Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Áne-mine degenshe qorǵaý bastalyp ta ketti. Sálden soń Ǵylymı keńestiń tóraǵasy, professor Serǵalı Espembetuly Tolybekov:
– Clovo predostavlıaetsıa pervomý ofısıalnomý opponentý, doktorý fılologıcheskıh naýk, professorý Zakı Ahmetový, – dedi.
Minbege jarq-jurq etken kózildirigi bar, qap-qara qoıý, buıra shashty, ádemi, tipti sulý dese de bolady, jap-jas qaratory jigit shyqty da, qaǵazǵa jazyp alǵan pikirin orys tilinde mánerine keltire oqı jóneldi. Jurt tyna qaldy. Onyń sebebi de bar edi. Osydan dál bir jyl buryn, 1965 jyldyń aqpan aıynda Akademııanyń Birikken ǵylymı keńesinde Zákı Ahmetov «Kazahskoe stıhoslojenıe» atty kitaby boıynsha doktorlyq dıssertasııa qorǵap, 37 jasynda ǵylym doktory degen dárejege ıe bolǵan edi. Zákeńmen sol joly tanysyp, sodan beri úzbeı jumys babymen de, issapar jolymen de, otbasymen de tyǵyz aralasyp júrdik. Alǵash ret «amandyq – aǵadan» dep, úıine aparyp, qonaq etti, áńgimelestik. Sodan bylaı aǵaly-inili, ustaz-shákirt retinde boldyq. Zákı aǵa ózi týraly sırek aıtatyn. Áńgimesiniń kóbi – ǵylym, mádenıet, ádebıet, Abaı, Muhtar bolýshy edi. О́ziniń qurby-qurdastary týraly da óte jaqsy lebiz aıtyp júretin. Olar da Zákeńdi qadirlep, qasterleýshi edi, oǵan esh qyzǵanysh kórsetken emes. 1975 jyly kóktemde Zákı Ahmetov Akademııaǵa korrespondent-múshe bolyp saılandy. О́zimen saılaýǵa birge túsken Zeınolla Qabdolov Zákeń ótkende birge qýanyp, Zákı aǵanyń úıine barǵanda: «Zákıdiń ótýi – oryndy ári zańdy. Ol ǵylymǵa bárimizden buryn keldi. Men shyn júrekten qýanyp turmyn!» degen edi. Osyndaı oıdy keıin Serik Qırabaev ta aıtty. О́ziniń 75 jasqa tolǵan mereıtoıynda Seraǵań ǵylymǵa ózi qatarly bir top jigittiń bir mezgilde kelgenin aıta kelip, Zákı Ahmetovti erekshe atap ótti. «Zákı bizden buryn ǵylym kandıdaty boldy, – dedi ol kisi. – Meniń Spandııar týraly kandıdattyq dıssertasııama Muhtar Áýezov – birinshi, Zákı ekinshi opponent bolǵan. Jalpy, Zákıdiń Lenıngradta alǵan ǵylymı mektebi – óte myqty fýndament boldy. Ol ǵalym retinde ózin erte tanytty».
1976 jyly jazda Zákı Ahmetov Akademııadaǵy Qoǵamdyq ǵylymdar bólimshesiniń akademık-sekretary bolyp saılandy. Jumysqa qulshyna kirisip ketti. Sol jyly qyrkúıekte Almatyda Búkilodaqtyq túrkologııalyq konferensııa ótti. Bul 1926 jyly Bakýde bolǵan túrkologııalyq sezden keıin ótken jalpy túrkilik jıyn edi (Ol sezge Ahmet Baıtursynuly qatysqan bolatyn). Alǵashynda Máskeýge «túrkologııalyq sezd» ótkizý týraly usynys jasalǵan-dy. Biraq Kreml bizderge «sezd» degendi qımaı, konferensııa deńgeıine túsirip jiberdi (Ol kezde jyl saıyn Halyqaralyq slavıster sezi ótip turatyn). Soǵan qaramastan konferensııa sezd deńgeıinde ótti. Osy istiń basy-qasynda Zákeń bolyp, qyrýar jumys atqardy. Konferensııaǵa 300-den asa sheteldik jáne Reseı ǵalymdary, sondaı-aq basqa respýblıkalardyń oqymystylary keldi. Túrkologterdiń sezine qatysqan Sýmbatzadeden (Baký) bastap, álemge máshhúr túrkologter Derfer (Germanııa), Iаrrıng (Shvesııa), Tekın (Túrkııa), Sırtaýtas (Amerıka), Kononov, Baskakov, Lomıdze, Ovcharenko, Korogly (Máskeý), Sheralıev (Baký), Azımov (Ashhabad), t.b. kóptegen maman ǵylymı baıandama jasady. Kelgen adamdardyń bári de Zákı Ahmetovtiń bilimine, erýdısııasyna rıza bolyp, tańǵalysty ári ony talantty, sheber uıymdastyrýshy dep baǵalap ketti. Shynynda da, Zákı aǵa orasan bilimdi, erýdısııasy mol, ádebıettanýdy tereń meńgerip qana qoımaı, qoǵamdyq ǵylymdardyń ár salasyna jetik ǵalym bolatyn. Ásirese Shyǵys pen Batys mádenıetin ushtastyra zerttep, adamzat órkenıetiniń zańdylyqtaryn jaqsy bilýshi edi. О́z eńbekterinde osy qasıetterin barynsha aıqyn kórsete biletin. Onyń osy ereksheligin, bilgirligin KSRO ádebıettanýshylary tolyq moıyndaıtyn, joǵary baǵalaıtyn. Muny men birneshe ret kórdim.
