Sýretterdi túsirgen Erlan OMAR, «EQ»
Atalǵan brıfıngte aldymen Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Tımýr Sultanǵazıev sóz alyp, MÁMS júıesiniń tıimdiligi men qazirgi tańdaǵy máseleleri jóninde baıandady. Onyń aıtýynsha, MÁMS júıesiniń tıimdi ólshemderi pasıentke kórsetilgen medısınalyq kómektiń sapasy men qoljetimdiligi. Statıstıkalyq derekter boıynsha, 2019 jyly 20 mln-ǵa jýyq konsýltasııa men dıagnostıkalyq zertteý júrgizilse, ótken jyly bul kórsetkish 142 mln-ǵa deıin, ıaǵnı 7 ese ósti.
– Mysaly, stomatologııany alaıyq. 2019 jyly 3 mln-ǵa jýyq stomatologııalyq qyzmet kórsetilse, byltyr bul kórsetkish 13 mln-ǵa deıin, ıaǵnı shamamen 5 ese ósti. Bul stomatologııalyq kómektiń adamdarǵa qoljetimdi bolǵanyn kórsetedi. Qazirgi kezde bizdiń balalarymyz tisin tegin emdeı aldy, olarǵa 11 mln qyzmet kórsetildi. Sondaı-aq, eresek turǵyndarǵa – júkti áıelderge, múgedekterge, zeınetkerlerge, kópbalaly analarǵa jáne halyqtyń basqa da áleýmettik osal toptaryna kórsetiletin stomatologııalyq qyzmetter shamamen 28 ese nemese 50 myńnan 1,5 mıllıonǵa deıin ósti, – dedi T.Sultanǵazıev.
Sonymen qatar baǵasy qymbat turatyn KT jáne MRT qyzmetin alýshylardyń qatary artty. 2019 jyly 200 myńnan asa osyndaı qyzmet júrgizilse, byltyr saqtandyrylǵan 1,5 mln-ǵa jýyq azamat atalǵan qymbat medısınalyq kómekti aldy. Buǵan qosa pozıtrondyq-emıssııalyq tomografııa qyzmetiniń sany da sáıkesinshe 13 myńnan 21 myńǵa deıin shamamen eki ese ósti.
– Alǵash ret eresek pasıentterge júrek-qan tamyrlary, nevrologııalyq, onkologııalyq aýrýlar men jaraqattar kezinde medısınalyq ońaltý qyzmetteri qoljetimdi boldy. Stasıonarlarda barlyǵy 253 myń eresek pen balaǵa medısınalyq ońaltý qyzmeti kórsetildi. Jyl saıyn býyndardy aýystyrýdyń qosymsha 4 myń operasııasy qarjylandyrylady jáne árbir em-sharanyń quny 1,5 mln teńgeni quraıdy, ıaǵnı qazirgi kezde shetelge shyǵýdyń qajettiligi joq. Jańa baǵdarlamanyń nátıjesinde bedeýlik dıagnozy qoıylǵan 7 myń otbasyna ata-ana bolý múmkindigi berildi jáne qazirdiń ózinde 3 200 bala dúnıege keldi. Osy oraıda ekstrokorporaldyq uryqtandyrýdyń bir sıkli 1,2 mln teńgeni quraıtynyn, bul medısınalyq saqtandyrý qarajatynan tólenetinin atap ótken jón, – dedi vıse-mınıstr.
Onyń aıtýynsha, stasıonardy almastyratyn kómek qyzmetteri de 1,3 ese ósti, 2020 jyly 21,8 myń qyzmet kórsetilse, al 2022 jyly 29 myń qyzmet kórsetilgen. Júrek tamyrlaryn stentteý sııaqty jıi júrgiziletin operasııalardyń biri qazir ár óńirde jasalady jáne ótken jyly 25 myń pasıentke jasalǵan. Árbir osyndaı operasııanyń quny 1,5 mln teńgeni quraıdy. Ambýlatorııalyq deńgeıde tegin dári qymbat dári-dármekterdi qosa alǵanda 2,4 mln-nan 4 mln adamǵa deıin qoljetimdi boldy.
– MÁMS boıynsha jumys isteıtin medısınalyq qyzmet kórsetýshilerdiń sany 1 300-den 2 000-ǵa deıin ósti. Onyń ishinde jeke klınıkalardyń úlesi eki esege ósken. Joǵary tehnologııalyq medısınalyq qyzmetterge qatysty shyǵystar 3,5 ese, 24 mlrd teńgeden 84 mlrd teńgege deıin ósti. Mundaı qyzmetterdiń kólemi 4 ese, 11 myń qyzmetten 47,7 myń qyzmetke deıin ósti. Keıingi úsh jylda kúndizgi stasıonarlarǵa aqy tóleýdi qarjylandyrý 4 mlrd teńgeden 6 mlrd teńgege deıin ulǵaıdy, al konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq kómekke bólinetin somalar bıyl 25 mlrd teńgeden 364 mlrd teńgege deıin, ıaǵnı 14 ese ósti. Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesi arqyly bólinetin qarajatty eskere otyryp, eldiń bir turǵynyna densaýlyq shyǵyndary 56 myń teńgeden 122 myń teńgege deıin ulǵaıdy. MÁMS-ti engizý maqsattarynyń biri halyqtyń medısınalyq kómek alýǵa «qalta» shyǵyndaryn azaıtý boldy. Ulttyq shottardyń derekterine sáıkes halyqtyń medısınalyq qyzmetterine jumsaıtyn qalta shyǵystarynyń úlesi 2017 jyly 33% bolsa, al 2022 jyly 27%-ǵa deıin tómendedi, ıaǵnı 5,4%-ǵa qysqarǵan. Bul otbasy bıýdjetiniń naqty únemin bildiredi, osy qarajatty balalardyń bilimine, demalysqa nemese turmystyq shyǵyndarǵa jáne basqa maqsattarǵa jumsaýǵa bolady, – dedi spıker.
