Muny bizge Jetisý óńirinen saılanǵan Senat depýtaty Amangeldi Tolamısov aıtty. Halyq qalaýlysy bul máseleni Senat otyrysynda da baıandap, senator Ǵalıasqar Sarybaevpen birlese burynǵy Premer-mınıstrdiń orynbasary Altaı Kólginovke saýal joldaǵan. Áıtse de ázirge «jabýly qazan» jabýly kúıinde.
«О́ńirdiń ózine tán múmkindiginiń biri týrızm salasy bolǵandyqtan, Balqash kóliniń jaǵalaýynda «Balqash» týrıstik-rekreasııalyq demalys aımaǵyn salý óńirdiń tyń qarqynmen damýyna óz septigin tıgizetini sózsiz. Eger ınjenerlik ınfraqurylymmen qamtamasyz etilgen jaǵdaıda bólmeler qory 45 myńǵa jýyq tósek-oryndy quraıdy. Bul jobany iske asyrý maqsatynda 40,4 mlrd teńge ınvestısııa tartý josparlanyp otyr. Bul másele 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan bıýdjetti bekitý kezinde talqylanǵan edi. Biz osy máselege qaıta oralyp otyrmyz. Atalǵan jobany iske asyrýdy qoldaý týraly Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 26 qyrkúıektegi №22-5080 qarary da bar. Alaıda ortalyq deńgeıde bıýdjettik baǵdarlamalardyń ákimshisi áli anyqtalǵan joq», deıdi Amangeldi Ǵabdikárimuly.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Parlament Májilisiniń otyrysynda sóılegen sózinde «Aımaqtar qýatty bolsa, búkil memleket ósip-órkendeıdi. Byltyr jańadan Abaı, Ulytaý jáne Jetisý oblystary qurylǵanyn bilesizder. Bul qadam osy aımaqtardy tyń qarqynmen damytýǵa jol ashty. Biz aımaqtar arasyndaǵy ekonomıkalyq teńsizdikti azaıtý úshin tıimdi is-sharalar qabyldaýymyz kerek. Ár aımaqtyń ózine tán múmkindigin tolyq paıdalaný qajet», degen edi. Al Jetisýdyń tabıǵı-klımattyq jaǵdaıy týrızmniń san túrin órkendetýge qolaıly. Sonyń ishinde rekreasııalyq, mádenı-tarıhı, emdeý-saýyqtyrý, sporttyq, ekoagrotýrızmdi damytýǵa múmkindik bar.
Esterińizde bolsa, byltyr Prezıdent Jetisýǵa kelgen jumys saparynda óńir jurtshylyǵymen kezdesip, ákimdikke týrızm salasyn damytýǵa aıryqsha mán berý kerek ekenin basa aıtqan-dy. «Alakól men Balqashtyń orasan zor áleýeti bar. «Altynemel» jáne «Jońǵar Alataýy» ulttyq parki – ekologııalyq týrızmdi damytý úshin taptyrmaıtyn jer. Mine, osynyń bári – tunyp turǵan baılyq. Árıne, týrıster kóptep kelý úshin tıisti ınfraqurylym salyp, qolaıly jaǵdaı jasaý kerek», degen edi. Osyǵan oraı qazir óńirde týrızm salasyna erekshe jaǵdaılar jasalyp jatyr. Áıtse de osyndaı kedergiler qolbaılaý bolyp tur.
Senatordyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaýdyń ornyna mınıstrlikter (Qarjy mınıstrligi, Mádenıet jáne sport mınıstrligi jáne Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi) bir-birine silteme jasap otyr. Osy másele boıynsha Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń ustanymy mynandaı: «Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń birinshi orynbasary R.Sklıardyń tapsyrmasyna sáıkes mınıstrlik múddeli memlekettik organdarmen birlesip, qoldanystaǵy zańnamaǵa, onyń ishinde «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy týrıstik qyzmet týraly» zańǵa jáne Bıýdjet kodeksine ózgerister engizý arqyly jobany qarjylandyrý jáne iske asyrý máselesin pysyqtaıdy».