1982 jyly aqpanda Rymǵalı Nurǵalıev ekeýmiz Máskeý túbindegi jazýshylardyń «Maleevka» dep atalatyn shyǵarmashylyq úıinde ári demalyp, ári jumys istedik. Ár respýblıkadan, Máskeýden, Lenıngradtan kelgen aqyndar men jazýshylar, synshylar men ǵalymdar, ásirese, Mustaı Kárim, Kıreı Mergen, Aleksandr Ovcharenko, Iýrıı Korıakın, Novıkov, Nıkolaevtar – bárimiz kúnde júzdesip, ara-arasynda bir-birimizdi qonaqqa shaqyryp júrdik. Qazaqtyń dámin tatsyn dep alyp barǵan qazy-qartamyzdy dastarqanǵa qoıyp, biz de olardy qonaq ettik. Qyzý áńgime júrip jatyr. Taqyrybymyz – ádebıet, óner, mádenıet, ǵylym men saıasat. Bir kezde KSRO Ǵylym akademııasynyń quramyndaǵy Álem ádebıeti ınstıtýtynda Gorkııdi zertteıtin bólimniń meńgerýshisi, professor Aleksandr Ovcharenko ornynan turyp, bárimizdi ózine qaratty da bylaı dedi: «Ý nas v Soıýze ochen malo ıssledovateleı Lermontova. Ih mojno soschıtat po palsam. Odın ız krýpnyh lermontovedov strany – Zakı Ahmetov. Predlagaıý tost za ego zdorove. Kazahı mogýt ım gordıtsıa!». Otyrǵan jurt shý etip, qoldap ketti. Rymǵalı ekeýmizdiń kóńilimiz ósip, qatty qýandyq. Qýanbaǵanda she? Ovcharenko – dúnıe júzine belgili ǵalym. Ol jylyna eki ret Amerıkaǵa baryp, orys ádebıeti boıynsha dáris oqıdy. M.Gorkıı shyǵarmalarynyń akademııalyq tolyq basylymyn basqarady. Osyndaı kisiniń aýzynan óńkeı yǵaı men syǵaıdyń aldynda álgindeı baǵany estigende, kóńiliń qalaı óspeıdi?
KSRO-nyń qaı respýblıkasyna barsam da, ádebıet pen ǵylym máselesi sóz bolsa, áriptester mindetti túrde Zákı Ahmetovti suraıtyn edi, onyń eńbekteri men ózi týraly áńgimelep ketetin. Máskeýde, Lenıngradta, Kıevte, Kıshınevte, Tashkentte, Ashǵabadta, Frýnzede, Iаkýtskide Zákı aǵamen birge halyqaralyq, búkilodaqtyq konferensııaǵa qatystym. Sonda ádebıettanýshy ǵana emes, tarıhshy, ónertanýshy, tilshi ǵalymdardyń Zákeńe degen yqylasy men qurmeti aıryqsha ekenin talaı ret kórdim.
