Konstıtýsııalyq sot tóreligi: Quqyq pen yntymaqtastyq

Konstıtýsııalyq sotta Adam quqyqtarynyń jalpyǵa birdeı deklarasııasynyń 75 jyldyǵyna arnalǵan «Konstıtýsııalyq sot tóreligi: barshaǵa qadir-qasıet, bos­tan­dyq pen ádildik» atty halyq­­aralyq konferensııa ótti. Pre­zıdent kómekshisi Er­jan Jıenbaev Qasym-Jo­mart Toqaev­tyń konferensııa qatysý­shyla­ry­na quttyq­taýyn oqyp berdi.

Memleket basshysy Konstıtý­sııalyq sot tóreligi demokratııalyq qoǵamnyń mańyzdy elementteriniń biri, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdyń kepili ekenin atap ótti. «Konferen­sııa­nyń búkil álem úshin irgeli qu­jat – Adam quqyqtarynyń jal­py­ǵa birdeı deklarasııasy­nyń qa­­byl­danǵanyna 75 jyl tolý qar­sańynda ótýiniń sım­vol­dyq máni zor. Deklara­­sııa adam quqyqtaryn qorǵaý jáne nası­hattaý salasyndaǵy keń yn­ty­maqtastyqtyń qajettiligin kór­setedi. Qazaqstan bul tásildi toly­ǵymen qoldaıdy», delingen jedelhatta.

Dıalog alańyna álemniń 30-dan astam elinen, sonyń ishinde Eýropa, Azııa jáne Afrıka elderi konstıtýsııalyq sottarynyń sýdıalary, adam quqyqtary jó­nin­degi ýákilderi jáne quqyq qor­ǵaýshy mekemelerdiń ókilderi jı­naldy. Is-sharaǵa Prezıdent Ákim­shiliginiń, memlekettik organ­dar­dyń basshylyǵy, Parla­ment de­pýtattary, Bas prokýror, Adam quqyqtary jónindegi ýákil, ká­sibı zań jáne ǵylymı qoǵamdas­tyq­tardyń ókilderi, son­daı-aq halyq­aralyq uıymdar­dyń, sonyń ishin­de Quqyq arqyly demokratııa úshin Eýropalyq komıssııa­sy (Venesııa komıssııasy), BUU, EQYU, EO, Eýropa Keńesi, Germa­nııa halyqaralyq quqyqtyq qory yn­ty­maq­tastyǵy (IRZ), Adam quqyq­tary jónindegi Eýropalyq sottyń ókilderi jáne basqalar qatysty.

Jıyndy Konstıtýsııalyq sottyń tóraǵasy Elvıra Ázimova ashyp, qatysýshylardy ótken Konstıtýsııa kúnimen jáne Adam quqyqtarynyń jalpyǵa birdeı deklarasııasynyń 75 jyldyǵymen quttyqtady. Ol memleket, qoǵam men adam múddeleri arasynda mólsherles, turaqty jáne beıbit teńgerimdikti tabý, qazirgi zamanǵy syn-tegeýrinderge saı keletin, adamdy jáne týmysynan tıesili quqyqtaryn qorǵaıtyn quqyq ústemdigin qamtamasyz etý ortaq mindet, sondaı-aq konferensııanyń basty taqyryby ekenin atap ótti. «Konstıtýsııalyq baqylaý organdary Negizgi zańnyń ústemdigin qamtamasyz ete otyryp, adam men azamattyń osy quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýda», dedi ol.

Konferensııa barysynda qaty­sý­shylar adam quqyqtary men bos­tan­dyqtaryn qorǵaý qundylyq­taryn nasıhattaýdaǵy konstıtý­sııa­lyq baqylaýdyń róline baı­la­nys­ty ózekti máselelerdi talqy­la­dy. Elvıra Ázimovanyń aı­týyn­sha, qazirgi ýaqytta azamat­tar­dyń Konstıtýsııalyq sotqa tike­leı júginý jáne quqyqtyq aktilerdiń zańdylyǵyna daý aıtý múmkindiginiń arqasynda qazaq­stan­dyq konstıtýsııalyq baqy­laý organy 40-qa jýyq quqyq­tyq nor­manyń konstıtýsııa­lyly­ǵyn qara­ǵan. Onyń 7-eýi konstıtý­sııa­lyq emes, al 13-i Konstı­týsııa­lyq sot­t­yń túsindirmesinde Konstı­týsııaǵa sáıkes dep tanylǵanyn atap ótti.

Sondaı-aq konferensııa aıasynda Konstıtýsııaǵa, Adam qu­qy­q­tarynyń jalpyǵa birdeı dek­larasııasynyń 75 jyldyǵyna jáne QR Konstıtýsııalyq sotynyń qurylýyna arnalǵan poshta markalaryn aınalymǵa shyǵarýdyń saltanatty rásimi ótti.

Aıta ketsek, osy jyldyń basynan beri elimizde jańa quqyq qorǵaý organy – Konstıtýsııalyq sot jumys istep jatyr. Ol burynǵy Konstıtýsııalyq keńestiń ornyna kelgenimen, qyzmet aýqymy odan áldeqaıda keń jáne oǵan qarapaıym turǵyndar da ótinish bere alady. О́tken 8 aıdyń ishinde Konstıtýsııalyq sotqa azamattardan 4050 ótinish kelip tústi. Degenmen, Konstıtýsııalyq sotqa júginýdiń nysany, mazmuny jáne sharttary boıynsha talaptardyń saqtalmaýyna baılanysty 3779 ótinish qaıtaryldy.