Buǵan deıin jazǵanymyzdaı, óńirdiń úsh qalasyndaǵy jylý jelilerine, JEO-larǵa gıdravlıkalyq jáne temperatýralyq synaq júrgizilip, Pavlodar men Ekibastuz shaharlarynda bul jumystar tolyq aıaqtaldy. Qazirgi kúni jóndeý brıgadalary tolyqqandy jumys sıkline kóship, qaýsap turǵan jylý qubyrlaryn aýystyrýǵa kirisip te ketken. О́ńirlik energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Erjan Salhanov Ekibastuzdaǵy apat úshin kináli tulǵalar qatarynda atalyp, laýazym ıesine qatań sógis jarııalansa da, ázirshe oryntaǵyn bosatqan joq. Bul ákimshilik jaza basqarmanyń jóndeý jumystaryn úılestirýdegi áreketterine oń áser etedi degen úmittemiz. Byltyrǵy salǵyrttyq qaıtalanbaı, aldaǵy aýqymdy jańartý is-sharalary ornymen iske assa, keler qysty Kereký jurty esh ýaıymsyz ótkizetinine sene berýge bolar.
E.Salhanovtyń málimetinshe, synaýlar nátıjesinde anyqtalǵan zaqymdanýlardy jamap-jasqaý, qajet bolsa qubyrdy aýystyrý sharýalary kóshelerde júrgizilip jatyr. Mysal úshin, Pavlodar qalasy boıynsha jylý qubyrlarynan 258 zaqymdaný tirkelipti.
Úkimette atalyp ótkendeı, Ertis-Baıan óńirindegi jylý jelileriniń tozýy 82 paıyzdy qurap otyr. Ekibastuzdaǵy alapat apatty eskergen mınıstrlikter jyl basynda aımaqtyń jylý júıesindegi tozý kórsetkishin az da bolsa azaıtý úshin buryn-sońdy bolmaǵan qarajat bólemiz dep ýáde etkeni esimizde. Úkimet rezervinen, oblystyń jáne Ekibastuz qalasynyń qazynalarynan bólingen qarajattardyń basyn qossaq, jalpy somasy 18,9 mlrd teńge shyǵady. Bıyl «OAEK» kompanııasy kómirli shahardaǵy jylý jelilerin jáne Ekibastuz jylý-energo ortalyǵyndaǵy birneshe qazandyq agregatyn kommýnaldyq menshikke, ıaǵnı memleket ıeligine ótkizgeni málim. Álgi qarajattyń 11,5 mlrd teńgesi tup-týra jylý jelilerin jańartýǵa jaratylady. Taǵy 7,4 mlrd teńge jylý kásipornyndaǵy sý jylytqysh 5 qazandyqty kúrdeli jóndeýge baǵyttalmaq. Al oblys ákimdigi men «OAEK» arasyndaǵy memorandýmǵa sáıkes kásiporyn ıeleri taǵy 5 bý qazandyǵyn jóndeý úshin 7,4 mlrd teńge bólýi kerek. Osylaısha, jalpy somasy 26,3 mlrd teńge bir ǵana Ekibastuzdaǵy jylý júıesin aldaǵy qysqa saı etýge jetkilikti bolady.
– Pavlodar oblysy boıynsha JEO-lardaǵy 40 tehnologııalyq jabdyq, 12 energııalyq blok, 19 qazandyq, 6 týrbına, 3 tútin murjasyn modernızasııalaý josparlanyp otyr. Úsh qalada jalpy uzyndyǵy 49 shaqyrym jylý qubyrlary jańartylady. Onyń ishinde Ekibastuzda – 17,2, Pavlodarda – 18,9, Aqsýda 13 shaqyrym magıstraldyq jeliler aýystyrylady dep josparlanǵan. Qazirgi kúni oramishilik, magıstraldyq jylý qubyrlaryn jóndeýge brıgadalar kirisip ketken. Alaıda keıbir úılerde basqarý formalarynyń joqtyǵy másele týdyryp otyr. Bul oraıda qalaquraýshy iri kásiporyndardy iske qostyq. Mysal úshin, Ekibastuzda kópqabatty 186 úıde basqarý formasy tirkelmegen, olardy daıyndaýdy jergilikti eńbek uıymdarynyń qolyna tapsyrdyq. Biz qalalardyń jylý berý salasyndaǵy osal tustaryn jaqsy bilemiz. Aldaǵy jyldary Pavlodar qalasynyń ońtústik bóliginde jylý jetispeýshiligi yqtımal ekenin eskere otyryp, ERG kompanııasymen №8 boıler qondyrǵysyn rekonstrýksııalaý boıynsha kelisimge keldik. Joba bıyl iske asyp, qalaǵa qosymsha 118 Gkal jylý berý múmkindigi paıda bolady. Sondyqtan aldaǵy bes jylda qazirgi qosylǵan tutynýshylar úshin jylý energııasy boıynsha tapshylyq bolmaıdy dep boljap otyrmyz, – deıdi E.Salhanov.
Oblys ortalyǵyndaǵy jylý jelileri men JEO-larǵa tehnıkalyq aýdıt júrgizgen «Pavlodartehenergo» JShS basshysynyń orynbasary Sergeı Oleınık shahardaǵy jylý jelileriniń jalpy uzyndyǵy 800 shaqyrymdy quraıtynyn, onyń 450 shaqyrymy «Pavlodar jylý jelileri» mekemesine qaraıtynyn aıtady. Maman oblys ortalyǵynda Ekibastuzdaǵydaı tótenshe jaǵdaı oryn ala qalsa, onyń aýqymy dál sondaı bolmaıtynyn aıtady. Sebebi Pavlodar qalasynda búginde 3 JEO bar. Biri isten shyqsa, shaharǵa jetpegen jylý júıesin ekinshisine qosylyp alýǵa ábden bolady.
