Túrkistan oblysy ata-analar qaýymdastyǵynyń tóraıymy, Aqbaıan Tólbasyqyzy bala bilim alatyn mektep, qandaı ustazǵa, tárbıeshige, qandaı ortaǵa túsetini asa mańyzdy ekenin aıtady. «Sol úshin ata-ana óziniń quqyǵyn bilýi qajet. Ata-ananyń balanyń bilim oshaǵyna baryp, tańdap, muǵalimmen sóılesip, árdaıym jıi baılanysta bolýǵa, mektepte, balabaqshada beınebaqylaý kameralaryn ornatýdy talap etýge quqyǵy bar. Balanyń qaýipsiz jerde ósýi – tolyqtaı ata-ananyń qolynda. Balanyń ortasy kóńilinen shyqpasa, úıge kóńilsiz kelse, sóılesip basqa mekemege aýystyrýǵa áreket jasaǵan jón. Bizde kerisinshe balamen sanaspaı, ata-analar ózderiniń úıine, jumysyna jaqyn mekemelerge berip jatady. Biraq balanyń ómirinde ne bolyp jatqanynan beıhabar otyramyz. Onyń ómirine áser etetin psıhologııalyq travmalar bolyp jatqan joq pa, býllıng, kıberbýllınge ushyrap jatqan joq pa dep ata-ana jiti qadaǵalaý kerek. Bul boıynsha ata-analarǵa arnalǵan arnaıy kýrstar bar. Oblys kóleminde biz birneshe ret barlyq 17 aýdandy aralap, ata-analarmen kezdestik. 300-500 ata-anaǵa dáris berip, bala men ata-ananyń qarym-qatynasy týraly, balanyń qaýipsizdigi – ata-ananyń jaýapkershiligi ekenin túsindirýge, tolyq quqyqtyq saýattylyǵyn qalyptastyrýǵa tyrystyq. Eń kúshti tárbıe – ol mektep pen ata-ananyń yntymaqtastyǵy. Ata-ana mekteptiń is-sharalaryna belsendi qatysyp, jınalystarynan qalmaı barsa, balanyń aınalasy qaýipsiz bolady, boıynda senimdilik paıda bolady, ata-anasynyń únemi qasynda ekenin, únemi qoldaıtynyn sezinedi. Eń qorqynyshtysy – ákesi men uly, anasy men qyzy syrlaspaıtyn otbasylar óte kóp. Bala – tek úıi, kıimi, tamaǵy toq bolsa boldy dep qaraıtyn jansyz dúnıe emes. Únemi rýhanı baılanysty talap etetin seniń keleshegiń. Biz 5 saǵat muǵalim, 8 saǵat dáriger bolýymyz múmkin, biraq biz 24 saǵat ata-ana ekenimizdi umytpaýymyz kerek. Sondyqtan balalarymyzben árqashan baılanysta bolyp, kez kelgen sátte muń-muqtajyn tyńdaı bilýimiz kerek», deıdi Aqbaıan Tólbasyqyzy.
