Aýyl • 24 Qazan, 2023

«Biz Qanysh Sátbaev aýylynanbyz!»

320 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

«Birde respýblıkada shyń as­qan shákirtimmen Máskeýdegi tórtkil dúnıeniń daryndy balalary jı­nalǵan bilim synyna bardyq. Sonda Qazaqstandaǵy Qanysh aýylynan kelgenimizdi bilgen reseılik oqymystylar bizdi kópke deıin jibergileri kelmep edi. Týǵan úıden 4 myń shaqyrym jerde júrsek te, Qanysh aǵanyń shapaǵatyn sezindik. Akademıktiń aýylynda týý bir bólek, al oǵan laıyqty bolýdyń salmaǵy zil batpan eken...».

«Biz Qanysh Sátbaev aýylynanbyz!»

Sábıt Ibadýllın – qara­paıym aýyl muǵalimi. Aýyl ba­­la­larynyń saýatyn ashýǵa arnaǵan 32 jyldyq eńbeginiń jemisi bolar, jýyqta Memleket basshysynyń qolynan «Qazaq­stannyń eńbek sińirgen ustazy» ataǵyn ıelendi. Qurmet bıiginen kóringen ustazdyń joǵary már­tebesi tutas oblysymyzdyń me­reıin asyrdy. Pedagog bul je­tistigin Qanysh aǵanyń shapa­ǵaty dep biledi.

Musa Shorman aýylyndaǵy akademık Qanysh Sátbaev atyn­daǵy mektep-balabaqsha oqý-tár­bıe kesheni qurylǵanynan beri daryndylar ordasy. Bul mekteptiń ataq-dańqy dáýirleýi­ne ondaǵy Sábıt sııaqty óz isiniń maı­talmandarynyń qosqan úlesi zor. Lev Tolstoı: «Muǵalim óz isine degen súıispenshilikti oqý­shyǵa degen súıispenshilikpen ushtastyra alǵanda ǵana shyn mánindegi muǵalim bolmaq», deı­di. Dóp aıtylǵan. Munda jemis­ti eńbek etip kele jatqan muǵa­lim­der jan-jaqtan saıdyń tasyn­daı suryptalyp jınaldy deseńiz, qatelesesiz. Barlyǵy osy jer­diń topyraǵynda aýnap ósken el azamattary. Bir qyzyǵy, qaladaǵy mektepterdegideı emes, bilim or­dasynda er muǵalimderdiń kóptigi nazarymyzdy eriksiz aýdardy. Eldiń tutqasy bolar el erteńderin oqytyp jatqan ár ustaz bilimniń nárin erinbeı-jalyqpaı sińdirý ústinde. Sábıt Ábdikenulynyń da bul peda­go­gıkalyq ujymdaǵy eńbegi eleý­li, orny – tórde.

Ákesi Ábdiken Baıanaýyl óńi­rine aty málim jyl­­qyshy bolǵan edi. Biraq bala Sábıttiń arman-ańsary ata kási­binen aýyp, júregi shákirt tár­bıeleý­di qalady. Mektepten soń qujatyn arqalap Qaraǵandy qalasyna tartty. Sáti túsip, Bó­ke­tov atyn­daǵy mem­lekettik ýnıversıtet­ke qabyldanyp, arada jyldar ­ótkende matematıka páni muǵa­limi mamandyǵyn meńgerip shy­ǵa­dy. Azamattyń sodan keıin­gi ǵumyry tek ózi týǵan aýylyn­daǵy bilim ordasynda órilipti.

– Biz ýnıversıtette oqyp júr­gende jańa zamanǵa oraı qu­­rylǵan mektep qoı bul. Ke­zin­­de Qanysh Sátbaev atyn­da­ǵy mektep-balabaqsha oqý-tár­bıe keshenine marqum Begen­dik Álipbaıuly 40 jyldaı dırek­torlyq etip, alys-jaqynǵa aby­­roıymyzdy asyrdy. Sol nátıjeli pedagogıkalyq úrdis kúni búginge deıin jalǵasyn taýyp otyr. Táýelsizdiktiń al­ǵash­qy jyldarynda ulty­myz­dyń salt-dástúri men ádet-ǵur­pyn qaıta jańǵyrtý maq­sa­tymen oqýshylar úshin uıymdas­tyr­maǵan is-sharamyz joq. Ult­tyq qundylyqtardan nár alsyn dep, tipti matematıka sabaq­tary­nyń ózinde dástúr úlgi­le­rin pash ete­­tinbiz. Qazirgi kúni ol ama­natty zamanaýı kom­pıý­­ter­lik quraldar atqaryp tur­­ǵa­ny ta­ma­sha emeı nemene. Ese­sine pedagogter balanyń zeıi­­nin arttyrýmen aınalysyp, ǵyly­­mı iz­denisterine jol ashyp jatyr. Ár zamannyń ózine buıyra­tyn ıgilikteri bolady, – deıdi us­taz.

