Foto: Úkimettiń baspasóz qyzmeti
Quttyqtaý sóziniń basynda Ma Sınjýı Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevqa izgi tilekterin jetkizip, Shyńjań gýbernatorynyń Astanaǵa naýryz aıyndaǵy sapary kezinde Memleket basshysynyń joǵary deńgeıde qabyldaǵanyn taǵy da atap ótti.
«Shyńjań – Qytaıdyń batys qaqpasy, «Bir beldeý, bir jol» bastamasyn júzege asyrýdaǵy mańyzy erekshe. Qazir ShUAR aýmaǵynda 17 ótkizý beketi bar, onyń basym bóligi – Qazaqstanmen ortaq. О́tken jyly ShUAR taýar aınalymynyń jalpy kólemi 246 mlrd ıýandy qurap, 57%-ǵa ósti. О́sý qarqyny boıynsha ShUAR Qytaıda birinshi oryndy ıelendi. Ortalyq Azııa elderimen jalpy taýar aınalymynyń kólemi – 119 mlrd ıýan, onyń ishinde Qazaqstanmen saýda-sattyq úlesi eń kóbi sanalady», dedi ol.
Ma Sınjýı taraptardyń ózara baılanysyn nyǵaıtýǵa basa nazar aýdardy.
«Barlyq ótkizý beketi jumystaryn qaıta jandandyrdy, sondaı-aq Almaty – Úrimshi turaqty áýe reısi de jandandy. Júk tasymalynyń tıimdiligi artyp keledi, «Qorǵas» ótkizý beketi 24/7 rejıminde jumys isteı bastaıdy. Aýyl sharýashylyǵy ónimderin ótkizý úshin jasyl dáliz iske qosyldy. Jaqynda altynshy qytaılyq Shyńjań halyqaralyq ulttyq bı festıvali ótti, oǵan Qazaqstannan barǵan ansambl qatysty. О́ner kórsetý kezinde zal lyq toly boldy. Halyq bıi sheberligi men óneri Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy qarym-qatynastyń kórinisi. Biz eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń damýyna óz úlesimizdi qosamyz», dep túıindedi ol.
Ma Sınjýı temirjol jáne avtotasymaldaý, jańa logıstıkalyq ortalyqtar qurý, áýe reısteri sanyn kóbeıtý, mádenı tájirıbe almasýlardy jolǵa qoıý, Qazaqstannan kásipkerlerdi tartý úshin halyqaralyq bıznes-orta qurý, sondaı-aq Shyńjańǵa jáne Qazaqstanǵa ınvestısııa salý boıynsha saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty tereńdetýdi usyndy.
«Biz mádenıet jáne týrızm salasynda jumys isteýge, qazaqstandyqtardy Shyńjańda tegin oqytýǵa kvotalar sanyn kóbeıtýge múddelimiz», dedi Ma Sınjýı.
О́z tarapynan Serik Jumanǵarın Ma Sınjýıǵa bildirgen jyly lebizi úshin rızashylyq bildirip, Prezıdent pen Úkimet basshysynyń sálemin jetkizip, Shyńjań Qytaımen taýar aınalymyndaǵy 40% úlesi bar №1 seriktes ekenin atap ótti.
«Bizdiń maqsatymyz – logıstıkany damytý. Qazaqstan Prezıdenti aldymyzǵa Qazaqstandy logıstıkalyq ortalyqqa aınaldyrý mindetin qoıdy. Qazir Úrimshi qalasyndaǵy júkterdiń konsolıdatory bolatyn óte mańyzdy joba – logıstıkalyq termınaldy iske asyrý josparlanyp otyr. Biz bul jobaǵa qatysýǵa daıynbyz. «Ortalyq Azııa – Qytaı» sammıti kezinde Shyńjańda qurǵaq port salý týraly sheshim qabyldandy. Al, onymen birge, Qazaqstannyń tek ShUAR-men ǵana emes, búkil Qytaımen logıstıkasy qalyptasýda. Tek temirjol jáne avtoótkizgishterdi damytýmen ǵana yntymaqtastyqty shekteýdiń qajeti joqtyǵymen kelisemin. Áýe júk aınalymyn, jolaýshylar aınalymyn, elektrondyq kommersııany damytý qajet. Jaqynda biz iri ınternet-satýshylarmen kezdestik, jaqyn arada «Qazposhta» AQ tıisti kelisimder arqyly nıetterin bekitý úshin olarmen kelissózderdi jalǵastyrady. Bilim berý salasynda ShQO ýnıversıtetiniń bazasynda «Lý Ban» sheberhanasyn ashýǵa daıyndalyp jatyrmyz (Qytaıdyń ozyq tehnologııalaryn paıdalana otyryp, tehnıkalyq mamandardy daıarlaý jobasy)», dedi Serik Jumanǵarın.
