Jerdiń shyn ıesi – sharýa

Byltyr Shyǵys Qazaqstanda zańsyz alynǵan nemese paıdalanylmaı kelgen 100,6 myń gektar jer memleket menshigine qaıtarylsa, onyń 6,4 myń gektary Altaı, Zaısan, Kúrshim, Ulan aýdandarynda turǵyndar ıgiligine qaıta berildi. Sáýir aıynyń basynda Ulan aýdany, Gagarıno aýylynyń birqatar turǵyny «Jer amanaty» komıssııasyna aýyl irgesinen jaıylym berilýin surap, ótinish jazǵan. «О́tinish jazýdaǵy sebebimiz, biz Gagarıno aýylynyń turǵyndary aýyldyń ońtústik bóligine irgeles jatqan jer telimine egin egýge qarsymyz! Sebebi, bul jer telimi aýyldaǵy iri qara mal tabynynyń jaıylatyn aýmaǵy bolyp sanalady. Aýyl turǵyndarynyń negizgi kúnkóris kózi mal sharýashy­lyǵy bolǵandyqtan, bizge árbir gektar jaıylymdyq jerdiń mańyzy zor. Sondyqtan, bul jer teliminiń qandaı da bir múdde­li taraptarmen egistik alqaby retin­de paıdalanýyn qalamaı­myz. Kerisinshe, aýyl mańyndaǵy jaıylymdyq jer aýmaǵynyń keńeıýin quptaımyz», dep aýyl azamattary qol qoıysqan.

Malmen jan baǵyp otyr­ǵan turǵyndardyń máselesi bir­den nazarǵa alynyp, Ulan aýdan ákimdigimen birge «Jer amanaty» komıssııasynyń ókil­deri Gagarıno aýyly tur­ǵyndarymen kezdesý ótkizdi. Kezdesýde de aýyldyqtar hatta kórsetilgendeı, jaıylymnyń tarlyǵyn aıtqan. Ras, jazdyń kúni mal jaıý úshin turǵyndar saı-salany, qoıyn-qolatty aralap keter edi. Bıyl jaıylym keńeıetin sekildi. Aryz túsken soń araǵa eki aptadaı ýaqyt salyp, Ulan aýdany ákimdigi ja­ıylym máselesiniń sheshilgendigin jetkizdi.

– Aýyldyń ońtústik jaǵynda mal jaıýǵa 700 gektar egistik jer bó­lin­di. Aldaǵy ýaqytta turaqty ja­ıy­lymǵa aýystyrý josparlanyp otyr. Al qalǵan 1100 gektar egistik jer Jartas sý qoımasynyń sýa­rý júıesine tıesili. Sonymen qa­tar halyq­ty jaıylymdyq jermen qam­ta­masyz etý úshin Gagarıno aýyly­­­nyń aınalasyna aýdannyń bosal­­qy jerlerinen qosymsha 1515 gek­­tar jer bólindi, – dedi Ulan aýdany áki­miniń orynbasary Rınat Bolatqan.

Statıstıkalyq derekterdi paraqtasaq, Gagarıno aýylyna 2620 gektar jer tıesili eken. Onyń 2200 gektary negizi ýchas­ke bolsa, 420 gektary jolaqpen belgilenip qoıǵan. Negizgi ýchas­kege aýyl turǵyndary mal jaıa­dy. Ruqsat etilgen. Al shaǵyn kóldiń mańyndaǵy 625 gektar jer bos jatyr. Bul aımaqtyń shyǵysynan Jartas ózeni aǵyp jatsa, jaıylymnyń batysynan Quryq ózeni jyljıdy. Demek, shóbi shúıgin. Gagarıno aýylynda jalpy sany 1135 bas iri qara, 981 qoı-eshki, 744 bas jylqy bar desek, jaıylymnyń tarlyq etip kelgeni de jasyryn emes. Sebebi, bir bas iri qara úshin 4,5 gektar jaıylym qajet. Jylqy 5,4 gektarǵa jaıylady. Aıtqandaı, byltyr Ulan aýdany boıynsha zańsyz nemese paıdalanylmaı kelgen 21 myń gektar jer memleket menshigine qaıtarylǵan. Onyń 558 gektary shabyndyq eken. Al 5300 gektar jer aýyl shegine qosylǵan.

Jalpy, myńdaǵan gektar jer memleket menshigine qaıtaryl­ǵan­dyǵyn aıtyp neshe márte jazdyq. Alaıda sol jerdiń halyq ıgiligi­ne berilgendigi týraly ún qatpaǵan edik. Jybyrlaǵan sannan góri is­tiń shynaıylyǵyna kóz jetkizbek bolyp, jaıylymnan tarshy­­lyq kóre júrip, jerge qol jetkiz­gen azamattardy surastyrǵanbyz. Solardyń biri Ulan aýdany Bozanbaı aýylynyń turǵyny Alǵabek Tynymhan eken. Onyń aıtýynsha, mal sany kóbeıgen soń jaıylym jetińkiremeı memleketten qosymsha 500 gektar jer alǵan.

Shyǵys Qazaqstan oblysy