Osy ýaqytqa deıin Sábıt Ábdikenuly júzdegen oqýshyny túrli deńgeıdegi bilim dodalaryna úkilep qosyp, talapty shá­kirtteri bási joǵary báse­keler­den júldesiz oralmap­ty. Bala boıyndaǵy bilimge degen qyzyǵýshylyqty oıatyp, shet­siz-sheksiz ǵylym álemine jeteleı bilgeniniń nátıjesinde ta­­laı shákirti shyń asty. Jemis­ti jobalarynyń biri – «Q.Sát­baevtyń «Algebra» oqýly­ǵyn­­­daǵy ádis-tásilderdiń qazirgi zamandaǵy algebramen sabaq­tastyǵy» taqyrybyndaǵy ǵy­ly­­mı jumysy. Aıtýynsha, aka­demıktiń «Algebrasyn» qa­zirgi ýaqytqa beıimdep engiz­se, utarymyz mol bolmaq. Bú­gingi oqýlyqtardaǵy keıbir mate­matıkalyq tapsyrma-esepterdi oqýshy turmaq, pedagogterdiń túsinýi qıynǵa soǵyp jatatyny ras qoı. Al Qanysh Imantaıuly jazyp ketken «Algebradaǵy» barlyq tapsyrma, amaldar kóńil­ge qonymdy, jatyq keledi. Keıbir tásilder tipti tıimdi deı­di ol.

«Ánýarbek Maqsat degen oqýshym ekeýimiz 2014 jyly bul jobamen respýblıkada ozyq shyǵyp, Máskeýde ótken ha­lyqaralyq olımpıadaǵa jol tarttyq. Álgi jerde Reseıdiń óńkeı myqty matematık ǵalym­dary jınalǵanyn kórdim. Biz­diń Qanysh aǵanyń aýylynan ekenimizdi estip alypty. Ortalaryna alyp, anany-mynany surap jibergileri joq. Sol dodadan mereıimiz tasyp, mártebemiz ósip oralǵan edik», dep eske aldy qýanyshty sát­teriniń birin. Taǵy bir daryndy shákirti Maqsut Aıan 2017 jyly Úndistan elinde ótken halyqaralyq bilim saıysynda joǵary nátıje kórsetip qaıt­qan. Jyl saıyn onyń onda­ǵan shákirti oblystyq, res­pýb­lıkalyq pán olımpıa­da­la­ry men bilim dodalaryna qaty­syp, kemi altaý-jeteýi jeńim­paz bolady. Mektep biti­rip ket­­ken oqýshylarynyń birazy ózi sııaqty bilim salasyn tań­dap­ty. Ustazdyń aıtýynsha, búgingi aýyl balalary óte tár­­bıeli. «Qalalyq jerlerde oqýshylarǵa qatysty nebir sum­dyqtardy estımiz, biraq ondaı tentektikke bizdiń balalary­myz bara qoı­maıtynyna senimdimiz. Bilim ordasyndaǵy 120 oqýshy bir úıdiń balalaryndaı qoǵamdyq isterge umtylyp, bir-birine qamqorlyq jasap, meıirbandyq tanytýǵa talpynyp turady», deıdi ol.

Sábıt muǵalimniń ómirlik jary Janargúl Man­zýovanyń mamandyǵy da – muǵalim. Peda­gogıka salasyn­daǵy eńbek ótili 30 jyldan asady. Búginde 5 balany ósirip otyr­ǵan, tatý-tátti otbasy. Ba­la­larynyń úlkeni ýnıversıtet bitirip, ol da ustazdyq joldy tańdaǵan. Ekinshi balasy da joǵary oqý ornynda bilim alyp jatyr.

Aıtyp óteıik, Sábıt Ibadýl­lın matematıka pánin oqytýdyń ózindik júıelerin oılap taýyp, avtorlyq baǵdarlamalary men ǵylymı eńbekteri negizinde ár sabaǵyn qyzyqty júrgizýge tyrysady. Onyń ádistemeleri ózge mektepterde engizilip, myńdaǵan áriptesine baǵyt-baǵdar bolyp otyr. О́tken oqý jylynda mektep bitirgen shákirtteriniń barlyǵy memlekettik grantty jeńip alypty. Bul da mereı.

 

Pavlodar oblysy,

Baıanaýyl aýdany,

Musa Shorman aýyly