Tamara Dúısenova óz sózinde Qazaqstan TMD elderiniń ishinde birinshi bolyp jeke jınaq qaǵıdattaryna negizdelgen jınaqtaýshy zeınetaqy júıesine kóshkenin atap ótti.
Máselen, birinshi kezeńde júıege qatysýshylar tabysynyń 10%-yn aýdaryp otyrdy. Búginde olardyń jınaqtarynyń jalpy somasy 16 trln teńgeden asty. Ekinshi kezeńde 2005 jyldan bastap bıýdjetten aýdarylatyn bazalyq zeınetaqy tólemderi engizildi. Nátıjesinde, memleket júıeniń ekinshi qatysýshysyna aınaldy.
«Bıyl Áleýmettik kodekstiń qabyldanýymen júıeniń úshinshi sýbektisi paıda boldy – ol jumys berýshi. Kelesi jyldan bastap olar óz qyzmetkerleriniń paıdasyna aýdarymdar jasaı bastaıdy. Osylaısha, biz kóp deńgeıli ulttyq zeınetaqy júıesin qurdyq», dedi Tamara Dúısenova.
Premer-mınıstrdiń orynbasarynyń aıtýynsha, zeınetaqymen qamsyzdandyrýdyń barlyq máselesi sheshilgen joq. Birinshiden, bul demografııalyq ózgeristerge qatysty. Boljam boıynsha 2030 jylǵa qaraı zeınetkerlerdiń sany 30%-ǵa artyp, 3 mıllıonǵa jetedi.
«Alaıda júıeniń qurylǵanyna az ýaqyt ótkenine baılanysty jınaqtaýshy zeınetaqynyń mólsheri aıtarlyqtaı kóp emes. Osyǵan baılanysty Áleýmettik kodeks aıasynda memleket esebinen zeınetaqy tólemderiniń mólsherin ulǵaıtýdy kózdeıtin parametrlik ózgerister qarastyrylǵan. Osylaısha, elimiz memlekettik júıeden kóp deńgeıli júıege ótý kezeńinde azamattarymyzdy zeınetaqymen qamsyzdandyrý úshin jaýapkershilikti óz moınyna aldy», dedi ol.
Ekinshiden, ózin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattardy jınaqtaýshy zeınetaqy júıesimen qamtý problemasy áli oryn alýda. Osy sanattaǵy azamattardy áleýmettik qorǵaýdy qamtamasyz etý úshin EYDU elderiniń tájirıbesi boıynsha «táýelsiz qyzmetker» uǵymy engizildi, platformalyq jumyspen qamtýdy retteý tetikteri aıqyndaldy, sondaı-aq mıkro jáne shaǵyn bıznes úshin barlyq áleýmettik jarnany biriktiretin biryńǵaı tólem engizildi.
«Bul 500 myńnan asa azamattyń eńbegin zańdastyrýǵa jáne olardy áleýmettik qamsyzdandyrýǵa, onyń ishinde zeınetaqyǵa quqyq alýǵa múmkindik beredi dep kútemiz», dedi Premer-mınıstrdiń orynbasary.
Úshinshiden, zeınetaqy jınaqtarynyń kirisi boıynsha máseleler ózekti bola túsýde. Atap aıtqanda, osy maqsatta BJZQ salymshylaryna 1 shildeden bastap neǵurlym joǵary ınvestısııalyq kiris alý maqsatynda óz jınaqtarynyń 50%-na deıin ınvestısııalaýdyń balamaly saıasatyn tańdaý arqyly ózderiniń zeınetaqy jınaqtaryn basqarýǵa qatysý quqyǵy berildi.
«Qazaqstan zańnamalyq deńgeıde BJZQ-da zeınetaqy jınaqtarynyń saqtalý kepildigin qamtamasyz etý boıynsha mindettemelerdi óz moınyna alǵan jalǵyz el ekenin aıta ketken jón. Azamattar jınaqtardy jeke basqarýǵa bergen kezde zeınetaqy jınaqtarynyń saqtalýyn olardy basqarýdy júzege asyratyn kompanııalar qamtamasyz etetin bolady», dedi Tamara Dúısenova.
Tórtinshi pýnkt retinde Premer-mınıstrdiń orynbasary azamattardyń zeınetaqy júıesine degen senimi jáne jınaqtaý mádenıeti máselelerin aıtty. Onyń aıtýynsha, bul jerde barlyq áleýmettik ınstıtýttyń jumysyn jetildirý qajet.
«Bul eń aldymen BJZQ-ǵa qatysty. Qorǵa azamattardyń zeınetaqy jınaqtaryn óz shottarynda jınaqtaıtyn esep ortalyǵy ǵana bolý jetkiliksiz. Ol azamattardy zeınetaqy júıesine qatysýǵa yntalandyrýǵa baǵyttalǵan áleýmettik ınstıtýt, sondaı-aq azamattardyń jınaqtaryn kóbeıtýge múmkindik beretin joǵary tabysty ınvestısııalyq strategııa bolýǵa tıis», dep túıindedi Tamara Dúısenova.
Dóńgelek ústel jumysyna jetekshi sheteldik jáne otandyq sarapshylar qatysty. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova elimizdegi zeınetaqy aktıvterin basqarý júıesin damytý kezeńderi týraly, Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Vıtalıı Týtýshkın Qazaqstandaǵy qarjylyq turaqtylyq pen zeınetaqymen qamsyzdandyrýdyń durystyǵy týraly, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń ekonomıka jáne qarjy saıasaty jónindegi alqa múshesi (mınıstr) Baqytjan Saǵyntaev EAEO ıntegrasııalyq keńistiginde zeınetaqymen qamsyzdandyrý týraly baıandama jasady.
Sonymen qatar birneshe paneldik sessııa ótkizildi, onyń barysynda qatysýshylar «Halyqtyń qartaıýy jáne zeınetaqy reformasy», «Halyqty qamtý jáne habardar etý», «Investısııalyq strategııalar, táýekelderdi basqarý jáne qadaǵalaý arqyly retteý», «Áleýmettik jáne zeınetaqymen qamsyzdandyrý júıeleriniń bolashaǵy: damý perspektıvalary men negizgi draıverleri» sııaqty ózekti taqyryptar boıynsha pikir almasty.
Oǵan qosa konferensııa aıasynda T.Dúısenova Halyqaralyq áleýmettik qamsyzdandyrý qaýymdastyǵynyń prezıdenti Mohammed Azmanmen kezdesti. Kezdesý barysynda álemdegi áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy negizgi syn-qaterler jáne zeınetaqymen qamsyzdandyrýdyń ulttyq júıelerin damytý perspektıvalary talqylandy. Taraptar áleýmettik táýekelderdi basqarý jáne azamattardy áleýmettik qorǵaý máseleleri boıynsha ózara is-qımyldy nyǵaıtýǵa kelisti.
Sondaı-aq vıse-premer Halyqaralyq eńbek uıymynyń áleýmettik qorǵaý salasyndaǵy saıasat jónindegi mamany Krým Markovpen kezdesý ótkizdi.
