Jańa oqý jylyna ázirlik

– Buqar jyraý aýdanyna qarasty Birinshi maı aýy­lyn­­da byltyrdan beri 4 oqý­­­shy ǵa­na oqıdy. Olar Tuzdy aýy­ly­nyń jalpy bilim beretin orta mektebine ornalasady. Osakarov aýdanyndaǵy №37 bastaýysh mektebinde oqıtyn 4 oqý­shy №12 mektepke aýysyp, jańa oqý jy­ly­nan bastap muǵalim­der de sol uıym­ǵa ju­mysqa ornalasatyn bolady. Sony­men qatar Saryózen aýylyndaǵy №14 orta mekteptegi 22 oqýshy Á.Bókeıhan atyn­­daǵy mektep-ınternatynda oqı­dy. Olar­dyń sabaqqa kúndelikti kelip-ketýi úshin kólik uıymdastyramyz. Al Shet ­aýdany Tumsyq pen Aqsý aýyldaryndaǵy bas­taýysh mektepte oqıtyn oqýshylar aýdan ortalyǵyndaǵy Y.Altynsa­rın atyn­daǵy mektep-ınternatqa ornalasyp, muǵa­limderi de sol jerge ju­mys­qa qabyl­danady, – dedi oblystyq bilim basqar­masynyń basshysy Gúlsim Qojahmetova.

Oblys ákimi Ermaǵanbet Bólekpaev jabylǵan mektep oqýshylarynyń sapaly bilim alýyna barlyq jaǵdaı jasaýdy, muǵalimderdi de jumyspen qamtýdy óz nazarynda ustamaq.

Bıyl 115 bilim berý nysanyna túrli deńgeıdegi jóndeý jasalǵan. Daıyndyq jumystary aıaqtalýǵa jaqyn. Oblystyń bilim salasynda sapany qamtamasyz etý departamentiniń basshysy Shynar Aqparovanyń aıtýynsha, kúrdeli jóndeý jumystary Temirtaý qalasynyń №32 or­ta mek­tebinde, Buqar jyraý aýda­ny­nyń A.Baıtursynuly atynda­ǵy, Nura aýdanynyń J.Aımaýyt­uly atyndaǵy mektepterinde jú­rip jatyr. Bul tizimde oblystyq №2 «Bilim-ınnovasııa» maman­dan­dyrylǵan lıseıi de bar. Al ǵımaraty apatqa ushyraǵan №1 arnaıy mektep-ınternatynda dál osyndaı kúrdeli jóndeý ót­ken jyldan beri jalǵasyp ke­le­di. Biraq bul oqý orny 1 qyr­­kúıekte  oqý­shy­­laryn qabyldaı almaıdy. Se­bebi, mundaǵy qaýyrt jumys 31 jeltoqsanǵa deıin jalǵasady degen boljam bar. Oqýshylary burynǵy «Qulynshaq» balalar úıiniń ǵımaratynda ýaqytsha oqý­dy jalǵastyrady. Olar byltyr apatty jaǵdaı oryn alǵanda dál osy jerge aýystyrylǵan bolatyn. «Osakarov aýdanynyń №28 orta mektebinde ǵımaratty qaıta jańartý jumystary júrgizilip jatyr. Tórt mektepte jóndeý jumystary 31 tamyzǵa deıin jal­ǵasady», deıdi Sh.Aqparova.

Quzyrly organ ókili jóndeý jumysy aıaqtalmaıtyn taǵy bir mektepti atady. Ol – Osakarov aýda­nyndaǵy №28 orta mektep. Jumystardy aıaqtaý úshin áli bir jyl qajet eken. Naqtylar bolsaq, kelesi jyldyń qyrkúıegine deıin jalǵasady. Jóndeý jumystary aıaqtalǵansha atalǵan mektep oqý­shylary Molodejnyı ken­tiniń Q.Sátbaev jáne Abaı atyndaǵy mektepterine aýystyrylyp, tasymaldaý da uıymdastyrylady.

Sh.Aqparova Qaraǵandyda ­400 oryn­dyq jańa mektep saly­na­­dy degen jaqsy jańalyǵy­men ­de bólisti. Ol 1947 jyly salyn­ǵan №44 apattyq mektep­tiń orny­na paıdalanýǵa beri­le­di. Oqýshy­lar ýaqytsha №64 or­ta mektepke ­aýystyryldy. Aýyl mektepterindegi alańda­ta­tyn másele – jylý qazan­dyqta­ry. Sh.Aqparova aýyl­daǵy oqý oryn­darynda qazandyqtar­dy ǵımarattardan qaýipsiz qashyq­tyqqa shyǵarý jumystary jal­ǵasyp jatqanyn aıtty. Dál osyndaı 32 mektep bar. Buǵan qosa, Saran, Buqar jyraý jáne Shet aýdan­darynyń úsh mektebinde sport zaldarynyń qurylysy júr­gizilip jatyr. Departament muny da baqylaýda ustaıdy.

Bıyl mektepke 172 myńnan asa bala barady. Onyń 17 myńnan astamy mektep tabaldyryǵyn al­ǵash ret attaıdy. Bilim uıym­darynyń barlyǵynda jyly­tý júıesine jóndeý jumys­tary júrgizil­gen. 17 mekteptiń irgesine jańa jylytý qazandy­ǵy ornatylǵan. Qazir kómir tasymaldanyp jatyr. Qajetti kó­lemniń 70 paıyzy jetkizilgen. Mekteptegi qaýip­sizdik máselesi de ret-retimen sheshilip jatqan jaıy bar.

