Eńbek adamyna – erekshe jaǵdaı

Tek salyq túrinde memle­kettik bıýdjetke­ jyl saıyn 1,5 mıllıardan astam teńge qu­ıyp­ otyrǵan Almaty kópir qurylymdary zaýy­­ty – shyn­dyǵynda jumysy qyz-qyz qaı­naǵan, alpys jyldyq tarıhy bar alyp kásiporyn. Baıyrǵy zaýyttardyń ishin­de zamanǵa jyldam beıimdelip, ozyq tehno­lo­gııa­larǵa qol jetkizip, taýaryn da eksporttap turǵany osy. Eń qyzyǵy, 100 paıyz otan­dyq shıkizatty kádege asyratyn zaýyt­ ózi shyǵarǵan buıymdaryn ǵana emes, jumys­­shylaryn da shetelderge shyǵaryp otyr.

Zaýytta 42 metrlik kópir arqalyqtary shyǵaryla bas­ta­ǵannan beri elimizde kópir salý quny 15%-ǵa arzandaǵan. Qazirge osyndaı otandyq kópir arqalyqtary balamasy TMD-da joq bolǵandyqtan, kórshi elder tapsyrysty dál osy zaýytqa beredi. Sehta betonnyń beriktigi plıýs jáne mınýs 50 gradýsta 64 saǵat boıy synaqtan ótedi. Osydan keıin ǵana zaýyt jol, kópir, týnneldermen ushý-qoný jolaqtaryna qajetti temirbeton konstrýksııalarynyń 360-tan astam túrin shyǵarady. Kún sa­ıyn zaýyttan daıyn ónimder tıel­gen 10 shaqty vagon ózin kútken baǵyttarǵa attanady.

– Biz keıingi bes jyl kóleminde negizgi óndiriske 4,3 mlrd teńge saldyq. Birneshe ınnovasııalyq jeli iske qosyldy. Sonyń biri  – uzyndyǵy 42 metrlik TBN tıpti kópir arqalyqtary. 2018 jyly óndiriske engen TBN tıpti arqalyqtar kópir salý qunyn aıtarlyqtaı arzandatady. Bizdiń arqalyqtarymyz elimizdegi 72 kópirge salyndy. Qazir zaýytta 42 metrlik arqalyqtyń úsh túri shyǵarylady, olardyń ekeýiniń TMD-da balamasy joq, – dep bastady sózin «AZMK GROUP» JShS dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Shýhrad Shardınov.

– Biz tez qubylatyn klımatta ómir súretinimizdi bilesizder, máselen, kúndiz aýa raıy +10 gradýs bolsa, túnde –15 gradýs­qa tómendeıtindikten, betonda jaryqtar paıda bolady. Sondyqtan ózimiz shyǵaratyn beton buıymdardyń aıazǵa tózim­diligin arnaıy kameralarda tekseremiz, – deıdi synaq laboratorııasynyń jetekshisi Danııar Ibraıymov.

Zaýyttaǵy óndiristik úde­ristiń basym bóligi avtomat­tandyrylǵan, robot­tan­dy­ryl­ǵandyqtan, bul ýaqyt, eńbek shyǵyndaryn da azaıtady.

– Qum, qıyrshyq tas, sement bárin ózimizdiń Qazaqstan zaýyttarynan alamyz. О́nim­derdiń sapasy joǵary bolǵan­dyqtan suranys ta jaqsy. Qyrǵyz­stan, О́zbekstan, Reseı syndy kórshilerimizge beton buıym­daryn eksporttaımyz, – deıdi qalyptaý sehynyń basshysy Madııar Jarylqapov.

AKQZ dırektory Aleksandr Tereshenko: «Eger qazirgi óndiristik úderisti keńes ókimeti kezindegi eski tehnologııalarmen salystyratyn bolsaq, buryn sehtaǵy 100 shaqty adam ári ketse kúnine 500-deı shpal shyǵaratyn, al qazir sehtaǵy 30 shaqty jumysshy kúnine 1 800 shpal shyǵara alady. О́ıtkeni jumystyń kóbi robottandyrylǵan. Dál osy sátte shyǵyp jatqan shpaldar «Dostyq – Moıynty» temir jolyn tóseýge jóneltiledi. Zaýyt shpaldaryna degen suranys – 300 myńdaı bolsa, seh osy tapsyrysqa sáıkes saǵat sııaqty sartyldap jumys istep jatyr. Innovasııalyq shpaldar kórshi elderde de suranysqa ıe. Mysaly, О́zbekstan bizden alady», deıdi.

Bul shpaldar 30 tonnaǵa deıin júk kótere alady, ıaǵnı saǵatyna 300 shaqyrymdyq jyldamdyqpen júre alatyn júrdek poıyzdarǵa shydas beredi.

– Biz Máskeý kópirleriniń qurylysyna da arqalyqtar jibergenbiz. Búgingi tańda baǵa jaǵynan da, sapa jaǵynan da reseılik zaýyttarǵa ese jibermeı, Amýrdaǵy Kom­so­molsk qalasyna arqalyqtar jiberip jatyrmyz. Biz jibergen júk sonaý Qıyr Shyǵysqa bir aı degende jetedi. Biraq osyǵan qaramastan ol jaqtaǵy kópir salatyn kompanııalar bizdiń ónimderimizdi tańdady, – deıdi zaýyt basshysy.

