Foto: Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi
Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıtetiniń tóraǵasy Qýanysh Elikbaev OKQ brıfınginde Qazaqstandaǵy halal ınfraqurylymynyń damýy týrasynda aıtty.
Onyń aıtýynsha, halal azyq-túliktiń álemdik naryǵy 1,5-ten 2,2 mlrd (AQSh dollary), 2028 jyly 4,1 mlrd-qa deıin optımıstik ósý áleýeti bar, jyl saıyn 10-15%-ǵa deıin ósedi. Qazaqstan úzdik halyqaralyq tájirıbelerge negizdelgen Halal-ındýstrııanyń ulttyq ınfraqurylymyn belsendi damytyp, eksporttaýshylardy jańa naryqtarǵa shyǵarady. Tutastaı alǵanda, álemde tutynýshylardyń halal azyq-túlikke jumsaıtyn shyǵyndary búginde barlyq tutyný shyǵyndarynyń 17% quraıdy. 2025 jylǵa qaraı, sarapshylardyń baǵalaýy boıynsha, olar kem degende 20%, al 2030 jylǵa qaraı olar 25% jetýi múmkin.
«Qazaqstan shette tura almaıdy jáne «halal-ónimder» eksportyn ulǵaıtý úshin ınfraqurylymdy belsendi túrde qurýda: bul standarttar, sarapshylardy oqytý jáne attestattaý, akkredıtteý jáne sertıfıkattaý», dedi komıtet tóraǵasy.
Qazaqstanda memlekettik deńgeıde 18 Ulttyq standart qabyldandy, úzdik halyqaralyq tájirıbeler negizinde TMD elderi úshin GOST memleketaralyq standarttarynyń 11 jobasy ázirlendi. Ol úshin jetekshi álemdik standarttar negizge alyndy halyqaralyq uıymdarmen birqatar memorandýmdar men kelisimder jasaldy. Bul maldy soıýǵa, sertıfıkattaý organdaryna, kosmetıkaǵa, týrızm men qyzmetterge, sáıkestik belgisine, sertıfıkattaý tártibine jáne basqa da talaptarǵa da qatysty.
Qazaqstan halaldy standarttaý jónindegi tehnıkalyq komıtetti alǵashqylardyń biri bolyp quryp qana qoımaı, TMD sheńberinde osyndaı komıtettiń hatshylyǵyn basqarady.
«Halal qaǵıdattary shoshqa etiniń joqtyǵy týraly ǵana emes. Komıtet qabyldaǵan standarttar túrli negizdelgen talaptardy kózdeıdi. Kez-kelgen túrdegi alkogolge tolyq tyıym salý sııaqty jalpy talaptar da joq emes. Standarttyń naqty talaptary bar, mysaly, soıý aldynda janýarlardy azaptaýdy azaıtý. Júktiliktiń úshinshi kezeńinen ótken janýarlardy soıýǵa tyıym salý. Tipti toq kúshi men elektr toǵynyń soǵý uzaqtyǵy da retteledi. Qustardy soıý prosesi tez arada bolýy kerek, eger bul bolmasa, ónimder halal bolyp sanalmaıdy jáne jeke aımaqqa shyǵarylady», dedi spıker.
Qoǵamda taýarlarǵa halal belgisin tańbalaýdyń durystyǵy jıi týyndaıdy. Ázirge bul sala erikti jáne zańdarmen tikeleı rettelmegen. Osyǵan baılanysty, QTRM tóraǵasy málimdelmegen komponentterdi ǵana emes, sonymen qatar óndiristiń barlyq ınfraqurylymy men prosesterin baqylaý úshin osy máselelerdi zańnamalyq deńgeıde retteýdi usynady.