MMÝ-da 1989 jyly 2 maýsym kúni men doktorlyq dıssertasııa qorǵaıtyn boldym. Birinshi opponentim – akademık Zákı Ahmetov, ekinshi opponentim – professorlar Halyq Korogly (MMÝ-dan), Sergeı Azbelev, (LMÝ-dan). Olar bári ýaqytynda keldi. Biraq Ǵylymı keńestiń músheleri – túgel emes. Saǵat eki boldy. Úsh kisi áli joq. Bul kezeń – qaıta qurýdyń údep turǵan shaǵy bolatyn. Andreı Saharov bastaǵan demokrattar kún ara Lýjnıkıde 100 myń kisi jınap, mıtıng ótkizedi. Onyń ústine KSRO halyq depýtattarynyń sezi júrip jatqan. Tikeleı teletranslıasııa eldi teledıdarǵa baılaǵan. Álgi úsh kisi sonyń qaısysynda ekeni belgisiz, áli joq. Saǵat 14-ten 15 mınýt ketti. Men qaýiptene bastadym. Zákeń maǵan qarap kúlip qoıady. Keńestiń tóraǵasy Vasılıı Ivanovıch Kýleshov saǵatyna qarady da: «Kvorýma net. Mojet byt, zashıtý otlojım?» – dedi orynbasary Vladımır Prokopevıch Anıkınge burylyp. Sodan soń V.Kýleshov basyn kóterip, zalǵa kóz tastady. Abyroı bolǵanda – Zákeńdi kóre qalǵany! Kórse sap, V.Anıkınge: «Oı, zdes Zakı Ahmetovıch sıdıt. Neýdobno pered nım. Davaıte nachnem. Ostalnye chleny podoıdýt!» – dedi de, Ǵylymı keńestiń májilisin ashyq dep jarııalap jiberdi. Al, V.Kýleshov degen kisi jandy mensinbeıtin, tákappar adam-tyn, MMÝ-da orys ádebıeti kafedrasyn meńgeretin jáne KSRO JAK-ynda saraptaý komıssııasynyń tóraǵasy bolatyn. Ol – klassıkalyq orys ádebıetiniń tarıhyna, orys ádebı synyna arnalǵan irgeli zertteýlerdiń avtory, búkil Odaqqa bedeldi professor edi. Mine, sonyń ózi Zákı aǵany moıyndap, qurmet tutatynyn ashyq kórsetti.
Shynyn aıtý kerek, keńes ókimeti kezinde Máskeý men Lenıngrad oqymystylaryna ózińdi tanytý, moıyndatý – óte qıyn is bolatyn. Al Zákı aǵany joǵarydaǵy ataqty ǵalymdardyń joǵary baǵalaýyna, sóz joq, ol kisiniń óte joǵary teorııalyq daıyndyǵy, ensıklopedııalyq bilimi, logıkasynyń kúshtiligi, zertteýleriniń irgeli sıpaty negiz boldy dep oılaımyn. Sonyń eń negizgi dáleli – áıgili «Kazahskoe stıhoslojenıe» atty zertteý monografııasy.
Jalpy, Zákı Ahmetovtiń atalǵan eńbeginde qazaq ádebıeti teorııasynyń poezııaǵa qatysty eń irgeli problemalary zerttelgen. Atap aıtqanda, qazaq óleńiniń qurylysy, halyq poezııasyndaǵy án men óleń túrleri, qazaq óleńi qurylymyn damytýdaǵy Abaıdyń róli, qazirgi óleń men óleń qurylymyndaǵy jańashyldyq...
Zákeń poezııa teorııasyn, óleńtaný (stıhovedenıe) máselelerin ómir boıy zerttedi, ár kezde onyń ártúrli aspektisin qarastyryp otyrdy. Tipti bertingi kezdiń ózińde qaıta-qaıta poezııa teorııasyna kóńil bólip, 1994-1995 jyldary qazaqtyń «jyr» ólshemin túrik óleńimen jáne «Manastyń» óleńdik qurylymymen salystyrmaly túrde zerttep shyqty. Sondaı-aq 2002 jyly «Osnovy teorıı kazahskogo stıha» atty monografııa jarııalady. Munda ǵalym qazaq óleńin basqa qyrynan qarastyrdy. Máselen, qazaq poezııasyndaǵy óleń qurylymynyń júıesi, tarmaqtyń yrǵaqqa bólinýi, sıllabıkanyń yrǵaqtyq ári býyndyq negizi sııaqty buryn jetkilikti deńgeıde zerttelmegen problemalar óz sheshimin tapty. Zákeńniń eń sońǵy eńbegi de poezııaǵa arnalǵan. Ol «Poezııa shyńy – danalyq» degen ataýmen Zákı aǵa dúnıeden kóshkennen keıin, jaqynda jaryqqa shyqty.
