Forým qatysýshylaryna Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev arnaıy hat joldap, lebizin bildirdi. Memleket basshysynyń aıtýynsha, bul forým osy salany órkendetýge yqpal etetin tyń tásilder tabýǵa arnalǵan tıimdi dıalog alańyna aınaldy.
«El ekonomıkasyn ártaraptandyrý úshin ınnovasııa jáne ozyq tehnologııaǵa negizdelgen óńdeý ónerkásibin qarqyndy damytý óte mańyzdy. Osy strategııalyq maqsatqa jetý jolynda mashına jasaý óndirisi aıryqsha ról atqarady. Byltyr bul salada jalpy quny 3 trln teńgeden asatyn ónim óndirildi. Taýar túrleri, eksport kólemi kóbeıdi. Myńdaǵan jumys orny ashyldy. Buǵan kásiporyn ujymdarynyń qajyrly eńbegi memlekettiń ornyqty saıasaty jáne aýqymdy qoldaý is-sharalary zor septigin tıgizdi. Biz mashına jasaý ónerkásibine ınvestısııa salýǵa qolaıly jaǵdaı jasap, onyń básekege qabiletin arttyrýymyz kerek. Sol úshin meniń tapsyrmammen keshendi jospar jobasy ázirlendi. Onda kórsetilgen is-sharalardyń tabysty júzege asyrylýy osy salanyń tyń qarqynmen damýyna jáne elimizdiń órkendeýine barynsha yqpal etedi dep senemin. О́z óndirisimizdi jandandyrý, tereń ónimdelgen ónimderdi kóbirek shyǵarý jáne birtindep syrtqy naryqqa shyǵý – bizdiń basty mindetimiz», delingen Prezıdent sózinde.
Premer-mınıstr Álıhan Smaıylovtyń aıtýynsha, óńdeý ónerkásibiniń lokomotıvi sanalatyn otandyq mashına jasaý salasyn Úkimet eshqashan nazardan tys qaldyrmaıdy.
«Búginde biz eldi ındýstrııalandyrý, ekonomıkany ártaraptandyrý jáne ımportqa táýeldilikti tómendetý saıasatyn jalǵastyryp jatyrmyz. Byltyr mashına jasaý salasyndaǵy óndiris kólemi 9,4 paıyzǵa artsa, osy jyldyń tórt aıynyń qorytyndysy boıynsha 36 paıyzǵa ósti. Mashına jasaý ónimderine qatysty elimizdiń ishki suranysy 23 mlrd dollardy quraıdy. Búginde onyń tek 3,1 mlrd dollary ǵana otandyq óndirispen qamtylyp otyr. Sondyqtan ımportty almastyrýdyń esebinen mashına jasaý óndirisin ári qaraı damytýǵa kúsh salýymyz kerek. Bizdiń aldymyzda qoljetimdi qarjy quraldaryn usyný, jańa tehnologııalardy engizý, jergilikti quramdy ulǵaıtý jáne eksportty damytý arqyly mashına jasaý kásiporyndarynyń básekege qabilettiligin arttyrý mindeti tur. Ol úshin memlekettik organdar men bıznestiń ózara úılesimdi jumysy qajet», dedi Úkimet basshysy.
Qazaqstan mashına jasaý odaǵynyń basqarma tóraǵasy Meıram Pishembaev salanyń sıfrlyq qoldaýǵa muqtaj ekenin basa aıtty.
«Prezıdent tapsyrmasymen ónerkásip saıasaty týraly zań qabyldandy, ónerkásipti damytý qory quryldy jáne otandyq mashına jasaý ónerkásibin qoljetimdi shıkizatpen qamtamasyz etý boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Shaǵyn jáne orta bıznes úshin kedendik, salyqtyq jeńildikter usynyldy. Árıne, mundaı qoldaý 2024 jylǵa deıingi mashına jasaý salasyn damytýdyń jol kartasyndaǵy mańyzdy mindetterdi oryndaýǵa kómektesti. Búgingi forýmnyń taqyryby – «Mashına jasaý – jańa tehnologııa men ınnovasııa damýynyń draıveri». Jańa tehnologııa men ınnovasııanyń damýy dál qazirgideı ózekti bolǵan emes. Jasandy ıntellekt, ónerkásiptegi robottehnıkalary – bizdiń keleshegimiz. Mashına jasaý – búkil álemde ınnovasııanyń draıveri. Qazir bul sala sıfrlandyrý men jańa tehnologııaǵa suranys týǵyzyp otyr», deıdi odaq basshysy.
