Qazirgi tańda Eýropa qaıta qurý jáne damý banki áıelder bıznesin arttyrýda mıkroqarjy uıymdary men jergilikti bankterge maqsatty nesıe berip otyr. Atalǵan bank pen KMF shaǵyn nesıe uıymy 35 mln dollar kólemindegi qarjyny áıelder kásipkerligin damytýǵa jáne jasyl ekonomıka jobalaryn júzege asyrýǵa jumsaıtyn bolady. EQDB jyl saıyn eki myńǵa jýyq kásipker qyz-kelinshekterge qarjylaı qoldaý kórsetip keledi.
«Bizdiń negizgi top árqashan áıelder boldy. Búginde olar tutynýshylar sanynyń 55 paıyzyn quraıdy. EQDB ınvestısııalary elimizdiń barlyq óńirlerindegi áıelder bıznesin qarjylandyrýǵa kóbirek baǵyttalǵan. Bul bizdiń klıentterimizge bıznesin jańǵyrtýǵa jáne keńeıtýge, aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa múmkindik beredi. Osy nesıelik jeli aıasynda biz ESG qaǵıdattaryn engizýdi jalǵastyramyz jáne óz bıznesi úshin energııa únemdeıtin jabdyqtar men tehnıka satyp alǵysy keletin áıelderge qoldaý kórsetemiz», dedi KMF Basqarma tóraǵasy Shalqar Júsipov.
KMF áıelder kásipkerligin qarjylandyrýmen qatar kompanııanyń damý vektoryn aýyldyq jerlerdegi qyz-kelinshekterdi qarjylyq jáne bıznes saýattylyǵyna úıretýge baǵyttaıdy. Bul tásil áıelderdiń ekonomıkalyq múmkindikterin keńeıtip, óńirlerde jumys oryndaryn ashýǵa jol beredi. Aıta ketý kerek, búginde KMF klıentteri qurǵan kásiporyndarda 30 myńǵa jýyq adam jumys isteıdi.
Qoǵamda kóbine, áıelder bıznesi negizinen saýda-sattyq salasy, sulýlyq salony, tigin sheberhanasy men nan-toqash óndirisi sekildi is júrgizedi dep baǵalasa, qazirgi tańda aýyl sharýashylyǵynda sharýa qojalyqtaryn ashyp, asyl- tuqymdy mal basyn kóbeıtý men qus ósirýdi qolǵa alǵan názik jandar barshylyq.
Isker áıelder keńesiniń tóraıymy Lázzat Ramazanova: «Búgingi kúni áıelder memleket IJО́-niń 40%-yn qalyptastyryp otyr. Eldegi jeke kásipkerlerdiń 47%-yn áıelder quraıdy, zańdy tulǵalardyń 26%-yn, sharýa qojalyqtarynyń 19%-yn qyz-kelinshekter basqarady», deıdi.
Elimizde óz kásibin ashqysy keletinder, kásipkerlikke baǵyttalǵan nesıeni ekinshi deńgeıli bankterden bastap, shaǵyn nesıe ınstıtýttarynan da ala alady. Solardyń biri – osy KMF shaǵyn nesıe uıymy. Bul qarjy mekemesine Almaty, Jambyl jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynyń kásipker áıelderi nesıege ótinimdi kóbirek bergen. Atalǵan úsh oblysta 86 myńnan astam kásipker áıel bolsa, onyń 60%-y shaǵyn nesıe alǵan eken.
Máselen, jyl saıyn ótkiziletin Jahandyq kásipkerlik monıtorınginiń qorytyndysynda Qazaqstan – kásipkerlik belsendiligi boıynsha 54 memlekettiń arasynda 26-orynda. Saýalnamaǵa elimizdiń ár óńirinen 2 100 adam men 36 sarapshy qatysqan. Monıtorıng álemde kásipkerlerdiń sany artyp otyrǵanyn kórsetti. Degenmen kásipkerlikpen óz múmkindigin júzege asyrý maqsatynda aınalysyp otyrǵandardyń qatary basym bolǵanymen, jańa jumys ornynyń ashylý kórsetkishi tómendegen kórinedi. Álemde kásipkerlerdiń 74%-y tabys tabý úshin emes, óz múmkindigin iske asyryp kórý úshin kásipkerlikke kelgendikterin aıtqan.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev reforma júrgizý kezinde genderlik saıasatqa asa mán berip, áıelder men jastar úshin partııalyq tizimge 30%-dyq kvotany engizgen edi. Qazir elimizde áıelder kásipkerligine qatysty jumys ornyn qurý jáne ekonomıkalyq ósýdi yntalandyrýda basty ról atqarady. Búgingi kúni shaǵyn jáne orta kásiporyndardyń 43%-yn áıelder basqaryp, jeke kásipkerliktiń 77%-yn áıelder qurap otyr.
Áıelder kásipkerligin damytýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamalardyń ishindegi eń aýqymdysynyń biri – Eýropa qaıta qurý jáne damý bankimen birlesip júzege asyryp otyrǵan «Isker áıelder» baǵdarlamasyna arnaıy 86,5 mln dollar qarjy bólgen. Jalpy, qazirge deıin bank áıelderdiń ekonomıkalyq múmkindigin keńeıtý úshin 1,5 mlrd eýro ınvestısııa quıǵan. Bank aýdarǵan qarajattyń arqasynda 350-den astam joba iske asyrylyp jatyr.
Sonymen qatar elimizdiń «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ áıelder kásipkerligin jandandyrý úshin 72,3 myń jobaǵa jalpy somasy 1,26 mlrd teńge bólgen.
«Biz kásipkerlikke qoldaý kórsetý jónindegi ulttyq damý ınstıtýty retinde genderlik aspektige jáne isker áıelderdiń bastamalaryna erekshe kóńil bólemiz», deıdi basqarma tóraıymy Gaýhar Bóribaeva. Atalǵan qor, ekinshi deńgeıli bankter arqyly jeńildikpen nesıe berý, bank syıaqylarynyń belgili bir bóligin sýbsıdııalaý jáne ShOB sýbektileriniń nesıelerin ishinara kepildendirý sekildi úsh túrli jolmen memlekettik qoldaý kórsetip keledi. Sonyń arqasynda búgingi kúni názik jandy kásipkerlerdiń 58 paıyzy jeńildetilgen nesıege ıe bolyp úlgerdi.