Otbasynyń aqyl-keńesshisi, baǵyt-baǵdar berýshisi sanalatyn aǵa býyn bala tárbıesinde eńbektiń alar orny erekshe ekenin aıtady. Búginde 5 ul-qyzynan 14 nemere, 4 shóbere súıip otyrǵan Aıtbaı aqsaqal eńbekti búkil tárbıe júıesiniń kúretamyry dep esepteıdi. «Bizdi kezinde ákemiz de, sheshemiz de eńbekke kóbirek baýlydy. Meni tárbıelegen Seısenbek atam 10 jastan asar-aspas baý-baqsha egýge, shashylyp jatqan dúnıelerdi oryn-ornyna qoıyp júrýge úıretti. Búginde adam eńbegin de tehnologııalar almastyryp jiberdi ǵoı. Balany eńbek adamdaryna qurmetpen qaraýǵa, halyq sharýashylyǵynyń salalaryndaǵy eńbek túrlerine baýlý, olardyń daǵdysy men iskerligin qalyptastyrý, bolashaq mamandyq tańdaýǵa daıyndaý mańyzdy. Otbasynda ónimdi eńbekke tikeleı qatysýy oqýǵa degen sapaly kózqarasty tárbıeleýdiń, jeke adamdy adamgershilik jáne zııalylyq jaǵynan qalyptastyrýdyń negizgi kózi bolyp tabylady», deıdi Aıtbaı Seısenbekov aqsaqal. Al Sozaq aýdanynda turatyn Kúlzada Áltaeva eńbekke erte aralasqanyn, tań ata bıe saýymyna kiriskenderin eske alady. Búginde seksen tórt jasty eńserip, bala-shaǵasynyń ortasynda baqytty ǵumyr keship otyrǵan Kúlzada áje kúnine 40-50 bıe saýyp, ony sharýashylyqqa ótkizgenderin aıtady. «Qys qystaýymyz Úshkóksheniń qumy bolsa, jazǵy jaılaýda Betpaqqa shyǵyp ketetinbiz. Zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin shopandyq kásipti serik ettik. Qar men jańbyrǵa, kúnniń sýyǵy men ystyǵyna qaramaı jumys istedik. Otaǵasynyń eńbekqorlyǵynyń arqasynda talaı qıyndyqtardy jeńe bildik. Eńbek ete júrip Batyr ana atandym. Árqaısysyna shamamyz kelgenshe tárbıemizdi berdik. Qazir barlyǵy óz aldyna shańyraq kóterip, úıli-barandy boldy. Bastysy olardyń boıyna adaldyqty, eńbekqorlyq qasıetterdi ege bildik. О́zim biletin isterdiń barlyǵyn, sıyr sútinen, bıe sútinen, túıe sútinen daıyndalatyn jeńsik astardy daıyndaýdy kelinderime úıretýden jalyqqan emespin. Ýaqyt óte kele olar osy tirlikterdi meniń qolymnan alyp, ózderi de keremet daıyndaýdyń sheberi atandy», deıdi Kúlzada ájeı. Iá, otbasynda urpaq tárbıesinde úlgi-ónegeniń alar orny erekshe. Bul oraıda oblystyq ata-analar qaýymdastyǵynyń tóraıymy Aqbaıan Jaqypova búgingi otbasynyń durys modeli – er men áıeldiń ekeýi de jumys istep, balalardy birge tárbıeleýi, úıdegi jaýapkershilikti teń bólisýi dep esepteıdi.
Aıta ketelik, oblys deńgeıinde ótken «Mereıli otbasy – 2023» ulttyq konkýrsyna 143 otbasy ótinim bergen. Aýdan, qalalyq deńgeıde uıymdastyrylǵan baıqaýdyń alǵashqy kezeńinde 31 otbasy jeńimpaz atandy. Olardyń arasynan otbasyndaǵy jarasymdylyq pen ózindik qarym-qabiletterimen erekshelenip, urpaqtar sabaqtastyǵynyń qaıtalanbas úlgisin kórsetken 6 otbasy júzden júırik shyǵyp, «Mereıli otbasy – 2023» ulttyq konkýrsynyń oblystyq kezeńinde top jardy. Birinshi oryndy 4 ul, 3 qyzdan 29 nemere, 35 shóbere tárbıelep otyrǵan, Tólebı aýdanynan Abıldaevtar otbasy ıelendi. Ekinshi II oryndy Aıtbaevtar otbasy (Túlkibas aýdany) men Beısenbaevtar (Túrkistan qalasy), III oryndy Smaılovtar otbasy (Qazyǵurt aýdany), Aqjarovtar otbasy (Shardara aýdany), Ergeshovter otbasy (Saryaǵash aýdany) ıelendi. Jeńimpazdar men júldegerler aqshalaı jáne arnaıy syılyqtarmen marapattaldy.
Túrkistan oblysy