Akademık Zákı Ahmetovti Odaq kólemine máshhúr etip, moıyndatqan – tek teorııalyq eńbekteri ǵana emes. Asa kórnekti ǵalym degen ataqqa ıe qylǵan sondaı-aq onyń ádebıet tarıhy, ádebı baılanys, tekstologııa men aýdarma jónindegi zertteýleri ekeni sózsiz. Ásirese onyń Máskeý men Lenıngradta jarııalaǵan eńbekteri, sonyń ishinde «Týrgenevskıı sbornık», «Lermontovskaıa ensıklopedııa», «Istorııa vsemırnoı lıteratýry», «Istorııa sovetskoı mnogonasıonalnoı lıteratýry», «Kratkaıa lıteratýrnaıa ensıklopedııa», «Narody mıra» atty óte bedeldi, mańyzdy ári qomaqty basylymdarda shyqqan maqalalary men ocherkteri, esseleri Zákı Ahmetovti Keńes Odaǵyndaǵy eń kórnekti ádebıettanýshy ǵalymdardyń aldyńǵy qataryna shyǵardy. Sóz joq, ol kisiniń KSRO kólemindegi ǵalymdar arasynda óte bedeldi bolýynyń taǵy bir sebebi – orystyń klassıkalyq ádebıetin, Pýshkındi, Lermontovty, Týrgenevti jetik bilip qana qoımaı, olardy Reseı ǵylymynyń deńgeıinde zerttegeninde de edi. Ol qazaq ádebıeti tarıhyndaǵy Shoqan, Abaı, Sháńgereı, Muhtar, Ǵabıt sııaqty uly klassıkterdi de sol bıiktik talabynan zerdeleı aldy. Bul da onyń ǵalymdyq tulǵasyn sıpattady. Zákı aǵa eńbekteriniń aǵylshyn, armıan, belorýs, moldavan, tatar, túrik tilderinde birdeı tógilte jazyp, sóılep, oıyn múltiksiz jetkize bilýi de ol kisiniń keń masshtabty, jan-jaqty bilimi bar oqymysty ekenin de jaqsy aıǵaqtady.
Zákeńniń tula boıy tunǵan ádemilik edi, jany da, táni de, ishi de, syrty da sulý bolatyn. Naǵyz estet edi. Skrıpkada tamasha oınaıtyn. Elý jasqa kelgeninde О́mirzaq Aıtbaev, Mekerııa Atymov, Qabıbolla Sydıyqov tórteýimiz quttyqtaı úıine bardyq. О́te qonaqjaılylyqpen qarsy aldy, nebir qyzyqty áńgime aıtyp, aqjarqyn, ashyq kúlkisin bárimizge syılap, tamasha otyrdy. Bir kezde skrıpkasyn alyp, qulaǵynyń buraýyn keltire bastady. Biz eleń ete qaldyq, ań-tańbyz ári dán rızamyz. Maǵan dombyrany, О́mirzaqqa mandolınany alyp keldi. Biz qulaq kúıin keltirdik. Sodan soń Zákeń qazaq ánderin birinen soń birin oınap ketti. Biz de qosylyp kettik. Halyq ánderi, Birjan, Aqan, Jaıaý Musa, Ahmet Jubanov shyǵarmalary oryndaldy. О́mirzaq án saldy, bárimiz aıtamyz. Ara-arasynda Zákeń aıaǵymen yrǵaq taktisin, tempin kúsheıtip qoıady. Sálden soń bizge uldary Murat pen Muhtar akkordeon men gıtarany alyp qosyldy. Zaıyby Zııa apamyz kúlip, rahattanyp otyr. О́te jaqsy bir kesh ótkizdik.
