Balqash kýrorttyq aımaǵy týrısterge álgindegideı qyzmet usyna almaı otyryp, týrıstıfıkasııa kartasynyń «TOP-10» tizimine qalaı enip ketkenine qaıranbyz. Jaǵasyndaǵy taban kúıdirer qumyna, tuzdy sýyna sózimiz joq. Tek tamasha kóldiń jaǵasynda «jabaıy» týrızmniń dáýreni júrip turǵanyna jurt qynjylady.
Jaz boıy kól jaǵasynda bolǵandar jaqsy biler kýrorttyq aımaqtyń burysh-buryshy qoqysqa ybyrsyǵanyn. Tipti jaǵajaıdyń ózinde bos bótelkeler, tamaq qaldyqtary shashylyp jatady. Kózimizben kórip, kúıingennen soń aıtyp otyrmyz. Munda mynadaı másele bar: demalýshylardyń da ishki mádenıeti qalyptasa qoıǵan joq. Degenmen sol qoqysty syrtqa tasyp júrgen tehnıkańyzdy da keziktirmedik jáne kópten kelmegenin de túsindik.
Balqashqa kelgen týrısterdi «Shubartúbek», «Torańǵalyq» sekildi demalys aımaqtaryna aparatyn avtobýstar da joq. Jaǵdaıy jetkender taksı qyzmetine júginedi. Taksıdiń únemi tabyla bermeıtini taǵy bar. Al qarapaıym demalýshylarǵa joǵaryda atap ótken jaǵajaıǵa jetý muńǵa aınalǵan. Mine, bul máselelerdi Balqash qalasy kásipkerlik jáne aýylsharýashylyq bóliminiń basshysy Janmıra Rahpanova rastap otyr.
Osy máselelerdiń sheshimin tabý úshin jolǵa qoıylǵan jumystardy joqqa shyǵarýdan aýlaqpyz, árıne. Onyń ústine Balqash týrızmdi damytýdyń jol kartasynda bar. Tek jolda qalyp qoımasa deımiz.
– Balqash qalasyna týrısterdiń kóptep kelýi ishki týrızmniń ilgeri basýyna yqpal etip otyr. Kópten kútken 18 bıznes-jobanyń bastalýy – óńir týrızmin órkendetýdiń naqty qadamy. Balqashqa Torańǵalyq jáne Shubartúbek kentteriniń qosylýy – ońtaıly sheshim. Búgingi tańda osy aýmaqta júıeli jospar jasalyndy. Jaǵalaý aımaǵynyń 22 shaqyrymyn ınjenerlik kommýnıkasııalarmen qamtamasyz etý, abattandyrý jolǵa qoıylǵan. Munda jeke ınvestısııalar esebinen 12 demalys aımaǵy men týrızm nysandary salynady. «Torańǵalyq, Shubartúbek kentterindegi sý qubyry jelileriniń qurylysy» jobasynyń quny 9,8 mlrd teńgeni qurady. Buǵan qosa káriz jelileriniń qurylysy da bar. Qurylys quny 13,672 mlrd teńgege josparlanyp otyr. Elektr jelisi jasalady, – deıdi J.Rahpanova.
Onymen qosa Balqash qalasynyń áýejaıynda da qurylys júredi. Bul úshin 3,5 mlrd teńge somasyna jobalaý-smetalyq qujattama ázirlengen.
Alashtyń Arqadaǵy altyn besigi sanalǵan Aqtoǵaıǵa shetelden týrıster jıi keledi. Begazy-Dándibaıdyń mádenı eskertkishterine qyzyǵýshylyq tanytatyn týrıster kóp bolyp tur. Odan bólek, Alash kósemi Álıhan Bókeıhannyń basyna táý etetinder de kóp keledi. Biraq munda týrızm degenińiz túbimen joq. «Atameken» Kásipkerler palatasy janyndaǵy týrızm komıtetiniń tóraǵasy Jazıra Jankına sheteldik týrıster aldynda san márte qysylyp, qymtyrylǵanyn aıtady.
– «Týrızm dárethanadan bastalady». Bizge shetelderden týrıster kóp keledi. Ásirese Fransııa elshiligimen tyǵyz jumys isteımiz. Eýropalyqtardy etnotýrızm, ekotýrızm qatty qyzyqtyrady. Qaraǵandy oblysynda olardy aparýǵa bolatyn jer kóp. Mysaly, Aqtoǵaı aýdanyndaǵy Begazy-Dándibaıdy alaıyq. Saıahatshylar ol týraly ınternetten oqyp alady da, kórýge qushtarlyǵy artady. Tıisinshe bizdiń fırmaǵa júginedi. «Kelgenshe qonaq qysylady, kelgen soń úı ıesi qysylady» deıdi ǵoı. Aqtoǵaıǵa aparǵansha ábden uıalyp bitemin. Astan-kesteni shyqqan joldy bylaı qoıǵanda, jol boıynda deni durys dárethana joq. Kafe-meıramhanany saǵalap, qojaıyndarynan sóz estip júrgenimiz, – deıdi Jazıra Qurmashqyzy.
Kásipkerdiń bul máseleni qozǵap júrgenine birneshe jyl boldy. Munyń ońaı sheshiletinine de senbeıdi. Rasy kerek, Aqtoǵaıǵa aparatyn joldyń jaı-kúıi jan aýyrtady.
Al Arqanyń injý-marjany Qarqaralyǵa keletin týrısterdiń de qarasy qalyń. Munda da týrızmniń damýyna kedergi keltiretin túıtkildi máseleler bar: demalys oryndary men týrıstik nysandardyń ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymyn damytý kerek. Iаǵnı Qaraǵandy-Qarqaraly respýblıkalyq mańyzy bar joldy ortasha jóndeý, shaǵyn avıasııa úshin áýejaıdy qalpyna keltirý, uıaly baılanysty, onyń ishinde ınternetti sapaly etý, jumys istep turǵan demalys úılerine deıingi joldardy jóndeý, týrıstik marshrýttardy abattandyrý.
– Investorlar men turǵyndardyń týrızmdi damytýǵa qyzyǵýshylyǵy bolǵanymen, birqatar máseleni atap ótý kerek. Bul – eń aldymen, ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymnyń jaı-kúıi, kadr tapshylyǵy, servıstiń álsiz damýy jáne Ulttyq park tarapynan qoıylatyn kóptegen shekteý. Búgingi tańda «Qarqaraly aýdanynyń týrızmin damytýdyń 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan is-sharalar jospary» ázirlenip jatyr. Osy jospar arqyly týrızm salasyn damytý boıynsha barlyq baǵytty qamtýdy kózdep otyrmyz, ásirese jol, ınternet máseleleri, aýyz sýmen qamtamasyz etý, – deıdi Qarqaraly aýdanynyń ákimi Erlan Qusaıyn.
Sonymen Qaraǵandy oblysynyń týrızm salasyndaǵy áleýeti áli de álsiz. Prezıdent pármenimen Týrızm jáne sport mınıstrligi jeke jasaqtaldy. Múmkin týrızmniń qazany endi burq-sarq qaınaýǵa baǵyt alar. Ony ýaqyt enshisine qaldyrdyq.
Qaraǵandy oblysy
