Dáriger mamandy aýylǵa qalaı tartamyz?

MÁMS júıesiniń tıimdiligin arttyrý qajet

Parlament Májilisi Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraǵasy As­hat Aımaǵambetov S.Asfendııarov atyn­daǵy Qazaq ulttyq medısına ýnı­versıtetinde dárigerlermen kezdesip, aldymen MÁMS júıesiniń tıimdiligi men medısınalyq kómektiń sapasyn kóterý qajettigin, onyń ishinde MÁMS pen TMKKK saralaýdyń mańyzdylyǵyn tilge tıek etti.

«Medısınalyq qyzmetterdiń qolje­timdiligin «qazir jáne osynda» qaǵı­daty boıynsha qamtamasyz etý qajet. Sondyqtan buryn josparlanǵan aı saıynǵy qarjylandyrýdan bas tartyp, naqty kórsetilgen qyzmettiń aqy­syn tóleýge kóshýdi qamtamasyz etý qajet. Sondaı-aq dárigerler arasynda túsinbeýshilik pen qarjy resýrstary shyǵynyna jol bermeý úshin MÁMS pen TMKKK paketteri esebinen kórsetiletin medısınalyq qyzmet túrlerin naqtylaý qajet», deıdi depýtat.

Depýtat saraptamalar men taldaý­lar qarjylandyrýdy josparlaýǵa baılanysty máselelerdiń bar ekenin aıǵaqtaıtynyn aıtyp otyr. Máselen, kókeıkesti sıpatqa ıe baǵyttar boıynsha (konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmetter) qarjylandyrýdyń jetis­peýshiligi baıqalsa, kerisinshe kásibı tekserýler, skrınıngter júrgizýde qa­ra­jattyń ıgerilmeýi qatar júredi, son­dyqtan qarjylandyrýmen baılanysty máselelerdiń bir bóligin ishki resýrstar esebinen, atap aıtqanda, utymdy jáne negizdi josparlaý arqyly sheshýge bolady.

A.Aımaǵambetov bıyl kúzde Máji­liste mindetti medısınalyq saq­tan­dyrý júıesi máseleleri boıynsha par­lamenttik tyńdaý ótetinin eske sala otyryp: «Búginde densaýlyq saqtaý salasynda aýqymdy jumystar atqarylyp jatyr. Alaıda MÁMS júıesiniń tıim­diligin arttyrýymyz qajet. Azamattar medısınalyq qyzmetterdiń sapasy men qoljetimdiligi artqanyn sezinýi, túsinýi qajet, óıtkeni olar aqy tólep otyr. Demek júıege qosymsha reforma qajet», dedi.

Sıfrlandyrý kóp jumysty jeńildetedi

Megapolıs dárigerleri úshin mańyzdy basqosýda medısına qyzmetkerleriniń júktemesin azaıtý maqsatynda medı­sınalyq aqparattyq júıelerdiń ból­shektenýin joıý sóz boldy. Bul rette A.Aımaǵambetov densaýlyq saqtaýdyń biryńǵaı aqparattyq júıesin iske qosý jumystaryn aıaqtaý da asa mańyzdy ekenin aıtty.

Bul máseleni sheshý úshin búginde E-Densaýlyq biryńǵaı aqparattyq-tehnolo­gııalyq platformasy sheń­berinde densaýlyq saqtaý júıesin tolyq sıfrlandyrý, onyń ishinde medı­sınalyq kómekti josparlaý, sa­typ alý, monıtorıngileý jáne tó­lem úderisterin sıfrlandyrý boıynsha jumys júrgizilip otyr, nátıje­sin­de, MÁMS qarjylandyrý júıesi je­tildirilýge tıis. Biryńǵaı derek­ter qoı­masyn iske qosý jáne medısınalyq uıym­dardyń aqparattyq júıe­le­ri­men tolyq shoǵyrlana otyryp, áleý­mettik medısınalyq saqtandyrý qory­nyń medısınalyq kómekke aqy tó­leýdiń biryńǵaı júıesin ónerkásiptik paıdalanýǵa engizý josparlanyp jatqan jaıy bar. Osyǵan oraı sıfrlandyrý derbestendirilgen qarjylyq esep pen medısınalyq qyzmetterdi tutyný­shylardyń vırtýaldy shottaryndaǵy qarajat qozǵalysyn qadaǵalaý qaǵıdaty negizinde júzege asyrylmaq. Bul sıfr­lyq (mobıldi) quraldardy (SMS, QR ras­taýlary) paıdalana otyryp, dári­gerdiń qabyldaýyn rastaý úshin jeke tekserý mehanızmin engizýge múmkindik beredi.

Osy jıynda tarıfterdi belgileý ádisnamasyn jáne saqtandyrylýshynyń mártebesin qaıta qaraý máseleleri de qozǵaldy. Sonymen MÁMS bastalǵan kúnnen bastap 12 aı ishinde jarna bolǵan jaǵdaıda saqtanýshynyń mártebesin anyqtaý usynylady.

Kezegimen sóz alǵan Almatydaǵy №16 qalalyq emhananyń bas dárigeri Ulyqbek Medeýbekov MÁMS erejeleri men zańnamasyndaǵy qaıshylyqtardy, atap aıtqanda, keıbir skrınıng boıynsha medısınalyq qyzmetterdiń ártúrli medısınalyq kómek tobyna jatatynyn alǵa tartty.

