Mádenıet • 12 Qyrkúıek, 2023

Til janashyrlary marapattaldy

450 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

«Tilim» dep shyr-pyr qaǵyp júrgen shyn ja­nashyrlarǵa qurmet kór­setýdiń esh ábes­tigi joq. Dáp osyndaı úrdis Qaraǵandyda qa­lyptasqan. Dástúrge aı­nalǵan oblys áki­miniń «Til janashyry» syılyǵy bar. Kú­ni keshe segiz atalym bo­ıynsha úzdik dep ta­nylǵan ana tildiń aby­ro­ıyn oılaǵandar tórge ozdy.

Til janashyrlary marapattaldy

Atalǵan syılyq 2012 jyl­dan berilip keledi. Osy ýaqyt aralyǵynda 400-den astam adam qatysyp, tilge janashyrlyq ta­nytqan ozattar marapattaldy. Bıyl «Til janashyry» syı­ly­ǵynyń laýreattaryn irik­teý jó­nindegi komıssııa 8 atalym boıyn­sha qatysýǵa nıet bildirgen 35 adamnyń jumysyn qaraǵan. Sal­ta­natty sharada Qaraǵandy oblysy ákiminiń orynbasary Baýyrjan Asanov quttyqtaý sóz sóıledi.

«Bul mereke – elimiz úshin ma­ńyzdy. Memleket basshysy Qa­sym-Jomart Toqaev: «Hal­qy­myzdyń tarıhy da, taǵdyry da – tilinde. Til ótken tarıhpen ǵana emes, búgin men bolashaqty baı­lanystyratyn mańyzdy qu­ral», dep atap aıtty. Elimizde barlyq etnos ókilderiniń ana ti­lin damytýǵa barynsha jaǵ­daı jasalyp keledi. Onyń ishinde mem­lekettik tildi qoldaný aıasyn ke­ńeıtý sharalary júıeli ótip keledi. Memlekettik til­ge degen suranys joǵary. Zaman talabyna saı til oqy­tý jumysta­ry, jańa tehnologııa, úzdik ádistemeler­men jetildirildi. Aımaqta qazaq tilinde tálim-tárbıe, bilim beretin balabaqshalar men mek­tepterdiń sany jyl saıyn artyp keledi. Til saıa­satyn iske asyrý baǵytynda at­qa­rylyp jatqan jumystar men je­tistikterge oblysymyzdaǵy til ja­na­­shyrlarynyń da qo­sar úlesi mol», deı kele, oblys ákiminiń orynbasary Baýyrjan Qońyrbaıuly mereke kúni óńirimizdegi til saıasatyn júzege asyrýda, memlekettik tildiń qoldaný aıasyn keńeıtýge zor úles qosyp, aıryqsha eńbek etip júrgen azamattarǵa alǵys bildirdi.

Oblys ákiminiń orynba­sary «Til janashyry» syı­lyǵynyń eń bas­ty júldesi «Til maıtalmany» ata­ly­my­­nyń laýreatyn ma­rapat­tady. Bas júlde Qazaq tili oqytýshylarynyń halyq­aralyq birlestiginiń múshesi, Qaraǵandy ob­lystyq tilderdi oqytý orta­ly­ǵy­nyń dırektory Almagúl Ige­novaǵa bu­ıyrdy. Marapat ıesine «Til janashyry» syılyǵynyń arnaıy músin­shesi, dıplom jáne 1 mln teńge sertıfıkat tapsyryldy.

«Eńbektiń baǵalanǵany qýa­­­nysh, árıne. Bul, eń aldymen, jaýap­ker­shilik. Osy jeńis meniń ǵana emes, árip­­testerimniń de jeńisi. О́ıt­keni biz úlken jobalardy áriptesterimizben birge jasaımyz. Osy baıqaýǵa soń­­ǵy úsh jylda jaryq kórgen eń­bek­terimizdi, jetistikterimiz­di usy­n­dyq. Baǵdarlamasy Jo­ǵary sot­ta ma­quldanǵan sot salasynyń qyz­met­kerleri­ne arnalǵan 3 deńgeı­­li oqý-ádistemelik keshen jasadyq, aýdıoquralymen birge. Res­pýblıka boıynsha barlyq sot júıesinde biz shyǵarǵan oqý quralymen oqytady. Sondaı-aq Qaraǵandy oblysynda ǵana bar ózindik balamasy joq jobalar jasaldy. Saýda, medısına, bank, notarıat salasyna arnal­­ǵan oqý quraldary jaryq kórdi. Til komıtetiniń saraptamasynan ótken biz daıyndaǵan oqý quraldary res­pýblıka boıynsha myń danamen ­tegin shyǵaryldy. Oqý quraldarynyń ­veb nusqasy bar. Qazirdiń ózinde úlken jobalar qolǵa alyndy», deıdi bas syılyqtyń ıegeri.

Sonymen qatar memle­ket­­tik til saıasatynyń ózekti máselelerin jú­ıeli ári sapaly jarııalaǵany jáne materıal berý biregeıligi úshin berile­tin syılyqtyń «Til jarshy­sy» atalymymen áleýmettik jelide 54 myń oqyrmany ­­bar bloger, jýrnalıst Aısul­­­­tan Jaqyp ma­rapattaldy. Til má­selesin ótkir kó­terip ­habar da­ıyndaǵan óńirdiń ­bu­qara­lyq aqparat qural­dary ­ókil­­derine beriletin «Úzdik telehabar» atalymy «Saryar­qa» tele­ar­na­synyń shef-redak­tory, jýrnalıst Gúlbaqsha Aqajanovaǵa buıyrdy.

«Memlekettik til – bızneste» ata­lymy boıynsha BioHumus ǵy­lymı bilim berý ortalyǵynyń je­tekshisi, jaratylystaný ǵy­lym­da­rynyń magıstri, PhD Araı­lym Serikbaı jeńimpaz atandy. Al «Til bilgiri» atalymymen mem­lekettik tildi erkin meńgergen ózge ult ókili, Q.Sátbaev atyndaǵy mektep-gımnazııa dırektorynyń tár­bıe isi jónindegi orynbasary, qazaq tili pániniń muǵalimi Olga Tım ma­rapattaldy. Sa­ran qalasy tilderdi da­mytý or­talyǵynyń oqytýshysy Dınara Júpenova «Úzdik oqy­týshy» atalymynda laýreat atandy. Shet aýdanynyń má­de­nıet, tilderdi damytý, de­ne shynyqtyrý jáne sport bóli­miniń bas mamany Gúlzada Mah­­mutova «Memlekettik til – mem­­le­ket­tik qyzmette» atalymy bo­ıynsha jeńimpaz atandy. «Jas polıglot» atalymynda Temirtaý qalasy №9 lı­seıiniń shet tili pániniń muǵa­limi, I sanatty pedagog Danııar Jańabaev jeńiske jetti.

Jeńimpazdarǵa «Til ja­nashyry» syılyǵynyń músin­shesi, arnaıy dıplom jáne 500 myń teńge aqshalaı syılyq berildi.

 

Qaraǵandy oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar