanysty adamdar profılaktıkalyq ımmýndaýǵa jatady. Vaksınasııa turǵylyqty jeri boıynsha emhanalarda júrgiziledi.
Kene shaǵýdyń aldyn alýdyń bir sharasy – uzyn jeńdi kıim kııý. Sonymen birge ormanǵa barǵan jandarǵa ashyq tústi kıim kııý usynylady. О́ıtkeni keneniń qap-qara bolyp turǵany ashyq tústi kıimde birden kórinedi. Ádette keneler shópte nemese aǵashtyń butaǵynda kóbirek bolady. Bir qyzyǵy keneler 1,5 metrden joǵary kóterilmeıdi, sondyqtan olar kóbinese adamnyń aıaǵyna jabysady jáne sorýǵa yńǵaıly jer izdeıdi. О́zderi baıaý qozǵalatyn jándik bolǵandyqtan adamnyń kıimine nemese denesine túskende birden sormaıdy, jorǵalap yńǵaıly oryn izdeıdi eken. Sondyqtan bir-biriniń kıimderin baqylap otyrǵan adamdar ony birden anyqtaı alady. Sondaı-aq olarǵa qarsy kremder, gelder jáne aerozoldar túrindegi repellentterdi de qoldanýǵa bolady.
Bıyl memlekettik tapsyrys sheńberinde sáýir jáne qyrkúıek aılarynda Qyzyljar aýdanynyń Beskól jáne Penkov aýyldarynda kenege qarsy dezınfeksııalyq is-sharalar ótkiziletin bolady.
Kene shaǵyp alǵan adamdarǵa medısınalyq kómek, keńes berý jáne medısınalyq baqylaý úshin turǵylyqty jeri boıynsha emhanaǵa barý usynylady.
Soltústik Qazaqstan oblysy
