Foto: Ashyq derekkóz
О́mirdi saqtandyrýdyń basty maqsaty – saqtandyrylǵan adamnyń ózine nemese onyń otbasy úshin qarjylyq qorǵanys qalyptastyrý. Bul otbasyn asyraýshy qaıtys bolǵan jaǵdaıda nemese eńbekke jaramsyzdyq týyndasa, bir rettik tólem alý, nesıe mindettemelerin jabý ne uzaq merzimdi qarjylyq jospar qurý bolýy múmkin. Osyǵan qaraı saqtandyrýdyń túri de tańdalady.
Nomad Life kompanııasyndaǵylar bul aıyrmashylyqty qarapaıym suraq arqyly túsindiredi.
«Eger adam qaıtys bolǵan nemese múgedek bolyp qalǵan jaǵdaıda otbasy aqsha alýy mańyzdy bolsa, bul – táýekeldi ómirdi saqtandyrý. Munda jınaq ta, tabystylyq ta joq, tek qorǵanys bar. Al belgili bir merzimge kapıtal jınaý – balanyń bilimine, zeınetke nemese iri satyp alýǵa qarjy jınaý maqsaty tursa, bul jınaqtaýshy ómirdi saqtandyrý. Onda qorǵanys jınaqpen jáne ınvestısııalyq tabyspen qatar júredi. О́zińizge bir ǵana suraq qoıý kerek: «Eger maǵan eshteńe bolmasa, salǵan aqshamdy qaıtaryp ala alamyn ba?» Eger joq bolsa – bul taza qorǵanys. Al ıá bolsa – jınaqtaýshy nemese ınvestısııalyq ónim», deıdi Nomad Life ókilderi.
Shart jasasý kezinde klıent saqtandyrý ótinishinde táýekeldiń yqtımaldyǵyna áser etetin barlyq mańyzdy mán-jaıdy kórsetýge mindetti. Densaýlyq jaǵdaıy, burynǵy dıagnozdar, ómir salty – munyń bári saqtandyrý tarıfi men tólem kólemine tikeleı áser etedi. Sonymen qatar saqtandyrý somasy da otbasylyq tabys pen qarjylyq mindettemelerge saı bolýy tıis. Áıtpese saqtandyrý jaǵdaıy týyndaǵanda onyń paıdasy shamaly bolýy múmkin.
Keıbir júrgizýshiler úshin avtosaqtandyrý quny arzandaıtyn boldy
BCC Life basqarma múshesi Talǵat Dúısebaev polıs sharttarymen qatar kompanııanyń ózine de nazar aýdarýdy usynady. Onyń aıtýynsha, naqty bir polıstiń talaptarymen shektelmeı, saqtandyrý kompanııasynyń qaı qarjy tobyna kiretinin, onyń naryqtaǵy turaqtylyǵy men bedelin baǵalaý mańyzdy. Klıent sharttyń talaptaryn, satyp alý (vykýp) somasynyń tártibi men mólsherin, komıssııa qurylymyn aldyn ala bilýi kerek. T.Dúısebaev ómirdi saqtandyrýdy uzaq merzimdi qarjylyq qorǵaý men josparlaý quraly retinde qarastyrýdy usyndy. Shartty muqııat zerdeleý men kásibı keńes jeke qarjylyq maqsattarǵa saı senimdi saqtandyrý júıesin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
Qazirgi naryqta ómirdi saqtandyrý ónimderi shartty túrde úshke bólinedi. Birinshisi – táýekeldi, ıaǵnı qorǵanyshtyq saqtandyrý. Onyń maqsaty – kútpegen jaǵdaı týyndaǵanda jaqyndaryńyzdyń qarjylyq qaýipsizdigin qamtamasyz etý. Ekinshisi – jınaqtaýshy jáne ınvestısııalyq saqtandyrý, munda qorǵanys kapıtal jınaýmen ushtasady. Úshinshisi – zeınetaqy annýıtetteri.
Halyk Life mamandary kúrdeli ónimderge asyqpaýǵa shaqyrady.
«Jınaqtaýshy jáne ınvestısııalyq baǵdarlamalar (JSJ, unit-linked) – kúrdeli qarjylyq quraldar. Olar uzaq merzimdi qatysýdy, ınvestısııalyq táýekeldi jáne qosymsha sharttardy talap etedi, sondyqtan bazalyq qorǵanysty almastyra almaıdy. Qarapaıym belgi: eger jarna tóleý toqtaǵanda qorǵanys ta toqtasa – bul táýekeldi saqtandyrý; al eger satyp alý quny men tabystylyq eseptelse – bul ınvestısııalyq ónim. Biz aldymen bazalyq qorǵanystan bastaýǵa, al kúrdeli sheshimderdi keıingi kezeńde qarastyrýǵa keńes beremiz», deıdi Halyk Life mamandary.
Saqtandyrý jarnalary – barlyq klıentter úshin ortaq saqtandyrý qoryn qalyptastyrady. Táýekel yqtımaldyǵy men ótemaqy kólemi joǵary bolǵan saıyn, jarna da ósedi. «MAK» О́SK» AQ basqarma tóraǵasy Qýanysh Muqajanovtyń túsindirýinshe, eger klıent jarna tóleýdi toqtatsa, sharttaǵy saqtandyrý somasy naqty tólengen qarajatty eskere otyryp qaıta esepteledi. Jınaqtaýshy saqtandyrý sharttarynda saqtandyrylǵan tulǵany ózgertýge bolmaıdy, al paıda alýshyny saqtandyrýshynyń ótinishimen qosymsha kelisim arqyly aýystyrýǵa bolady.
Mindetti medısınalyq saqtandyrý qory nege Qarjy mınıstrligine berildi?
Keıde saqtandyrý tóleminen bas tartý jaǵdaılary kezdesedi degen pikir bar. Alaıda statıstıka muny rastamaıdy. Qazaqstandaǵy ómirdi saqtandyrý kompanııalarynda bas tartýlar óte sırek jáne kóbine klıenttiń tolyq nemese durys emes aqparat berýimen baılanysty. Máselen, qant dıabeti boıynsha dıspanserlik esepte turǵanyn kórsetpegen klıenttiń ólimi júrek-qan tamyrlary jetkiliksizdiginen bolsa, jınaqtaýshy saqtandyrýda tólem tolyq emes, satyp alý somasy kóleminde ǵana júrgiziledi. Nemese mı shaıqalý dıagnozy boıynsha ótinish berilgende, ol tólem qarastyrylǵan jaraqattar tizimine kirmese, ótemaqy tólenbeıdi.
«Evrazııa» kompanııasynyń satý jáne óńirlik damý departamentiniń dırektory Ramaı Qurbanǵalıevtiń naqtylaýynsha, saqtandyrý ótinishinde kórsetilgen aqparat tarıfti aıqyndaýda sheshýshi ról atqarady. Aqparatty tolyq bermeý nemese jalǵan málimet kórsetý tólemniń azaıýyna ne odan múlde bas tartýǵa sebep bolýy múmkin. Eger klıent qant dıabeti boıynsha esepte turǵanyn kórsetse, tarıf joǵaryraq bolady.
Mamandardyń ortaq pikiri boıynsha, ómirdi saqtandyrýdy tańdaýda asyǵystyqqa jol bermeı, shartty muqııat oqyp, túsinbegen tustardy agentten naqtylap alǵan jón. Sonda ǵana saqtandyrý polısi shynaıy qorǵanys pen qarjylyq senimdilikke aınalady.
eGov-ta múlikti saqtandyrý servısi iske qosyldy: Tólem somasy qansha?
