Osyny uqqan oblystyń jańa ákimi Aıdarbek Saparov jol jóndeý máselesine qatty kóńil bólip jatyr. Bıyl oblystaǵy barlyq jolǵa sapaly jóndeý júrgizilýde. Ásirese Petropavl qalasynyń ishindegi jol sapasynyń artqanyna turǵyndar rıza.
Oblystaǵy joldardyń jalpy uzyndyǵy 9 myń shaqyrymnan asady. Sonyń ishinde respýblıkalyq mańyzy bar joldardyń uzyndyǵy – 2 myń shaqyrym. Al jergilikti joldar – 7 myń shaqyrymdaı. Osy jergilikti mańyzy bar joldar úlesiniń kóptigi jóninen oblys respýblıkada ekinshi oryn alady. Ýaqytyly jóndelmeıtin de, jóndelgeni jıi buzylatyny da – osy joldar. О́ıtkeni olardy baqylaý men kútýdiń sapasy burynnan nashar.
Bıyl oblystaǵy barlyq joldy jóndeýge bıýdjetten 40 mlrd teńge qarastyrylǵan. Jol jóndeýshiler bul qarajatty 800 shaqyrym joldy jóndeýge jumsamaq. Sonyń ishinde 148 shaqyrymy – respýblıkalyq joldar, 480 shaqyrymy – jergilikti jáne 80 shaqyrymy – eldi mekenderdiń ishki joldary. Oblys ortalyǵy Petropavl qalasynyń ishinde 60 shaqyrymnan artyq joldardy retke keltirý qarastyrylǵan. Bul – 40-qa jýyq kósheniń joldary jóndeledi degen sóz. Keıingi bes jylda Petropavl kósheleriniń joldaryn jóndeýge alǵash ret 6,9 mlrd teńge kóleminde orasan zor qarajat bólindi. Buryn eń kóp degende 500 mln teńge bólinip, onymen eki-úsh kósheniń joldary ǵana jóndeletin. Shetkeri aýdandardyń kósheleri túgili ortalyq kóshelerdiń ózi shuryq tesik bolyp, asty alasa qymbat kólikterdiń zyqysyn shyǵaratyn. Taban aqy, mańdaı terin sydyryp bergen jaqsy kóliginiń jaman joldardyń kesirinen túrli tetikteri isten shyǵyp jatqany kólik ıeleriniń de narazylyǵyn týdyryp, ashý-yzasyn keltirip jatatyn edi. Qalany ońynan solǵa qaq jaryp ótetin Maǵjan Jumabaev kóshesiniń qazylǵan bólikteri sol kúıinde qalyp, uzaq ýaqyt jatty. Gorkıı kóshesin jóndeý de tym uzaqqa sozylyp, jylǵa jýyq aınalyp júrýdi qajet etetin.
Endi bıyl jospar boıynsha qalanyń 35 kóshesiniń joldaryn jóndeý qolǵa alynyp otyr. Ákimniń digerleýimen, qaıta-qaıta jol qurylysynyń sapasyn baqylaýǵa ózi shyǵýymen qazirdiń ózinde 28 kósheniń joldary jóndeldi. Árıne, olardyń bárine kúrdeli jóndeýler jasalǵan joq. Keıbiri jańǵyrtylyp, keıbiri aǵymdyq jóndeýlerden ótti. Biraq báriniń de ústińgi qabattary jańartylyp, burynǵy qıyrshyqtasty, gravııli joldarǵa asfalttar tóselip jatyr. Sonymen qatar jaıaýlar soqpaqtary da jańǵyrtylýda. Keıbir, buryn trotýary bolmaǵan kóshelerdi de jaraqtaý qolǵa alynǵan.
«Memleket tarapynan qarajat únemi bólgenimen, moınyna alǵan mindetin ýaqytyly oryndamaıtyn merdigerlerdiń kesirinen jol sapaly jóndelmeıdi. Qalanyń ortalyǵyndaǵy Brýsılovskıı, Partızan jáne t.b. kóshelerdegi jaǵymsyz jaǵdaı sodan týyndap tur. Tıisti qyzmetterden ýádesinde turmaıtyn merdigerlerdi sotqa berýdi nemese aıyppulmen jazalaýdy únemi talap etip otyramyz», deıdi Aıdarbek Seıpiluly.
Sóıtip, bıyl merdigerlerdiń jaýapkershiligin arttyrý jumystary jiti qolǵa alynǵan. Buryn jumys ildebaılap istelip, ony qabyldaý komıssııasy kózjumbaılyqpen ońaı qabyldap, artynan joldyń qoıasy qoparylyp jatatyn. Endi merdigermen jasalatyn kelisimshartta jumys sapasynyń kepildik merzimi uzartylǵan. Onyń ústine ákimdiktiń talabymen «Jol aktıvteriniń sapasyn baqylaý jónindegi Ulttyq ortalyq» RMK-men kelisimshart jasalyp, jumys sapasyn osy kásiporynnyń mamandarymen baqylý kelisilgen. Tehnıkalyq baqylaý qyzmetteri jol sapasyn RMK mamandary zerttep, sapaly ekenine kózi jetken soń ǵana qabyldaıdy. Eger sapada kemdik bolsa, ony merdiger ýaqytynda jóndeýge mindettelgen.
Petropavl qalasy birneshe móltek aýdandardan turady. Sonyń biri – mekeme-kásiporyndary joq, tutasymen turǵyndar qonystanǵan «Jumysshylar kenti» dep atalatyn aýdan. Qazir ony tutasqan jekemenshik sektor dep ataıtyn bolǵan. Mine, osy aýdannyń ózinde 19 kósheniń jolyn jóndeý qolǵa alyndy. Mundaǵy jumystardyń birazyn 2024 jyly aıaqtaý belgilengen. Jańa jylǵa qosymsha taǵy da 30 kósheniń jolyn jóndeýge tehnıkalyq qujattama ázirlenip jatyr. Sonyń ishinde «Jumysshy kentine» ortalyqtan temirjoldy basyp ótetin qosymsha jol tartylmaq. Jýyrda oblysqa kelgen Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrovqa onyń mańyzy tanystyryldy. Bul kópirdi isteıtin merdiger kompanııa da tabylyp otyr. Qazirdiń ózinde onymen kelisimshart jasalǵan. Jańa kópir qala kósheleriniń tranzıttik áleýetin arttyra túser degen úmit bar.
Oblys joldaryn jańadan jasaý men jóndeýge jalpy sany 42 merdiger kompanııa tartylmaq. Olardyń birazymen kelisimsharttar jasalǵan, jańa jyldan bastap iske kirisý úshin olardyń birazy qurylys materıaldaryn qordalap jatyr. Jol jóndeý jumystaryna, ásirese, bıtým materıalynyń bolmaı qalýy qolbaılaý bolatyn. Qazir 25 myń tonna osy bıtým daıyn tur.
Sonymen birge 47 aýyldyq eldi mekenderdiń uzyndyǵy 80 shaqyrymdaı joly jóndelip jatyr. Jyl qorytyndysy boıynsha oblys barlyq jergilikti joldyń 84 paıyzyn tıisti normatıv deńgeıine jetkizbek. Bul – oblys joldarynyń 15-16 paıyzy ǵana nashar bolady degen sóz. Sonymen qatar soltústiktiń jolshylary bıyl respýblıkalyq mańyzy bar joldardyń 85 paıyzy joǵary talaptarǵa saı bolady dep otyr. Mundaıǵa halyq tek rızashylyǵyn aıtary sózsiz.
Soltústik Qazaqstan oblysy
