Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıingi dáýirde beıbitshilik pen turaqtylyq ornatý maqsatynda qurylǵan Birikken Ulttar Uıymynyń álemdik tártibi keıingi kezde buzylyp, álem birneshe polıarlarǵa bólindi. Jaǵdaıdyń bulaı órshýi BUU-nyń bedeline nuqsan keltiredi. Munyń saldary shartaraptyń túkpir-túkpirinde qarýlaný jarysyn ákep soǵýy múmkin. Ahýaldy retteýdiń jalǵyz joly – dıplomatııaǵa júginý.
Degenmen dıplomatııa barlyq jaǵdaıda jumys istemeıdi. Sondyqtan jahandyq beıbitshilikti saqtaýdyń balama jolyn oılap tabý kerek. Dúnıe júzindegi adamdardyń 85 paıyzy dinge senedi. Osylaısha, din álemdik tártiptiń negizgi kúshine aınalady. Sondyqtan din kóshbasshylarynyń jahandyq beıbitshilik pen kelisimdi saqtaýda róli erekshe. Sonymen qatar búkil din adam ómiriniń qasterli ekenine, ózara qoldaýǵa jáne destrýktıvti úrdisterden bas tartýǵa shaqyryp, adamgershilik qundylyqtardy nasıhattaıdy. Bul qaǵıdattardy jańa álemdik tártiptiń negizi retinde paıdalanýǵa bolady.
Prezıdent Toqaev dinı jetekshilerge óz yqpalyn kórsete alatyn úsh salany atap kórsetti. Birinshiden, olar uzaq ýaqyt basynan qaqtyǵys ótkizgen qaýymdarda dinniń kúshin paıdalanyp, soǵystan qalǵan jaralardy emdeýge úles qosa alady.
Ekinshiden, jekelegen óshpendilik áreketteri álemdik beıbitshilikke nuqsan keltirýi múmkin ekenin eskerip, dinı kóshbasshylar ózara qarym-qatynasyn ilgeriletý arqyly jaǵdaıdyń baqylaýdan shyǵýyna jol bermeıdi.
Úshinshiden, jańa tehnologııalardyń nátıjesinde adam ómiriniń búkil salasynda júrip jatqan túbegeıli ózgeristerdi eskerip, dinı kóshbasshylar sıfrlyq shyndyqtyń qıyndyqtaryna qarsy turý úshin rýhanı qundylyqtardy sińirip, moraldyq standarttardy belgileı alady.
Qazirgi zamannyń tiregi rólinen aıyrylǵan dástúrli dinder jahandyq deńgeıde óziniń yqpaldy mártebesine qaıta ıe boldy. Dinniń qazirgi adam ómirindegi mańyzyn kórsetý maqsatynda Qazaqstan bıligi Astanada Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezin turaqty ótkizip keledi. Irgeli jıyn eldiń halyqaralyq ımıdjin qalyptastyrýda mańyzdy ról atqarady. Qurylǵanyna 20 jylǵa jýyqtaǵan sezd konfessııaaralyq dıalogtiń jahandyq úderisine eleýli úles qosty.
Sezden keletin aýqymdy artyqshylyqtarǵa nazar aýdaryp, ony turaqty túrde uıymdastyrý óte ózekti. Jıyn ártúrli dinderdi bir-birine jaqyndatýda oń ról atqarady. Osylaısha, qoǵamdaǵy beıbitshilik pen basqalarǵa qurmetti ilgeriletedi.
Prezıdent Toqaev sońǵy sezdiń ashylýynda Qazaqstan halqy ártúrli órkenıetter men dinderdiń dástúrlerin, tózimdilik pen ashyqtyq rýhyn boıyna sińirgenin atap ótkeni durys qadam boldy.
«Qazirgi tańda Qazaqstanda 100-den astam etnos ókili tatý-tátti ómir súrip jatyr, 18 konfessııany biriktiretin 4 myńǵa jýyq dinı birlestik erkin jumys isteıdi. Muny Qazaqstannyń baǵa jetpes baılyǵy jáne tól artyqshylyǵy dep bilemiz. Sezd elimizde jáne búkil álemde dıalog pen yntymaqtastyqty nyǵaıtý jónindegi Qazaqstan saıasatynyń mańyzdy bóligi», dedi ol.
Bul Qazaqstannyń órkenıetaralyq, dinaralyq jáne konfessııaaralyq dıalogtiń jahandyq ortalyǵy retindegi rólin rastaıdy. Sezd ıdeıalaryn jahandyq deńgeıde ilgeriletý, sheteldik saıasatkerlerdi, sarapshylardy, jýrnalısterdi dıalogke tartý, álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylary men kórnekti saıası qaıratkerlerdi uzaqmerzimdi turaqtylyqqa qol jetkizýge shaqyrý mańyzdy.
Raza SAIED,
brıtanııalyq jýrnalıst
