Oblys ákimi Aıdarbek Saparov Úkimet otyrysynda sóılegen sózinde bıylǵy astyq kólemi byltyrǵydan tómen bolmaıtynyn aıtty. Ákim jyl basynan beri oblys 48,2 mlrd teńgege 1768 dana aýyl sharýashylyǵynyń jańa tehnıkalaryn alǵanyn da jetkizdi. Qazir oblystyń astyq alqaptarynda 13 myń tehnıka júıtkip júr.
Jedel aqparattarǵa qaraǵanda, jınalǵan 739 myń tonna astyqtyń ár gektardan alynǵan túsimi – 12 sentnerden. Al respýblıka boıynsha ortasha kórsetkish – 11,5 sentner. Maıly daqyldar 5 myń gektardan jınalǵan, gektar berekeligi ázirge 8 sentnerden aınalyp otyr.
«Qazir astyq qabyldaý pýnktteri jańa oraqtyń astyǵyn qabyldaýǵa tegis daıyn tur. Olardyń syıymdylyǵy tolyǵymen jetedi. Aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryna jeńildetilgen baǵamen lıtri 250 teńge bolǵan 60 myń tonna janar-jaǵarmaı jetkizilgen. Kún raıy qolaıly bolsa, astyqty ýaqytynda jınap alamyz», dedi A.Saparov.
Aıta ketetin bolsaq, bıyl soltústikqazaqstandyqtar barlyǵy 4,5 mln gektar jerdiń egisine oraq salady. Onyń 3,2 mln gektary – taza astyq. Al respýblıka boıynsha barlyǵy 24 mln gektar jerge egin egilgen, bul byltyrǵydan 652 myń gektarǵa artyq. Sonyń 17,4 mln gektaryna astyq, 2,8 mln gektar jerge maıly daqyldar egilgen. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi bıyl Otan qambasyna 16 mln tonna astyq quıylatynyn boljap otyr. Al byltyr mınıstrlik 13,4 mln tonna dep boljap, is júzinde 16,4 mln tonna astyq jınalǵan. Biraq bıylǵy astyq ónimi anomaldy ystyqtardyń kesirinen soltústikte birshama tómendep qaldy. Qalaı desek te, Premer-mınıstr Álıhan Smaıylovtyń Úkimet otyrysynda aıtqan sózine qaraǵanda, qazaqstandyqtar eń tómengi degen astyq ónimdiliginen jınalǵan astyqtan eki ese az kólemde ǵana astyq tutynady. Biraq ondaıǵa jetkizbesin, astyq – sharýalar men olardyń otbasylarynyń mıllıondaǵan músheleriniń turmystyq ál-aýqatyn arttyryp turǵan negizgi tabys kózi. Astyq mol bolyp ári satý baǵasy tıimdi bolsa ǵana eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy jaqsarady.
Reseı men Ýkraına arasyndaǵy kıkiljińniń kesirinen 2022 jyly astyqtyń jahandyq naryqtaǵy baǵasy artty. Graincommerce saýda portalynyń málimetine qaraǵanda, úshinshi klasty bıdaıdyń bir tonnasynyń baǵasy byltyrǵy jazda 150-160 myńǵa, bizde tipti 185 myń teńgege deıin bardy. Alaıda byltyrǵy kúzden baǵa qulaı bastady. Mamandar munyń basty sebebi, Reseı aýmaǵynan bizge astyqtyń zańsyz eksporttalýynan ekenin aıtady. Sonyń kesirinen qazir bıdaıdyń baǵasy 80-85 myń teńgege deıin quldyrap ketti. Keıbir sarapshylar baǵa áli de túsedi desedi. Úkimet alty aıǵa Reseıden temirjol jáne avtokólik arqyly engiziletin astyqqa tyıym saldy. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi bul ishki naryqtaǵy baǵany turaqtandyrýǵa múmkindik beredi dep jarııalady.
Bul qadam sharýalardy birshama tynyshtandyrdy, biraq sonshalyq qýantpaıdy. О́ıtkeni byltyr kúzdegi baǵa tonnasy 125 myń teńgeden bastalǵan. Jaqsyǵa jurttyń bári tez úırenedi ǵoı, sondyqtan bıylǵy baǵa sharýanyń kóńil kúıin birshama qulatyp tur.
Joǵaryda atalǵan kıkiljińnen Reseı astyǵynyń Qara teńiz arqyly tasymaldanýy qıyndap ketse, ol arzan baǵamen bizdiń Ortalyq Azııa men Qytaıǵa shyǵatyn naryǵymyzdy basyp ketýi múmkin. Sonyń ishinde halyqaralyq sanksııalardyń astyndaǵy Iran men Reseı ózara aýyz jalassa, bizdiń jyl saıyn Iranǵa shyǵarylatyn 1,5 mln tonna astyǵymyzdyń da joly kesilýi ǵajap emes. Sol kezde búgingi baǵanyń ózine jylap kórisetin kún týýy múmkin. Onyń ústine astyǵyn arzandata berýden bas tartpaıtyn sanksııa astyndaǵy Reseı eksporttyq baj salyǵy men tranzıttik tarıfti tómendetip, baǵany tipti quldyratyp, Qytaı men О́zbekstan naryqtaryn da jaýlap alýy múmkin. Biraq aldaǵyny Alla biledi demekshi, basqa naryqtar ashylyp, máseleniń bári jyldam ári tıimdi joldarmen sheshilip ketýinen de úmit bar.
Soltústik Qazaqstan oblysy
