Ádette, Katonqaraǵaıǵa at basyn burǵan el áýeli Rahman kólin kórýge asyǵady. Odan eski Aýstrııa jolyna shyǵyp, múmkin bolsa, Marqakól asyp ketedi. Qarakól, Kókkól, Muztaýdy betke alatyndar da az emes. Endigi kezekte tabıǵatqa tamsanyp kelgen meımandar atqa qonyp, Topqaıyń aýylynyń tusynan taý asyp, Altaıdyń qoıyn-qolatyn aralaýǵa múmkindik alyp otyr. «Orman joldary» atty bul jańa baǵyttyń lentasy da saltanatty túrde qıyldy.
– Birikken Ulttar Uıymynyń Damý baǵdarlamasynyń qoldaýymen Qazaqstandaǵy eń iri tabıǵı parkterdiń biri Katonqaraǵaı memlekettik ulttyq tabıǵı parkinde jańartylǵan «Orman joldary» týrıstik marshrýty ashyldy. Bul joldyń ádemiligi óz aldyna, tarıhı tustary da bar. Sonysymen de týrısterdi tartady. Jańa baǵyt týrızm salasyna jańa kúsh, tyń serpin bersin, dep tilegin aıtty aýdan ákimi Dildar Qalıhanuly.
Baıqasaq, keıingi jyldary Qazaqstanda ishki týrızmge degen úlken qyzyǵýshylyq bar. Ásirese, ulttyq saıabaqtar ekologııalyq týrızmdi damytýda basty ról atqaryp keledi. Jalpy, Qazaqstanda 14 ulttyq saıabaq bolsa, byltyr parkterdi 2 mıllıonǵa jýyq týrıst aralaǵan eken. Bul – 2021 jylmen salystyrǵanda 25 paıyzǵa joǵary.
Katonqaraǵaı ulttyq parkiniń aýmaǵy 643,477 gektardy quraıdy. 2017 jyldan bastap Katonqaraǵaı ulttyq parki Qazaqstan-Reseı transshekaralyq bıosferalyq rezervat retinde IýNESKO-nyń Dúnıejúzilik bıosferalyq rezervattar jelisine engizilgen. Ulttyq park aýmaǵynda jalpy uzyndyǵy 680 shaqyrymnan asatyn 10 týrıstik marshrýt pen tórt soqpaq bar. Al 2022 jyly Katonqaraǵaı ulttyq parkine 7 myń 61 adam kelgen.
– Klımattyń jyldan-jylǵa qurǵap bara jatqanyn eskere otyryp, Altaıdyń taýly, ormandy aımaqtaryn qorǵaýdy kúsheıtip jatyrmyz. Ekologııalyq marshrýttardy ashýdaǵy maqsatymyz da sol, janýarlar men ósimdikter álemine zııan keltirmeı, tabıǵattyń biregeı buryshtaryn meımandarǵa kórsetý, deıdi Shyǵys Qazaqstan oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspeksııasynyń basshysy Qaırat Meırambekov.
«Orman joldary» baǵyty bastalar tusqa ulttyq parktiń bıologııalyq ártúrliligi týraly aqparattar, navıgasııalyq belgiler ornatyldy. 20 shaqyrymnan asatyn marshrýtty jaıaý soqpaqpen júrip ótý úshin shamamen bir-eki kún qajet.
Aıta ketsek, BUU Damý baǵdarlamasy jyldar boıy bıologııalyq ártúrlilikti saqtaý jáne eldegi aımaqtardyń turaqty damýyn qamtamasyz etý sharalarynyń biri retinde ekologııalyq týrızmdi damytýǵa barynsha qoldaý kórsetip keledi. Tabıǵı aımaqtardaǵy týrıstik marshrýttar men soqpaqtardy júıeleı otyryp, saıahatshylardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etip ǵana qoımaı, tabıǵatqa tónetin qaýip-qaterlerdi azaıtady. Bul degenimiz – eń áýeli órt. Sonymen qatar qoqys tastaý, ósimdik álemine zııan keltirý degen sekildi áreketterdiń aldyn alady.
– Bolashaq urpaq úshin tabıǵat pen adamnyń tepe-teńdigin saqtaýymyz kerek. BUUDB el ekonomıkasy úshin ekologııalyq týrızmniń mańyzdylyǵy men áleýetin túsine otyryp, osy salany damytýǵa júıeli qoldaý kórsetip keledi. Mundaı qoldaýdyń ártúrli nysandarynyń qatarynda ozyq tájirıbeler men jalpyǵa tanylǵan halyqaralyq standarttardy eskere otyryp, ekologııalyq týrızmniń zańnamalyq bazasyn jetildirý, saraptamalyq jáne ádistemelik kómek kórsetý, erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar úshin ekotýrızmdi damytý strategııasyn ázirleý, týrıstik marshrýttar men jaıaý júrginshiler joldaryn uıymdastyrý, EQTA-da «jasyl» bıznesti damytý úshin kúsh salamyz, – dedi Qazaqstandaǵy BUU Damý baǵdarlamasy turaqty ókiliniń orynbasary Sýhrob Hodjımatov.
Keıingi 14 jylda BUUDB qoldaýymen 8 jańa erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar qurylyp, úsheýiniń aýmaqtary keńeıtilgen eken. Sondaı-aq parkterdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa jáne qyzmetkerlerdiń biliktiligin arttyrýǵa erekshe kóńil bólinedi. Máselen, BUUDB jobasy aıasynda Ǵalamdyq ekologııalyq qordyń qarjylyq qoldaýymen Katonqaraǵaı ulttyq parkine jol talǵamaıtyn kólikter, radıotehnıka, orman órtterine qarsy shaǵyn keshender, kvadrokopter, fotoapparat, qar barysyn baqylaýǵa qajetti qural-jabdyqtar berildi.
Sóıtip, jańa baǵyttyń lentasy qıylǵan soń is-sharaǵa jınalǵan meımandar men BAQ ókilderi atqa qonyp, 20 shaqyrymdy júrip ótti. Jolaı Keńes ókimeti kezinde istep turǵan ken ornyn kórip, tańdaı qaǵysty. Qarııalardan estigenimiz bar, munda soǵys jyldary qorǵasyn óndirgen eken. Biz bet alǵan ańǵar jaıylǵan kilemdeı qyzyldy-jasyl gúlmen kómkerilip jatty. Ras, asty kenish, ústi peıish Altaı taýynyń búkken syry sheksiz. Budan bylaı Katonqaraǵaıǵa kelgen týrıst bul baǵytta sapar shegip, Altaıdyń adam aıaǵy sırek basqan tusyn aralaı alady.