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń ustanymy: «235-shi bıýdjettik baǵdarlamaǵa qoldaý kórsetilmeıdi, sebebi «Qazaqstan Respýblıkasynyń týrızm salasyn damytýdyń 2019-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy sheńberinde oblystyq bıýdjetterge, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń bıýdjetterine sýmen jabdyqtaý jáne sý burý júıelerin damytýǵa beriletin nysanaly transfertter tek qana Almaty oblysyndaǵy Alakól kóliniń aınalasynda ornalasqan týrıstik nysandardy sýmen jabdyqtaý jáne sý burý jobalaryn iske asyrý úshin ǵana qurylǵan edi. Osyǵan baılanysty «Balqash týrıstik-rekreasııalyq aımaǵynyń ınjenerlik-kommýnıkasııalyq jelilerin salý» jobasyn Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń bıýdjettik baǵdarlamalary aıasynda iske asyrý qajet dep sanaımyz».
Qarjy mınıstrliginiń ustanymy: «Jobany respýblıkalyq bıýdjetten iske asyrý úshin myndaı tetikter qarastyrylǵan: 1) Ulttyq ekonomıka mınıstrligi arqyly tapsyrys berýshini kásipkerlerge ózgertý jolymen jobalaý-smetalyq qujattamany ózgertý, avtojol qurylysyn alyp tastaý, ony Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi arqyly iske asyrý; 2) Mádenıet jáne sport mınıstrligi arqyly qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgerister engizý, qosymsha shtat bóle otyryp quzyret berý (bul rette bastama avtojoldar salý, ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylym júrgizý jónindegi fýnksııalardyń qaıtalanýyna ákep soǵady). Osylaısha, jobany iske asyrý mehanızmi turǵysynan qosymsha pysyqtaýdy talap etedi».
Bul ustanymdar – osy iske qatysy bar úsh mınıstrliktiń bergen jaýaby. Eger joba sońyna deıin barmasa, jobalyq-smetalyq qujattarǵa bólingen qarjy jelge ushyp ketkeli tur. Al týrızm salasy taǵy da tyǵyryqqa tirelmek. Osy rette senatorlar qozǵaǵan máselege taǵy bir kóz júgirtsek.
«Memleket basshysy VIII saılanǵan Parlamenttiń birinshi sessııasynyń ashylýynda sóılegen sózinde «О́tken jyly memlekettik apparattyń qyzmeti men norma shyǵarý prosesin debıýrokratızasııalaý boıynsha mańyzdy jumystar bastaldy. Asa mańyzdy máseleler boıynsha sapaly zańdardy jedel qabyldaýǵa qajetti jaǵdaılar jasaldy. Degenmen, shyn máninde, debıýrokratızasııa bolmaǵanyn moıyndaý kerek. Mınıstrler sheshim qabyldaýdan qorqady, jaýapkershilikti áriptesterine nemese qaramaǵyndaǵylarǵa aýdarady», dep naqty atap ótkeniniń sebebi osyndaı jaǵdaılar ma dep túsinemiz. Sondyqtan osy máseleni tıimdi sheshý joldaryn qarastyryp, bıýdjettik baǵdarlamanyń ákimshisin anyqtap, jobanyń iske asyrylýyna qoldaý kórsetýdi suraımyz. Bizdiń usynysymyz, nysanaly transfertterdi ótkizý úshin Mádenıet jáne sport mınıstrligine qosymsha shtattyq birlik berý jáne zańnamaǵa tıisti ózgerister engizý máselesin qarastyrý qajet. Bul rette atalǵan mınıstrlik usynys joldap, nysanaly transfertterdi ótkizetin baǵdarlama ashyp, jergilikti atqarýshy organǵa qarajatty túsirse bolǵany, al qalǵan jumystardy jergilikti atqarýshy organdar júrgizedi dep málimdep otyr», delingen saýalda.
Aıta keteıik, Jetisý oblysynyń ákimdigi Mádenıet jáne sport mınıstrligine bıýdjettik ótinimderin birneshe márte joldaǵan (24.08.2022j. №03-34/291-I, 06.01.2023j. №03-34/22-I). Bul máselemen jańa Premer-mınıstrdiń orynbasary habardar ma eken? Álde qyrýar qarjy jelge ushyp kete bermek pe?
Jetisý oblysy