Premer-mınıstrdiń sózinshe, bıyl ınvestısııalyq jobalarǵa jeńildetilgen qarjylandyrý berý maqsatynda Qazaqstan Damý Banki jáne О́nerkásipti damytý qory aıasynda 500 mlrd teńge qarastyrylǵan. Tıisinshe ótinimderdiń basym bóligi mashına jasaý salasynan kelip túsken. Qazirdiń ózinde 200 mlrd teńgeden astam somaǵa jobalar maquldanypty. Aldaǵy ýaqytta qarjylandyrý kólemi 1 trln teńgege deıin jetkizilmek.
«О́nerkásiptik qurastyrý kelisimine sáıkes óndirýshi kedendik baj salyǵynan jáne qosymsha qun salyǵynan (QQS) bosatylady. Bul sharalar aýyl sharýashylyǵy tehnıkalaryna jáne avtomobıl jasaýshylarǵa qatysty. Qazir munyń ıgiligin turmystyq tehnıka jasaýshylardyń da kórýin qarastyryp jatyrmyz. Sóıtip, olar da qosymsha qun salyǵynan 5 jylǵa bosatylady. Sondaı-aq biz de arnaıy salyq sharasy bar, ıaǵnı mashına jasaýshy kompanııa quramdas qurylǵylardy ımporttaǵan kezde biz olardy QQS-tan bosatamyz. Bul óndiristiń ózindik qunyn arzandatady. Buǵan deıin bul shara 4 taýar tobyna qatysty bolsa, qazir biz ony 10 taýar tobyna deıin keńeıttik. Norma 2024 jyldyń sońyna deıin kúshinde bolady. Salyq kodeksi aıasynda atalǵan qoldaý sharasynyń merzimin keńeıtýdi qarastyryp jatyrmyz», dep atap ótti Úkimet basshysy.
Sıfrly tehnologııalardy engizý shyǵyndary 40 paıyzǵa deıingi kólemde ótelmek. Baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdi alý jáne óndiristi modernızasııalaýǵa sheteldik mamandardy ákelý shyǵyndary da tólenedi. Bul úshin mınıstrlik jelisinde qarajat bólingen.
Mashına jasaý salasyn damytýdyń keshendi jospary aıasynda ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq shyǵyndardyń shegerimin bir jarym ese ulǵaıtý, synaq zerthanalary úshin qurylǵylar ákelýdi qarjylandyrý jáne qyzmetkerlerdi sheteldik kásiporyndardan taǵlymdamadan ótkizý máselesi de qarastyrylyp otyr. Qazir salada 5 myńnan astam kásiporyn jumys isteıdi jáne sonyń 99 paıyzy – shaǵyn jáne orta bıznes.
«Jańa retteý saıasatynyń engizilýi aıasynda byltyr búkil retteýshilik aktilerge túbegeıli revızııa júrgizdik. Sonyń nátıjesinde bızneske negizsiz qoıylǵan 10 myńnan astam talapty anyqtadyq. Qazir osy artyq talaptardy zańnamadan alyp tastaý boıynsha Parlamentpen birigip jumys istep jatyrmyz. Qarjylandyrý máselesine keletin bolsaq, «Bıznestiń jol kartasy» jáne «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamalary aıasynda bank kredıtteri boıynsha paıyzdyq mólsherleme sýbsıdııalanady. Bank nesıesi boıynsha kepildik te beriledi. Bıyl óńdeýshi ónerkásiptegi shaǵyn jáne orta bızneske 500 mlrd teńge somasynda 12 myńdaı jobaǵa sýbsıdııa berýdi josparlap otyrmyz. Sonymen birge 12 myń jobaǵa 400 mlrd teńge kóleminde kepildik usynylmaq», dedi Álıhan Smaıylov.