«Sevkazenergoprom» JShS-niń basshysy Vladımır Peshkov ta osyndaı pikirdi ustanyp otyr. Sebebi buǵan deıin oblys ortalyǵynda júıelik apattar birneshe márte oryn alyp, jylý berý stansalary bir-birine kómektesken. 2018 jyly qaqaǵan qysta Malaısary kóshesindegi JM-10 qubyrynda kompensator úzilip, aqaý shyqqan jerdi jóndeýshiler eki táýlik boıy taba almaǵan. Osy ýaqyt ishinde bul mańaıdaǵy turǵyn úıler ózge jylý jelilerine qosylyp, qatyp qalýdan aman qaldy. №1 JEO-dan shyǵatyn negizgi jylý qubyry aıazda shytynap, ortasynan qaq jaryldy. Bul ýaqytta da qala halqy aýystyryp qosýlardyń arqasynda apatty sezinbeı qaldy.
– Deıturǵanmen, qaladaǵy úsh JEO-nyń tehnıkalyq jaǵdaıy ártúrli. Máselen, №3 stansada keıingi jyldary jańadan 4 qazandyq týrbınasy ornatyldy. Ozyq tehnologııalar boıynsha bul kásiporyn alda keledi. JEO-2-degi jabdyqtar eskirgen. Kezinde bul stansa janynan qalaǵa №4 JEO salynatyn bolyp josparlanǵan eken. Al qoldanystaǵy №3 JEO alıýmınıı zaýytynyń aýmaǵynda, ERG kompanııasyna qaraıtynyn aıtyp óteıik. Onyń jaǵdaıyn qanaǵattanarlyq dep esepteýge bolady, deıdi maman.
Negizi normatıv boıynsha jylý qubyrlarynyń qoldanys merzimi – 25-30 jyl. Alaıda Pavlodardaǵy jylý jelileriniń keıbiri 50 jyldan beri aýyspaǵan. Temir qubyrlardyń shirýi, ıaǵnı qabyrǵalarynyń juqarýy jyl ótken saıyn ulǵaıyp keledi. Qubyr ishinde ystyq sýdan paıda bolatyn shaıyndylar da tozýǵa úlken áser etedi. Al qubyrdyń juqarýy bastapqy pishininen 50 paıyzǵa aspasa, ol jylý berýge jaramdy dep esepteledi eken. Jergilikti jelilerdiń kóbi jeline-jeline, pyshaqtyń qyryndaı ǵana bolyp qalǵany mamandardy shoshytyp otyr. Gıdravlıkalyq synaýlar kezinde ádettegi qysym eki esege kóterilip beriledi. Sol ýaqytta osal tustar syr berip, ystyq sý ábden juqarǵan tustardy jaryp shyǵady. Mamandardyń tilindegi aǵymdaǵy jóndeý sondaı zaqymdanǵan jerlerdi jamap-jasqaýdy bildiredi.
Jergilikti jelilerdegi tozý kórsetkishin qýyp jetý úshin bir ǵana Pavlodar qalasynda jyl saıyn kemi 10-11 shaqyrym qubyrlardy aýystyryp turý kerek eken. Aldaǵy jyldary bıylǵydaı qarqyn saqtalsa, kóp uzamaı tozýdy barynsha tómendetýge bolady dep sanaıdy mamandar. Tek bir eskeretin jaǵdaı, oblys ortalyǵynda keıingi jyldary qurylys qarqyny óse túsýde. «Dostyq», «Saryarqa» shaǵyn aýdandarynda kópqabatty turǵyn úıler qarqyndy salynyp, «Sport-sıtı» qalashyǵynda jańadan záýlim ǵımarattar boı kóterýde. Buǵan qosa «Jastar» shaǵyn aýdanyn salý da kózdelip otyr. Munyń barlyǵy keleshekte jylý tapshylyǵyn týdyratyny daýsyz. Sondyqtan jylý kásiporyndarynyń basshylary eń áýeli qala kóshelerindegi 800 mıllımetrlik ortalyq jylý magıstraldaryn jańartýǵa basymdyq bergen jón dep esepteıdi. Bıyl shahardyń birneshe tusynda osyndaı úlken qubyrlar aýystyrylady. Mundaı magıstraldyq qubyrlardy jańartý jobalarynyń quny da qymbat, bir shaqyrymyna 1 mlrd teńge jumsalatyn kórinedi. Osyny eskere otyryp, aldaǵy jyldarda bul baǵytqa bólinetin qarajattardy eseleı túsý kózdelip otyr.
Aıtyp óteıik, júrgizilgen tekserýlerdiń aldyn ala nátıjeleri boıynsha Ekibastuzdaǵy apatqa jylý ortalyǵynyń qyzmetkerleri kináli dep tanylǵan. Áıtse de jylý salasyna jaýaptylar tótenshe jaǵdaıǵa adamı faktordan buryn, jylý júıesiniń ábden tozǵany sebep bolǵanyn moıyndamasqa bolmaıdy deıdi. Qazirgi mindet – shahardyń jylý jelilerindegi osal tustardy rettep, jylý beretin mekemedegi jabdyqtardy jańartý. Tozyp turǵan barlyq qubyrdy bir sátte aýystyryp shyǵý qarjylyq jáne fızıkalyq turǵydan múlde múmkin emes ekeni belgili. Sondyqtan jańartý jumystary bıylǵydaı qarqynda jalǵasa berse, aldaǵy tórt-bes jylda kómirli qalanyń jylý júıesi apatsyz rejimde jumys isteýge qabiletti bolýy ábden múmkin. Apattan soń dúrligip qalǵan jurttyń kóńilin basýǵa osynyń ózi de jetkilikti.
Pavlodar oblysy