Zaýyttyń jyldyq óndiristik qýaty 170 myń tekshe metrden asady. Taýar sapaly­ bolǵan soń suranys ta joǵary. Úlken Almaty aınalma jolyn túrkııa­lyq jáne koreıa­lyq kompanııa­lar márege jaqyndatsa, olar da AKQZ-dan jol qurylysyna qajetti 2 myń­nan astam arqalyq satyp alǵan. Son­daı-aq Reseı, Qyrǵyzstan, О́zbekstan men Qytaı kompanııalarynan da suranys bar.

Zaýyt aýmaǵynda jolyqqan qytaılyq Shandýn Lýchao kompanııasynyń bas ınjeneri Sýntao Sıýe: «Bizdiń kompanııa AKQZ-men bes jyldan beri birge jumys istep keledi. Osy zaýyttan óndiriletin ónimderge dán rızamyz. Ári qaraı da temirbeton ónimderin AKQZ-dan alýdy jos­parlap otyrmyz. «Taldyqorǵan – О́skemen» jolyn salý úshin biz osy zaýyttyń temirbetonyn aldyq. 3 kópirge 42 jáne 24 metrlik kópir arqalyq ornatyp, jumysymyzdy tapsyrys berýshi mekemege tapsyrdyq, eshqandaı shaǵym túsken joq», deıdi.

– «Batys-Qytaı – Batys-Eýropa» jolyndaǵy kópirlerdiń 80%-y bizdiń konstrýksııalardyń kómegimen salyndy. «Ortalyq – Ońtústik», «Ortalyq – Shyǵys jáne Batys» joldaryna da bizdiń kópirler ornatylǵan. Qazir «Dostyq – Moıynty» temir jolyna temirbeton shpaldaryn, al «Qaraǵandy – Astana» jolyna taýar jóneltip jatyrmyz, – deıdi Sh.Shardınov.

Sondaı-aq zaýyttan shyqqan temirbeton taqtaıshalary Shym­kent, Aqtóbe, Astana jáne Taldy­­­­qorǵandaǵy áýejaıdyń ushyp-qoný jolaqtaryna da tóselgen.

– Kópirler men jol ótkelderi – strategııalyq mańyzǵa ıe nysandar. Olar tek sapaly materıaldardan jasalynýǵa tıis. Biz óz ónimderimizdiń sapasyna 50 jyldyq kepildik beremiz, – deıdi zaýyt basshysy.

Zaýytta myńǵa tarta adam eńbek etedi. Munda qabyldanǵan adam osy jumysynan aırylmaýǵa tyrysady. Sondyqtan da zaýytqa biri kirip, biri shyǵyp qalyp jatqan qyzmetker de, jumysshy da joqtyń qasy.

– Biz árbir qyzmetkerimizge jaǵdaı jasaýǵa umtylamyz. Jumysshylarymyzdy da ózimiz daıyndaımyz. Kelesheginen úmit kúttiretin, praktıkadan ótýge kelgen qabiletti jastardy alyp qalýǵa tyrysamyz. Jyl saıyn úlken ujymnyń áleýmettik qajettilikterine, shetelderde demalýy, balalardyń jazdyq lagerlerine 60-70 mıllıon teńge aralaǵynda qarajat bólemiz, – deıdi Sh.Shardınov.

Shýhrat Ahmetjanulynyń aıtýynsha, zaýyt qyzmetkerleriniń jartysyna jýyǵy Túrkııa, Mysyr, Birikken Arab Ámir­lik­te­ri sııaqty elderde zaýyt ese­binen demalyp qaıtqan.

Zaýyttyń baıyrǵy arda­ger­leri de qur­metsiz emes, olar da kerek kezinde oqý kombınatyna kelip, tájirıbelerimen bólisip júredi eken. 135 eńbek ardageri merekelerde umyt qalmaıdy, qarjylaı syılyq, azyq-túlik sebetin alady.

Al zaýyt aýmaǵy shyn má­ninde – gúl­den­gen baq dese de bol­ǵandaı, 10 myńdaı aǵash, órik baqtary, gúldiń alýan túri ósip tur.­ Jyl saıyn kóktemde jańa kóshetter otyr­ǵy­zylyp jatady. Árbir seh ózine tıesili aý­maq­ty kútip, baptaıdy, abattandyrady. Eń ádemi aýmaqty uıymdastyra bilgen sehtarǵa qarjylaı syı­lyq taǵaıyndalǵan. Tipti árbir sehtyń sýburqaǵy bar desek te bolady.

Saparymyzdyń sońynda zaýyttyń bedelin de berekesin de kóterip tur­ǵan 42 metrlik beton arqalyqqa óz basylym­da­rymyzdyń, saıttarymyzdyń logotıpin japsyrdyq. Ony alyp kran arnaýly kólikke tıep, kezekti nysanǵa jóneltip jiberdi. Basylymdardyń ataýy kópke deıin ótken-ketken jolaýshynyń kózine túsip, menmundalap turatyn bolady.

ALMATY