Shekaralas eki aımaqty tyǵyz baılanystyratyn sala – aýyl sharýashylyǵy.
«Qazir Hualin Group-pen belsendi jumys istep jatyrmyz. Olar Qazaqstandaǵy úsh óńirge baryp, mal sharýashylyǵy salasyna qyzyǵýshylyq tanytty. Bul ónim Shyńjańǵa eksportqa baǵyttalǵan. Sondaı-aq biz Abaı oblysynda qoı sharýashylyǵy klasterin damytýǵa daıynbyz. Energetıka salasynda da kóptegen birlesken joba bar. Qytaılyq kompanııalar, ásirese, shaǵyn ózenderde sý elektr stansııalaryn salýǵa qatysady. Qazaqstanda, ShUAR-daǵydaı, aýyl sharýashylyǵyndaǵy sý máselesi bar. Bul sala tushy sýdyń jalpy kóleminiń 70%-yn tutynady. ShUAR aýyl sharýashylyǵynda sýdy óte tıimdi paıdalanady. Biz sizderden óz tájirıbıelerińizben bólisýlerińizdi suraımyz jáne bizdiń sýarý, únemdeý, jumsaý jáne t.b. júıelerdiń jumysyn jolǵa qoıýǵa kómektesý úshin qytaılyq mamandardy qabyldaýǵa daıynbyz», dedi vıse-premer.
Ol yntymaqtastyqty jandandyrý úshin saýda qatynastaryna áser keltiretin kedergilerdi joıý qajet ekenin atap ótti.
«Kedergilerdiń biri – Qytaıdyń Bas keden basqarmasy tarapynan sheshim qabyldaýdy keshiktirý. Biz Qazaqstannyń veterınarlyq qyzmetine aýdıt júrgizý men qazaqstandyq kásiporyndardy tekserý úshin birneshe shaqyrtý jiberdik. Biraq áli jaýap joq. Jaqynda Dúnıejúzilik janýarlar densaýlyǵy uıymy Qazaqstannyń aýsyldan taza ońtústik-shyǵys 5 aımaǵynyń mártebesin vaksınamen rastaýdy usyndy. Sizderdiń kómegińizben qazaqstandyq et ónimderin Qytaı naryǵyna shyǵaramyz dep úmittenemiz. Sondaı-aq ShQO-da veterınarlyq zerthanalarǵa jabdyqtar jetkizýge kelisim-shart jasasýǵa qatysty BKB-dan jaýap alýdy jedeldetýge kómek suraımyz», dedi S. Jumanǵarın.
Kezdesý qorytyndysy boıynsha taraptar saýdadaǵy kedergilerdi joıý boıynsha jumys isteý úshin birlesken karta daıyndaýǵa sheshim qabyldady.
Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy barlyq saýdanyń 40%-ǵa jýyǵy ShUAR-ǵa tıesili. 2023 jyldyń qańtar-maýsym aılarynda Qazaqstan men ShUAR arasyndaǵy taýar aınalymy $8,5 mlrd-ty qurady, bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda ($4,5 mlrd) 87,3%-ǵa joǵary. Qazaqstannan ShUAR-ǵa eksport 2023 jyldyń qańtar-maýsym aılarynda 36,5%-ǵa ósip, $6,1 mlrd-ty qurady. 2023 jyldyń qańtar-maýsym aılarynda ShUAR-dan Qazaqstanǵa ımport 2,2 ese ósip, $6,2 mlrd-ty qurady.
