Eńbek batyrynyń eńsesi bıik

Onyń ómiri de óte kúrdeli. Aldy-artynan súıeıtin tireýi bolmasa da, aýyl balasy atqa qonyp, eldiń ıgiligine aınalǵan san sharýanyń basyn qaıyrdy. Jalpy, bolashaq urpaq úshin este qalýǵa laıyqty jan. Ol týraly osy kúnge deıin talaı kitap, maqala, estelik jazyldy. Al bú­gin­gi kún turǵysynan jurt bile júrýge tıisti, jastar úlgi-ónege alýy kerek-ti. Muny oblys ákimdigi jaqsy túısinse kerek, N.Alda­bergenov kóshesiniń boıyna shaǵyn saıabaq jasap, arnaıy tuǵyrtas qoıdy. «Bıýst qalanyń 6-shaǵyn aýdanynda ornalasyp, mańaıy saıabaq retinde abattandyryl­dy. Respýblıka kúni qarsańynda ótken shara­nyń tárbıelik máni zor boldy», dep habar­laıdy Jetisý oblysy ákiminiń baspasóz qyzmeti.

Aldymen eskertkishtiń shymyldyǵy túri­lip, etegine gúl shoqtary qoıyldy. Jınal­ǵan kópshilikti qýanyshty oqıǵamen qut­tyqtaǵan oblys ákimi Beıbit Isabaev bú­gingi qoǵamda eńbek qundylyǵyn art­tyrýdyń mańyzyna toqtaldy.

«Nurmolda Aldabergenovtiń esimin Jetisý óńirinde, tipti tutas Qazaqstanda bilmeıtin jan kemde-kem. Ol – dúnıeniń kilti, barsha ıgiliktiń bastaýy adal eńbekte ekenin óziniń ónegeli ómirimen dáleldegen nar tulǵalardyń biri. О́z kezeńinde kolhoz uıymdastyryp, aýyldastaryn eńbekke jumyldyryp, nátıjege jumys isteýdiń tamasha úlgisin kórsetti. Jetisý jerinde Nurmolda Aldabergenov eskertkishiniń boı kóterýi tarıhqa taǵzym, eńbek adamyna jasal­ǵan qurmet, týǵan jerge adal qyzmet etý­diń úlgisin nasıhattaý dep bilemiz. Eńbek – qoǵamdy boıkúıezdik, enjarlyq, erin­shektik, bos maqtan sekildi jaǵymsyz ádet­ten aryltatyn, jastar tárbıesiniń qaı­nar kózi bolǵan qundylyq. Sondyqtan búgin­gi­deı sharalardyń mán-mańyzy zor», dedi B.Isabaev.

О́ńir basshysynyń ystyq lebizinen keıin sóz alǵan asyldyń synyǵy, Nur­mol­da Aldabergenovtiń qyzy Rabıǵa apa­myz tarıhtan taǵylymdy oı sabaqtap, uly tulǵanyń qarapaıymdylyǵy men eljandylyǵy jóninde syr shertti.

«Búgin oblys ortalyǵynda ákeme arnap eskertkish ornatylyp jatqanyna qýanyshtymyn. Nurmolda Aldabergenov – meniń ǵana ákem emes, barsha halyqtyń ákesi bola bilgen desem, artyq aıtqandyq emes. Eń alǵash, 1960 jyly kóziniń tirisinde Shubar aýylynda eskertkish qoıyldy. Munan soń 1973 jyly ornatyldy, endi 50 jyldan soń Taldyqorǵanda qoıylyp otyr. Búgin ákemniń eńbegin umytpaı, rýhyn jańǵyrtyp, qola músinin ornatqan bastamashy qaýymǵa rahmet aıtamyn. Elimiz aman, jurtymyz tynysh bolsyn, Aldabergenovteı eldiń, jerdiń atyn shyǵa­ra­tyn er azamat, jas urpaq óse bersin», dedi R.Nurmoldaqyzy.

Jınalǵan jurtshylyq eskertkishtiń qos qaptalyna qoıylǵan kórmemen tanysty. Onda Nurmolda Aldabergenovtiń tutynǵan jeke zattary, Eńbek Eri týraly jazylǵan kitaptar, qaıratkerdiń ómiri men eńbegi jaıly aqparattyq bannerler kópshilik nazaryna usynyldy. «Jetisý sazy» ansambli qazaqtyń kúılerin tógiltip, ánshiler rýhty ánderimen merekeniń shyraıyn kirgizdi.

О́ńir ákimi baspasóz qyzmetiniń máli­metinshe, eskertkish bıýstiń avtorlary – sáýletshi Qabı Baýlyqov pen músinshi Nur­ǵalym Isabaev. Eskertkishtiń bıiktigi – 1,4 metr, tuǵyrynyń bıiktigi – 2,9 metr. Bıýst qoladan quıylyp, tuǵyry gra­nıt­ten­ qoıylǵan. Eskertkishtiń mańa­ıyn abat­­tandyrýǵa jergilikti bıýdjetten 115­­­­ mln­­ teń­ge bólinip, saıabaq jasaldy. ­Mun­­da 80-deı­ japyraqty jáne qylqan ja­py­raq­ty­ aǵash otyrǵyzylyp, 16 oryndyq qo­ıyl­ǵan. Gazon tóselip, 42 jaryq sham or­na­­­tyl­ǵan. Avtosýarý júıesi jumys isteıdi.

Eske salsaq, Nurmolda Aldabergenov Kerbulaq aýdanynda týǵan. Qazaqstanda ujymshar uıymdastyrý isine belsene­ qa­tys­qan, ujymshardy basqarǵan. Eki márte Sosıa­lıstik Eńbek Eri (1948, 1958). Ekinshi dúnıejúzilik soǵysqa qatysqan, qoǵam qaırat­keri. Dańqty eńbek adamy týraly Sábıt Muqa­n­ov «Aldabergenov týraly ańyz» atty poe­ma jazǵan, jazýshylar Sáýirbek Baq­ber­genov, Uzaqbaı Dospanbetov, Quttybek Baıan­dın derekti kitaptar jazǵan. Qazir Eskeldi aýdanyndaǵy Shubar aýylyna Aldabergenovtiń esimi berildi. Aýylda sol eldi mekennen shyqqan 20 Sosıalıstik Eńbek Erine qoladan eskertkish qoıyl­ǵan saıabaq bar, qaq ortasynda Nurmolda Aldabergenovtiń músini tur.

Jetisý oblysy