Qoǵam • 27 Shilde, 2023

Temirjol tasymalyndaǵy túıtkil

260 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

El ekonomıkasynyń kúretamyry ispetti temirjol tasymaly qashan da joǵary suranysqa ıe. Memleket baqylaýyndaǵy, qalyń buqaranyń qyraǵy nazaryndaǵy syndarly salanyń búgingi tynys-tirshiligi, damý barysy, keleli máseleleri «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» Aksıonerlik qoǵamynyń 2023 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynyń qorytyndysy jáne ekinshi jartyjyldyǵynyń negizgi mindetterin aıqyndaýǵa arnalǵan keńesinde keńinen sóz boldy.

Temirjol tasymalyndaǵy túıtkil

Elimizdegi júk tasymaly aınaly­mynyń 50 paıyzdan astam úlesi Qazaq­stan temir jolyna tıesili. Sala boıyn­sha ótken jyldyń osy kezeńimen sa­lys­tyrǵanda qatysty negizgi óndiristik kór­set­kishterdi oryndaýdyń oń dına­mı­­kasy baıqalady. Bıylǵy jyldyń
6 aıyn­da tarıftik júk aınalymy 130,4 mlrd tonna km nettony quraǵan, bul ótken jylǵy deńgeıden 8,6%-ǵa joǵary. Tranzıttik júk aınalymy 39,1%-ǵa ósip, 27,8 mlrd tonna-kılometr net­toǵa jetken. Konteınerlik tranzıt 26%-ǵa ósken. Qazaqstannan Qytaıǵa eksporttyq júkterdi tasymaldaýdyń ósimi qamtamasyz etilip, kólemi 5,7 mln ton­nadan asty. Bul ótken jylǵy deń­geıden 27%-ǵa artyq.

Jolaýshylar aınalymy 5,7 mlrd jo­laýshy-km, bul 2022 jylǵy derekten 1,2% joǵary. Jyldyq jolaýshylar temirjol tasymalynyń úshten biri jazǵy kezeńge keledi, kórsetkish jyldyq jolaýshylar aınalymy jalpy úlesiniń 32%-yn qu­raıdy. 2023 jyldyń 1 maýsymy men 20 shil­desi aralyǵynda «Jolaýshylar tasymaly» AQ poıyzdarymen 2,1 mln astam adam tasymaldanǵan. Jalpy, 2022 ­jy­ly Ulttyq tasymaldaýshy poıyzdaryn 13,9 mln jolaýshy paıdalandy. О́tken jyly jazdyń úsh aıynda 4,4 mıllıon jolaýshy (aıyna bir mıllıonnan astam jolaýshy) tasymaldandy. Kúzgi kezeńde tasymaldaý úlesi 23% nemese 3,3 mln jolaýshyny, qysqy kezeńde 20% nemese 2,8 mln jolaýshyny, kóktemgi kezeńde 25% nemese 3,4 mln jolaýshyny quraıdy. Temirjol jelisi boıynsha 14 tasymaldaýshy qyzmet kórsetetin 140 marshrýt turaqty júredi.

Esepti kezeńde shamamen 600 km temir­jol jóndeldi, bul ótken jylǵy kezeń­nen 100 km artyq. Osy jyly jón­deý jumys­tarynyń barlyq túri boıynsha 1 126 km magıstraldi saýyqtyrý josparlanýda. Dostyq – Moıynty ýchaskesinde ekinshi joldardyń qurylysy qarqyndy júrip jatyr.

Jyljymaly quram parkin jańar­tý boıynsha jumystar da júıeli júrgi­zilýde. 36 lokomotıv, 48 fıtıngtik platforma jáne 14 jolaýshylar vagony satyp alyndy. Jyl sońyna deıin taǵy 139 lokomotıv, 620 júk jáne 50 jolaýshylar vagony jetkiziledi dep kútilýde.

Keńeste qozǵalys qaýipsizdigin qamta­masyz etý jáne eńbekti qorǵaý máseleleri erekshe sóz boldy. Qozǵalys qaýipsizdigin buzǵany úshin birqatar mamandarǵa tıisti tártiptik jaza qoldanylyp, jaýapty basshylar laýazymynan bosatylǵany málim etildi. Qalaı degende de, óndi­ristik qaýipsizdiktiń nasharlaýy alań­da­ta­dy. Anyqtalǵan eskertýlerdi joıý, óndi­ristik jaraqattanýdy azaıtý, son­daı-aq sanıtarlyq-turmystyq eńbek jaǵdaı­laryn jaqsartý boıynsha shuǵyl sharalar qabyldaý qajet.

Qozǵalys jumysyn arttyrý, jolaý­shy­larǵa qyzmet kórsetý sapasyn jaq­sartý, sapasy tómen poıyzdar, toz­ǵan va­­gondar sanyn azaıtý jóninde naq­ty­ly tap­syrmalar berildi. Kúzgi-qysqy ke­zeńde áleýmettik mańyzy bar júkterdi (as­tyq, kómir) tasymaldaýdy sapaly, ýaq­­ty­ly oryndaýǵa basa nazar aýdaryl­dy.