Sonymen qatar brıfıngte «Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory» KeAQ basqarma tóraǵasy Sábıt Ahmetov te birqatar málimetti alǵa tartyp, jıi qoıylatyn suraqtarǵa jaýap berdi.
Onyń aıtýynsha, kardıohırýrgııalyq operasııalardy kútý uzaqtyǵy 3-4 aıdan 1 aıǵa deıin qysqardy. Qymbat KT, MRT dıagnostıkasy qazir 10 kún ishinde jasalady. Sonymen qatar buryn aqyly negizde jasalǵan kóptegen operasııa, mysaly, estý qabiletin qalpyna keltirý operasııalary MÁMS aıasynda qoljetimdi boldy. Katarakta operasııanyń sany jyl saıyn artyp keledi. 2 jyl ishinde 8 myńǵa jýyq adamǵa operasııa jasaldy.
Buǵan qosa joǵary tehnologııalyq jabdyqtar qoldanylatyn operasııalar qoljetimdi boldy. Jekelegen kardıohırýrgııalyq operasııalardyń quny 7 mln teńgeden asady. Jalpy, 2022 jyly joǵary tehnologııalyq medısınalyq qyzmetter boıynsha 68 operasııa jasaldy, olardyń ortasha quny 3 mln teńgeni qurady.
Bul rette qor basshysy MÁMS jumysy qandaı qaǵıdattarǵa negizdelgenin túsindirdi.
– MÁMS júıesi memlekettiń, jumys berýshiniń jáne qyzmetkerdiń ortaq jaýapkershiligi qaǵıdattaryna negizdelgen. Azamattardyń osal sanattary úshin – zeınetkerler, balalar, kópbalaly analar, jumys istemeıtin júkti áıelder, múgedekter úshin memleket jarna tóleıdi. Bul – shamamen 11,4 mln adam. Azamattardyń osy sanattary úshin memleketten jyl saıynǵy ortasha jarna shamamen 0,5 trln teńgeni quraıdy. Jumys isteıtin halyq MÁMS jarnasyn jumys berýshiniń esebinen jáne MÁMS týraly zańda belgilengen rejimde óz esebinen tóleıdi, – dedi S.Ahmetov.
Osy oraıda ol jumys istemeıtin azamattar jumyspen qamtý ortalyqtarynda tirkele alatynyn aıtty, bul olarǵa MÁMS qyzmetterin jumysqa ornalasqanǵa deıin belgili bir ýaqyt ishinde paıdalanýǵa múmkindik beredi.
Qor basshysynyń aıtýynsha, qarjylandyrýdyń ulǵaıýyna qaramastan, medısınalyq qyzmetterdiń sapasy men qoljetimdiligine qatysty halyq tarapynan syn kóp aıtylady. Atap aıtqanda, azamattar emhanalardaǵy uzyn-sonar kezekke, medısına qyzmetkerleriniń dóreki qarym-qatynasyna, KT jáne MRT joldamalaryn uzaq kútetinine ári bilikti dárigerlerdiń joqtyǵyna shaǵymdanady. Sonyń ishinde alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetetin emhanalardyń jumysyna kóp shaǵym túsedi. Bul barlyq ótinish-shaǵymnyń shamamen 70%-yn quraıdy.
– Búginde qor barlyq kórsetilgen medısınalyq qyzmetke monıtorıng júrgizedi. Biraq soǵan qaramastan, qor 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha 20,8 mlrd teńge somasynda 3 mln-nan asa buzýshylyqty anyqtady. Kórsetilmegen qyzmetterdi kórsetildi dep jazylǵan jalǵan jazbalar jyl saıyn ósip keledi. Mysaly, 2020 jyly – 21 myń, 2021 jyly – 35 myń, 2022 jyly 52 myń osyndaı fakt tirkeldi. Munyń eń kóp taralǵan túrleri: jalǵan jazbalar, ıaǵnı naqty kórsetilgen bir qyzmettiń ornyna 3-4 qyzmet túri kórsetildi dep jazý; «Qosarlanǵan tólem» túrindegi tirkeýler, ıaǵnı pasıentten de, qordan da qyzmet úshin aqy alý. Aıta ketý kerek, biz mundaı buzýshylyqtardy anyqtaı almaımyz, óıtkeni aqyly negizde qyzmet kórsetetin jeke klınıkalar bar. Qor medısınalyq aqparatqa qol jetkize almaıdy. Naryqta 30-dan asa jeke medısınalyq aqparat bar, olar – bir-birimen ıntegrasııalanbaǵan júıeler. Osy problemalardyń barlyǵyn sheshý úshin qazirgi ýaqytta qor Densaýlyq saqtaý mınıstrligi jáne Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligimen birlesip densaýlyq saqtaý júıesin tolyq sıfrlandyrý boıynsha aýqymdy jumysty bastady. Bul rette qordyń tólem modýlin sıfrlandyrý derbestendirilgen qarjylyq esep qaǵıdaty jáne medısınalyq qyzmetterdi tutynýshylardyń vırtýaldy shottaryndaǵy aqsha qarajatynyń qozǵalysyn qadaǵalaý negizinde júzege asyrylatynyn erekshe atap ótken jón. Bul dárigerdiń qabyldaýyn mobıldi quraldar arqyly rastaý úshin (SMS, QR-rastaýlar) jeke verıfıkasııa tetigin engizýge múmkindik beredi. Al qor medısınalyq uıymdar qarajatty qaıda, kimge jáne qandaı maqsattarǵa baǵyttalǵanyn baqylaı alady, – dedi S.Ahmetov.