Birde Máskeýdiń Chıstoprýdnyı býlvarynda qydyryp, Pýshkınniń 190 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalardy qyzyqtap júrdik. Áńgime taqyrybymyz ár alýan. Bir sátte «Záke, skrıpkany qaıdan úırendińiz?» – dep suradym. «Oı, ol bir qyzyq jaǵdaı, – dep Zákeń biraz estelik aıtty. – Men Altaıdyń ońtústik batysyndaǵy Aıyrtaý degen silemine ornalasqan aýylda týǵan ekem. Qıynshylyq bolǵan soń ata-anam Lenınogorǵa kóship barypty. Mektepte sonda oqydym. Ákem ismer kisi edi. Etik tigetin. Kórshi úıde bir aýyp kelgen evreı me, bilmeımin, zııaly adam boldy. Sodan, ákem kelisken eken, mýzyka sabaǵyn ala bastadym, birte-birte skrıpka tartyp, nota boıynsha oınaıtyn boldym, resmı túrde mýzykalyq oqý ornynda oqyǵam joq. Ákem kóp sóılemeıtin, minezi salmaqty, iske tyńǵylyqty adam bolatyn. Al anam aqjarqyn, kópshil, ázilqoı, ashyq, minezdi edi, án de salatyn. Sol bala kezden skrıpka tartam, stýdent kezimde de, aspırantýrada oqyǵanda da tastaǵam joq. Qazir ýaqyt ta joq, qol da burynǵydaı júrmeıdi», – dep aıaqtaı bergende: «Záke, Zııa apaımen qalaı tanystyńyz?» – dep surap qaldym. – О́ı, ony keıin taǵy bir reti kelgende aıtarmyn!» – dep, áńgimeni basqa jaqqa buryp jiberdi.
Bir boıynda ǵylym, ádebıet, óner toǵysqan Zákı Ahmetov ne nárseniń bolsa da ádemi bolýyn qalaıtyn. Ol ádebıetti – óner, óleńdi – estetıka dep túsinetin. Poezııany óte jaqsy bilýmen qatar asa bir zerektikpen tanıtyn, qyzǵana qorǵaıtyn. 1975 jyly Akademııaǵa bir jigit Abaıdyń «Qansonarda» óleńiniń varıanty dep bir tekst alyp keldi. Ekinshi joly «Taýdan túlki tabylar ańdyǵanǵa» bolyp keledi eken. Osyny oqı sala Zákeń: «taýdan» emes, «tastan». Abaı «taýdan» dep aıtpaǵan, aıtýy da múmkin emes. О́ıtkeni aqynnyń aıtpaǵy – túlkiniń qolǵa ońaı túspeıtini. Taýdan túlki ańdý – esh qıyn emes. Al tastan ańdý, tastyń arasynan tabý – qıyn, ári poezııa úshin bul óte utymdy!» – dep qaıyryp tastady.
Abaı shyǵarmalaryna Zákı aǵa óte saqtyqpen qaraıtyn. Uly Muhtar Áýezovpen birge 1957 jyly Abaı shyǵarmalarynyń eki tomdyq jınaǵyn baspaǵa daıarlap, shyǵarǵany belgili. Sonda Muhańnyń ár sózge qanshalyqty mán bergenin, qandaı muqııat tekstologııalyq jumys júrgizgenin óz kózimen kórgenin, Muhańnyń: «Abaı óleńin kóbeıtemiz dep, kóbiktendirip almaıyq, saq bolyńdar degen» sózin jıi aıtatyn. Muhtar Áýezov sııaqty Abaı poezııasyn túgel jatqa biletin Zákeń uly aqyn shyǵarmalaryn 6 ret jınaq etip qurastyryp, ǵylymı túrde jaryqqa shyǵarypty. Osynyń ózi ony, úlken tekstolog maman retinde tolyq minezdese kerek.
Zákı Ahmetov – ishki mádenıeti óte joǵary, meılinshe kishipeıil, jany taza azamat edi. Kórinip qalýǵa, jaqsy kórinýge umtylmaıtyn (Sodan da bolar, birde- bir orden almapty). Kisiniń qas-qabaǵyna, kóńil kúıine úlken mán berip, jaǵdaıyn túsinýge tyrysatyn. Jaqsylyq isteýge daıar turatyn, adamdarǵa ózi sekildi qarap, úlken senim artatyn. Keıde sengishtigi ózine zııan ákep jatsa da, sabyrlyq tanytyp, ustamdyq kórsetýshi edi. Alaıda 23 jasynda ǵylym kandıdaty, 37 jasynda ǵylym doktory bolǵan, Keńes Odaǵyna ataǵy taraǵan talantty ǵalym Zákı Ahmetovtiń ómir joly ylǵı da shýaqty bolǵan joq. 1986 jylǵy Jeltoqsannyń yzǵary oǵan da tıdi. Qazaq KSR Ǵylym akademııasynyń vıse-prezıdenti ári Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty bolyp turǵan kezinde G.Kolbınniń qaharyna iligip, naqaqtan-naqaq japa shekti. Qyzmetten alyndy, depýtattyq mandatyn tapsyrtyp, ókilettigin toqtattyrdy. Ol az bolǵandaı, 1987 jyly jazda Zákeńniń partııalyq máselesin qaratty. Instıtýttyń partııa jınalysyna salyp, oǵan qatań sógis jarııalap, esep kartochkasyna jazý talap etildi. Bir jaqsysy – ınstıtýttyń partııa uıymy oǵan barǵan joq. Ras, partııa jınalysy óte qyzý ári aýyr ótti. Qatań sógis berýge men qarsy shyqtym. Osy tusta Borıs Erzakovıch, Zeınolla Serikqalıev, Láıla Áýezova Zákeńniń kinási joǵyn dáleldep, prınsıptilik kórsetti.