«Birqatar medısınalyq tekserý qyzmeti TMKKK-ǵa engizilgenimen, keıbir taldaýlar men zertteýler bul tizimge kirmeı qalǵan. Demek bul skrınıngten bireý óte alady, endi bireýi MÁMS saqtandyrý bolmasa óte almaıdy. Sondaı-aq zańnamada sheteldikterdiń Qazaqstan azamattarymen quqyǵy bir­deı jáne medısınalyq qyzmettiń bir­deı kólemi qarastyrylǵan, biraq olar MÁMS-te saqtandyrylýy qajet delingen. Degenmen normalarda sheteldik azamattardy saqtandyrý algorıtmi áli ázirlenbegen», dedi U.Medeýbekov.

Kadr tapshylyǵy qalaı sheshiledi?

Ońtústik óńirdiń betke ustar mamandary jınalǵan kezdesýde A.Aımaǵambetov aýyldaǵy medısına kadrlarynyń tap­shylyǵyn azaıtý máselesin aınalyp ótken joq. «Qazir aýylǵa jumys isteýge keletin dárigerlerdiń kóterme aqysyn 10 mln teńgege deıin kóterý máselesin sheshý qarastyrylyp jatyr», dedi depýtat.

Sol sııaqty medısına qyzmetker­leriniń kásibı jaýapkershiligin saqtan­dyrý máseleleri de umyt qalǵan joq. Atap aıtqanda, 2023 jyldan bastap saqtandyrý jumys berýshiniń qarajaty esebinen júzege asyrylady, al 2025 jyldan bastap saqtandyrý syıaqy somasy medısınalyq uıym men medısına qyzmetkeri arasynda ortaq jaýapkershilikti jasaý úshin bólinedi. Depýtat A.Aımaǵambetov dárigerlerdi osynaý aýyrtpalyqtan bosatý úshin saqtandyrý jarnasyn tek medısınalyq uıymdarǵa salýdy usyndy.

QazUMÝ rektory Marat Shoranov dárigerlerdiń kásibı jaýapkershiligi tujyrymdamasyn ázirleý MÁMS engi­zilgenge deıin bastalǵanyn, sonymen birge halyqaralyq tájirıbeler saraptalyp, tolyq kinálilik prezýmpsııasy bar amerıkalyq júıe men skandınavııalyq medıasııa júıesiniń arasynda tańdaý jasalǵanyna erekshe toqtala ketti. «Nátıjesinde, bizde transplantasııadaǵy sııaqty (máıit donorlyǵy) aralas júıe paıda boldy. Endi bizde kelisim prezýmpsııasy da, kelispeýshilik prezýmpsııasy da bar. Álemniń eshbir elinde mundaı ekiushty boljam joq. Aınalyp kelgende, elimizde máıitti transplantasııalaýda máseleler týyndady. Transplantasııadaǵydaı bolmaý úshin kez kelgen aralas júıeden aýlaq bolý qajet», dedi M.Shoranov.

Sonymen qatar M.Shoranov granttardy bólý júıesin qaıta qaraý qajet­tigin basa aıtty. Rektordyń aıtýynsha, búgingi tańda QazUMÝ-da jalpy medısına salasyna 200-ge jýyq grant jáne farmasevtıkalyq óndiris tehnologııasy mamandyǵyna 600-den asa grant bólingen, ıaǵnı artyq óndiris daǵdarysy baıqalady. Elimizde bar bolǵany 96 farmasevtıkalyq óndirýshi bar, taldaý nátıjesine súıensek, farmasııa óndiris tehnologııasy boıynsha dıplom alǵan ótken jylǵy túlekterdiń tek 4%-y ǵana óz ma­mandyǵy boıynsha jumys isteıdi, al jalpy medısına stýdentteriniń 75%-y aqyly negizde bilim alatyndyqtan, olarǵa joldama berilmeıdi.

QazUMÝ rektorynyń pikirine súıen­sek, medısına mamandarynyń kásibı jaýapkershiligin saqtandyrýdyń jańa tujyrymdamasyn iske qosýdyń birinshi kezeńinde qarjylyq shyǵyndardy medı­sınalyq uıymǵa júktegen jón. Biraq keıin dárigerlerdiń ózderi qarjylyq ja­ýapkershilikti birtindep kóterýi qa­jet. Rektor bul jumysqa beıindik qa­ýym­dastyqtar da tartylýǵa tıis degen kóz­qarasyn bildirdi.

Taǵy bir kókeıkestiligin joımaı kele jatqan máselege oraı, QazUMÝ rektory: «Jalpy, medısına boıynsha stýdentterdiń kóbi aqyly bólimderde oqıdy. Bular – biz aýylǵa jibere almaıtyn mamandar. Olarǵa 10 mln-dap aqsha berip qalaı qul­shyndyrsaq ta, aýyldyq jerlerge barmaıdy, shalǵaı óńirlerge joldama bere almaımyz. Menińshe, mamandardy bólý taktıkasyn ózgertý qajet», deıdi.

ALMATY