Meıram Pishembaevtyń aıtýynsha, otandyq óndirýshiler tap bolyp otyrǵan taǵy bir qıyndyq – shıkizat alý jaıy. Mol shıkizatqa qoljetkizý ońaı bolmaı turǵan kórinedi. О́nerkásip saıasaty týraly zańǵa sáıkes otandyq kásiporyndardy ózimizdiń shıkizatpen qamtamasyz etý úshin túrli kelisimder, ofteık kelisimsharttar óndirýshilerge qoljetimdi bolýǵa tıis edi. Alaıda ázirge ol múmkin bolmaı tur» dep bazynasyn aıtty. Oǵan jaýap bergen Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Marat Qarabaev shıkizattyń úsh túri – alıýmınıı, qorǵasyn jáne mys boıynsha jumys júrip jatqanyn jetkizdi.
«Otandyq óńdeýshiler úshin usynylatyn bul norma qazir erikti túrde júzege asyrylady. Endi bizdiń aldymyzda eki mindet tur, birinshisi – jańaǵy normany mindetti talapqa aınaldyrý. Iаǵnı qazir shaǵyn jáne orta bıznes metallýrgterden metaldy alý úshin arnaıy kelissózder júrgizip, sharttardy kelisýge májbúr. Bizdiń oıymyzsha, endi óndirilgen metaldyń belgili bir bóligi mindetti túrde óńdeýshilerge berilýge tıis. Sonda metallýrgter ózderiniń ónimin ótkizetin naryq izdeı bastaıdy. Ekinshi norma – taýarlyq pozısııany keńeıtý. Qazir eki qosymsha ónim túrin talqylaımyz, olar – qara metall jáne polıpropılen. Biz atalǵan ónim túrleriniń tómendetilgen baǵada el ishinde usynylý múmkindigin qarastyramyz», dedi vedomstvo basshysy.
Mınıstrdiń aıtýynsha, qazir mashına jasaýdy damytýdyń 2027 jylǵa deıingi jol kartasy ázirlenip jatyr. Qujatqa otandyq óndirýshilerdi memlekettik qoldaýdyń jańa sharalary engizilmek. «Sol 2027 jyly otandyq zaýyttarda 500 myńdaı avtomobıl qurastyrý mejesin de baǵyndyramyz» deıdi mınıstr.
«Keler jyly otandyq óndirýshiler 150 myń jańa avtomobıl shyǵarady. Naryqtyń jańa avtomobılderge degen qajettiligin tolyq jabamyz. Almatyda qytaılyq kólikterdiń óndirisi boıynsha jańa mýltı brendtik joba da bar. Mindetimiz – 2026-2027 jyldarǵa taman óndiris kólemin jarty mıllıondyq mejege jetkizý», deıdi.
Salanyń keleshegine Meıram Pishembaev ta zor pozıtıvpen qaraıdy. Biraq áli de bolsa ımport úlesi tym basym bolyp turǵanyn jasyrmady.
«Iá, jańa ǵylymı qadamdar, ınnovasııalar engizilip te jatyr. Biraq ımportqa degen táýeldilikten aryla almaı otyrǵanymyz da shyndyq. Ásirese, elektr tehnıkasy salasyndaǵy úles asa joǵary. Mashına qurastyrý salasy 20 mlrd dollardy quraıdy. Bul – jalpy ımporttyń 40 paıyzy. Munaı-gaz mashına jasaý qurylǵylarynyń ımporty 2 mlrd dollarǵa jýyq bolsa, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary – 1 mlrd dollar aınalasynda. Eń iri tutynýshy bolyp sanalatyn elektr tehnıkalyq mashına jasaý – avtomattar, transformatorlar, kabeldik ónimder – 4 mlrd dollarǵa jýyq», deıdi ol.
Forým qorytyndysy boıynsha mashına jasaý salasyn odan ári damytý jolyndaǵy mańyzdy strategııanyń kem-ketigi tolyǵyp, Úkimetke tıisti usynystar joldanady.