Ádiletsizdikke tap bolǵan Zákı aǵa, árıne, ishteı qynjyldy, biraq moıyǵan joq. Ol ózin naǵyz ǵalym, shynaıy ıntellıgent, úlken júrekti azamat retinde kórsetti, eshkimdi kinálaǵan joq, ǵaıbat sózge barmady. О́ziniń súıikti isi – ádebıetti zertteýge túgelimen berildi, sodan ózine jubanysh tapty. Talantyna qosa orasan eńbeksúıgishtigi arqasynda taǵy tórt monografııa jazyp, ondaǵan maqala jarııalady. Nátıjesinde, 1995 jyly Memlekettik syılyqqa ıe boldy.
Zákı aǵa – shyn máninde shyǵarmashylyq adamy edi. Únemi izdenis ústinde, oıda júretin. Jumystan sharshaǵan kezde dalaǵa shyǵyp, ylǵı 1-2 saǵat taza aýada júredi (Jalpy, ózi jaıaý júrgendi jaqsy kóretin). Sol ádeti boıynsha 17 jeltoqsan kúni Astanada basylyp jatqan kitabynyń grankalaryn oqyp otyryp, keshki saǵat 17-lerde taza aýa jutýǵa asyǵys kıinip, dalaǵa shyǵyp ketipti. Sodan úıge oralǵan joq. Kózdi ashyp-jumǵansha, apaq-sapaqta ǵaıyp boldy. Qaıda? Nege? Túsiniksiz... Qaıda ketti? Jumbaq... Álde ózi aıtyp júretin Muztaýǵa qyran bop, samǵap ketti me? Álde kók aspanǵa ushyp, juldyzǵa aınalyp ketti me?.. Áıteýir, bárimizdi ókindirip, ózegimizdi órtep ketti... О́kindiretini – Zákı Ahmetovtiń adamı da, ǵylymı da áleýeti mol edi. Atqaramyn dep júrgen josparlaǵan jumysy da kóp-ti. Sońǵy jyldary óte jemisti eńbek etip, birinen soń bir kitap shyǵaryp, maqalalar jazyp júrdi. Kóptegen ǵylymı konferensııada baıandama jasady. Dýlat Babataıulynyń shyǵarmashylyǵy, onyń ádebıet tarıhynda alatyn orny týraly óte salıqaly baıandama jasap, Semeı elin rıza etken bolatyn. Dýlattyń, Shákárimniń, Sultanmahmuttyń ǵylymı jınaqtaryn daıarlaýǵa basshylyq jasady. Ásirese, 2003 jyly toılanatyn Mahambettiń 200 jyldyǵyna oraı aqynnyń 4 tomdyǵyna shuǵyl kirisip, úlken is atqaryp júrgen-di. Osynyń bárin aıaqtaı almaı ketkenine ókindik.
О́zegimizdi órtegeni – Zákıdeı abzal, júzinen nur tamǵan, jany taza azamattyń kútpegen jerden mert bolýy. Ondaı adamnyń ómiri bulaı qıylmaýǵa tıis edi. Amal ne, taǵdyry solaı boldy. Kóńilge medeý bolatyny ǵalymnyń óte qundy ǵylymı murasy qaldy, kóptegen shákirti bar, solar onyń isin jalǵastyrady degen senim bar. Al onyń eńbekteri eline, halqyna, Otanyna áli de uzaq ýaqyt qyzmet etip, paıdaly bolatyny kúmánsiz. Endeshe, onyń esimi umytylmaıdy.
Seıit Qasqabasov,
UǴA akademıgi
