Biregeı qujattar jınaǵy tanystyryldy

Sapar barysynda Máýlen Áshimbaev bastaǵan bir top senator Dolınka aýylynda or­nalasqan «QarLag» mý­zeıine baryp, saıası qýǵyn-súr­gin qurbandarynyń rýhyna taǵ­zym etti. Qasiretti kezeńniń izi qalǵan osy tarıhı orynda «Asharshylyq. Golod. 1928-1934» biregeı qujattar jı­naǵynyń jańa 6-7-tomdary jurtshylyqqa tanystyryldy. Is-sharaǵa tarıhshy ǵalymdar, zııaly qaýym ókilderi qatysty. Bul bastama Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen qolǵa alynǵan. Senattyń qoldaýymen iske asy­rylǵan jınaqtyń 2021 jyly bes tomy jaryq kórdi.

Atalǵan qujattar hronı­kasynyń avtorlary – belgili otandyq ǵalymdar men tarıhshylar. Eńbekke engen qujattardyń basym bóligi buryn-sońdy elimizde jarııalanbaǵan. Tipti kitapqa basylǵan sol kezdegi anyqtama, buıryq, qararlardyń bir bóligi búginge deıin qupııa saqtalyp kelgen.

Máýlen Áshimbaev ótken ǵasyrdyń 30-jyldary qazaq halqyna asa aýyr bol­ǵanyn, tipti ult retinde saqtalyp qalýǵa úlken qaýip tóngenin aıtty. Sol tustaǵy alapat ashar­shylyq pen aıaýsyz qýǵyn-súr­gindi zerdelep, onyń aqıqatyn tanýǵa tek Táýelsizdik alǵannan keıin qol jetkenin de tilge tıek etti. Búginge deıin ǵalymdar bul taqyryptar boıynsha kóp­tegen zertteý júrgizip, arhıv materıaldarymen jumys istedi. Alaıda kóp qujattyń qu­pııa belgisimen saqtalýy, olardyń jetkiliksizdigi tarıh­shylardyń jumysyna keri áserin tıgizip keldi.

«Prezıdenttiń bastamasymen sońǵy jyldary asharshylyq taqyrybyn zertteý jumystary jandana tústi. Sondaı-aq Mem­leket basshysy saıası qýǵyn-súrgin qur­ban­daryn tolyq aqtaý týraly da bastama kóterdi. Sonyń aıasynda memlekettik komıssııa qurylyp, búginde tıis­ti ju­mys júrgizilip jatyr. Ná­tıjesinde, buryn qupııa bolyp kelgen kóptegen arhıv materıaly ashylyp, qýǵyn-súrginge qatysty qujattar ne­gizinde kóp tomdyq jınaq ja­ryq kórdi. Degenmen áli de bolsa ashylmaǵan aqıqattar men ja­­zylmaǵan jaıttar bar», dedi Máýlen Áshimbaev.

Palata tóraǵasy atalǵan ta­qyryptardy ǵylymı turǵyda zerttep-zerdeleý máselesin kún tártibinen túsirmeý kerektigin de atap ótti. Ol Senat bul baǵytta júıe­li jumys júrgizip kele jat­qanyn, qolǵa alynǵan is aldaǵy ýaqytta da jalǵasatynyn aıtty.

«Sońǵy eki jyldyń ishinde Senattyń bastamasymen ashar­shylyq taqyrybyna arnalǵan bes tomdyq qujattar jınaǵy ázir­lendi. Sonyń aıasynda bu­ryn esh jerde jarııalanbaǵan bi­re­geı qujattar jınaldy. Ju­­­mys munymen toqtamaı, jal­­­ǵasyn taýyp, nátıjesinde búgin atalǵan jınaqqa jańa eki tom qosylyp otyr. Bul je­ti tomdyq jınaq – Senattyń ashar­shylyq taqyrybyn zertteýge qosqan naqty úlesi. Bul baǵyttaǵy jumysty ári qaraı jalǵastyrýdyń mańyzy zor. Sol sebepti Senattyń bastamasyn tıisti memlekettik organdar men ǵylymı ınstıtýttar qoldap, zertteýler jalǵasa beredi dep senemiz», – dep Máý­len Áshimbaev jınaqtyń jańa tomdarynyń jaryq kórýine at­salysqan ǵalymdar men redaksııa alqasyna alǵysyn bildirdi.

Sonymen qatar oblysqa sapary barysynda Senat tór­aǵasy jergilikti máslıhat depý­tat­tarymen kezdesip, Mem­leket aldynda turǵan mindet­terdi iske asyrý jo­lyn­daǵy bir­lesken jumystyń ne­gizgi basym­dyqtaryn tal­qylady.

Osy oraıda Palata cpıkeri ózara is-qımyldy jańa formatta júrgizýdiń mańyzdy eke­nin aıtyp, bul qadam qolǵa alǵan bastamalardy sapaly ári tıimdi júzege asyrýǵa múmkindik beretinin atap ótti. Sondaı-aq Máýlen Áshimbaev máslıhat depýtattaryn zań shyǵarý úderisine belsendi qatysýǵa shaqyrdy, óńirdegi ózekti problemalardy sheshýdiń jańa joldaryn usyndy.

«Qaraǵandy elimizdiń ındýs­trııalyq ortalyǵy ekeni belgili. О́ndirisi qarqyndy damyǵan bul oblystyń memlekettiń ekonomıkasynda alatyn orny erekshe. Prezıdentimiz ár­daıym ekonomıkamyzdy ár­ta­raptandyrýǵa basa mán berip keledi. Qaıta óńdeý óner­kásibin damytý – elimizdiń aldynda turǵan strategııalyq min­­detterdiń biri. Bul rette qazba baılyqqa ǵana arqa súıep otyrmaı, shıkizattyq emes salany jan-jaqty damytý asa mańyzdy. Sondaı-aq óńir­lerdiń ınfraqurylymyn jańǵyrtý baǵytynda da bir­lesip jumys isteýde óte ózekti. Búgingi kez­desýimizdiń ná­tı­jesinde osy ba­ǵyttar boıyn­sha atalǵan min­detterdi iske asyrýdyń quqyqtyq negizin qa­­lyptastyrýǵa yqpal etetin usynystar ázirlenedi dep se­nemiz», – degen Máýlen Áshim­baev Parlament Sena­ty aldaǵy ýaqytta da máslı­hattarmen baılanysty odan ári jandandyra beretinin aıtty.

Odan bólek, senatorlar E.Bó­ketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetiniń professor-oqytýshy qura­my­men, stýdentterimen kez­desti. S.Sápıev atyndaǵy boks or­ta­lyǵyna baryp, erekshe qajettiligi bar sportshylardyń bochchadan ashyq jattyǵýyna qatysty. Máýlen Áshimbaev taǵdyrdyń synyna tap bolsa da moıymaı, sportpen shuǵyldanyp júrgen jandardyń erik-jigeri qoldaýǵa laıyq ekenin aıtyp, aldaǵy ýaqytta da elimizde ınklıýzıvti orta qurý jumysy jal­ǵasa beretinine nazar aýdardy.