Jádiger • 10 Shilde, 2023

Batyrdyń portreti

1080 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Bıylǵy kóktemde Ulttyq mýzeıde 1916 jylǵy Torǵaıdaǵy ult-azattyq kóterilisiniń qaharmany Amangeldi Imanovtyń 150 jyldyǵyna oraı Qostanaı oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıi uıymdastyrǵan «Halyq batyry» atty kórmede bas sardardy ózgeshe beınelegen bir portret nazarymyzdy aýdardy.

Batyrdyń portreti

Jalpy, kóziqaraqty qaýym Aman­geldi batyrdyń bıik tulǵasyn ataqty halyq sýretshisi Ábilhan Qasteevtiń aı­shyqty somdaǵan portreti arqyly jaq­sy biledi. Al biz áńgime etip otyr­ǵan sýrettegi batyr beınesin kór­nekti qylqalam sheberi Nıkolaı Krý­tıl­nıkov bederlepti.

Qostanaı oblystyq tarıhı-ólke­taný mýzeıiniń basshysy Batyrhan Juma­baıdyń aıtýynsha, bul jumys 1956 jyly ult-azattyq kóterilistiń 40 jyldyǵyna oraı salynǵan. Sol kezde ony Qazaq memlekettik baspasy 15 myń danamen basyp shyǵarǵan.

– Bul kartına 1956 jyly ótken kórmege bir ret qoıylǵan. Odan keıin eshqaıda usynylmaǵan. Jetpis jylǵa jýyq qorda saqtaýly tur. Bıyl Aman­geldi Imanovtyń 150 jyldyǵyna baı­la­nysty is-shara ótkizetin boldyq. Son­­da atalǵan kóteriliske qatysty qor­­daǵy jádigerler tiziminen osy sýret­ti kórdim. О́zim de tańǵaldym. Qun­­dy eksponat. Ony Astanada ótken ba­tyr­­dyń mereıtoıyna arnalǵan kór­mege de apardyq. Jurt qyzyǵa kórdi. Bul bizdiń mýzeı úshin de bir jańalyq boldy, – dedi ol.

Avtor óz eńbeginde batyrdyń ór rý­hyn kelisti kórkemdegen. Qabaǵy qatý, júzi susty. Alysqa kóz tikken janarynan otty kóresiz. Bir qaraǵanda, sýretshi buǵan 1938 jyly túsirilgen «Amangeldi» fılmindegi bas sardardy somdaǵan Elýbaı О́mirzaqovqa uqsaıtyn keıbir detal men shtrıhtardy sheber paıdalanǵan sekildi. Degenmen mazmundy dúnıeniń halyq batyryna qatysty jádigerlerdiń ishin­de alar óz orny bar.

Al endi Nıkolaı Krýtılnıkov kim degenge keleıik. Ol – otandyq beıneleý óneriniń damýyna zor úles qosqan tulǵa. Qazaqstannyń halyq sýretshisi. Reseıde kindik qany tamǵanymen, bar sanaly ómiri qazaq jerinde ótken. 1921-1924 jyldary Semeı teatrynda sýretshi, sodan keıin Semeıdegi kór­kem­sýret stýdııasynyń jetekshisi bol­ǵan. 1928 jyly elimizdegi alǵashqy uıym­dastyrylǵan kóshpeli sýret kórmesine belsene atsalysqan. Odan soń Almaty kórkemsýret ýchılıshesinde ustazdyq qyzmet atqarǵan. О́nertanýshylar qyl­qalam sheberiniń tanymal tulǵalardyń portretteri men eńbek adamdary týraly toptama sýretterin joǵary baǵa­laǵan.