– Beınebaqylaý júıeleri­­men bilim berý nysandarynyń ­bar­lyǵy jab­dyq­talǵan. Polı­sııa departamentiniń jedel basqarý ortalyǵyna balabaqshalar men kolledjderdiń kameralary te­gis qosylǵan. Mektepter boıynsha jumys jalǵasý ústinde. 582 bilim berý uıymy daýystyq habarlaý júıelerimen jáne dabyl túımelerimen jabdyqtalǵan. Týr­nıketter 203 nysanǵa ornatyldy, arnaıy kúzet 206 uıymǵa engizildi. Arnaıy kúzet balabaqshalarda da bolady, – deıdi G.Qojahmetova.

Mektepter oqýlyqtarmen qam­ta­ma­syz etilip jatyr. Jetkizý ju­mys­tary 25 tamyzǵa deıin aıaq­talady dep jospar­lanǵan. Bas­qarma basshysy tegin tamaq berý de mańyzdy mindet ekenin atap ótti. Bastaýysh synyp oqýshylary, son­daı-aq áleýmettik osal otbasylardan shyq­qan 11 myńnan astam bala tegin tamaqtana alady. 101 eldimekennen mektepke qa­ty­­naıtyn 1 566 oqýshyǵa 70 avtobýs beri­lipti. Avtobýstar 1 qyr­kúıekke deıin teh­­­nı­kalyq baqylaýdan ótedi.

Bıyl aqshalaı járdemaqy mólsheri – 40 567 teńge. Bul soma ata-analardyń bank kartalary­­na aýdarylady. 10 myń oqýshy­ǵa oqý quraldary men mektep for­masy beriledi. 4 886 adamǵa kómek kórsetilgen. Qarajat jalpy bilim berý qorynan bólinedi. «Mek­tepke jol» aksııasy 1 tamyzdan bastalǵan. 30 qyr­kúıekke deıin jalǵasady. Qazirdiń ózinde aksııa sharapatyn 1 myńǵa jýyq oqýshy kórgen.

Oblysta barlyǵy 24 355 peda­gog bar. Áli de muǵalim tapshy­lyǵy sheshimin tabar emes. 640 maman tapshy. Bul máseleni jolǵa qoıý úshin óńirde mamandardy qaı­ta daıarlaý boıynsha tegin kýrstar uıym­dastyrylǵan.

Mektep tabaldyryǵyn attaı­tyn ózge etnostyń 35 balasy endi qazaq tilinde bilim ala­dy. Qoldaryna álippeni ala­tyn oqý­shy­lardyń sany 17 myń­nan assa, 9 myńǵa jýyq bala mem­le­ket­tik tilde bilim almaqshy. Solar­dyń qata­rynda Vladıslav Tereshýk ta bar. Qara­ǵandydaǵy №21 mek­­tepke qujat tapsyrypty. Daıar­lyq synybyn qazaq tilinde támamdapty. Anasy Svetlana Tereshýk bul sheshimge otbasymyzben aqyldasyp, keldik deıdi.

– Árıne, basynda alańdaý­shylyq boldy. Áýeli ulymyzdan «Qazaq tilinde oqyp kete alasyń ba?» dep suradyq. Vladı­slav ózine senimdi ekenin aıtty. Qazaq­sha birneshe sóz biledi. Teledıdardan qazaq tilinde balalarǵa arnalǵan túrli baǵdarlama kóredi. Mýlt­fılmder qa­raıdy. Árıne, uly­myzdyń bul talpynysyna ata-ana retinde óte qýanyshtymyz. Shyny kerek, biz qazaqsha múl­dem túsin­beımiz desek te bolady. Alaı­da balamyz memlekettik til – qazaq tilin bilse, orys tilin bilse, armanyna jol ashylady degen senimdemiz. Ulymyz jedel-járdemde jumys istegisi keledi, – deıdi S. Tereshýk.

Svetlana №21 mekteptiń mu­ǵa­lim­de­rine rıza. Balamen tıim­­di jumys isteı­tinin aıtady. «Múldem qazaqsha bil­meıtin ulym­­nyń qyzyǵýshylyǵyn oıata alǵan muǵalimderine erekshe rızamyn», deıdi ol.

№31 mektepke nemis qyzy Aılın Vık­torqyzy qazaq tilinde qarip tanymaq. De­genmen, bul baldyrǵan qazaqsha saırap-aq tur. Ákesi Vıktor Shet aýdany, Erkindik aýy­lynda ónip-ósken. Keıin qalaǵa qo­nys aýdaryp, qa­zir otbasymen osynda tura­dy. «Tórt balam bar. Táýbe. Sonyń ken­jesi Aılın qazaq tilinde bilim alǵysy keledi. Aldyńǵy balalarymnyń bári oqý­la­ryn qazaq tilinde támam­daǵan. О́zim qazaq aýylynda ós­ken­dikten balalarym da qa­zaqshaǵa sýdaı. Oryssha da biledi. De­gen­men, biz osy eldiń sýyn iship, nanyn je­gen soń, árıne qazaq tilinde bilim al­ǵa­nyn qaladyq. Qazaqtyń tili shu­raı­ly, baı. Sondyqtan qy­zym­nyń bul qada­myna erekshe qýan­dyq deıdi» ákesi Vıktor Shleht.

Qaraǵandy oblysy