Aýyl • 24 Qazan, 2023

«Biz Qanysh Sátbaev aýylynanbyz!»

320 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

«Birde respýblıkada shyń as­qan shákirtimmen Máskeýdegi tórtkil dúnıeniń daryndy balalary jı­nalǵan bilim synyna bardyq. Sonda Qazaqstandaǵy Qanysh aýylynan kelgenimizdi bilgen reseılik oqymystylar bizdi kópke deıin jibergileri kelmep edi. Týǵan úıden 4 myń shaqyrym jerde júrsek te, Qanysh aǵanyń shapaǵatyn sezindik. Akademıktiń aýylynda týý bir bólek, al oǵan laıyqty bolýdyń salmaǵy zil batpan eken...».

«Biz Qanysh Sátbaev aýylynanbyz!»

Sábıt Ibadýllın – qara­paıym aýyl muǵalimi. Aýyl ba­­la­larynyń saýatyn ashýǵa arnaǵan 32 jyldyq eńbeginiń jemisi bolar, jýyqta Memleket basshysynyń qolynan «Qazaq­stannyń eńbek sińirgen ustazy» ataǵyn ıelendi. Qurmet bıiginen kóringen ustazdyń joǵary már­tebesi tutas oblysymyzdyń me­reıin asyrdy. Pedagog bul je­tistigin Qanysh aǵanyń shapa­ǵaty dep biledi.

Musa Shorman aýylyndaǵy akademık Qanysh Sátbaev atyn­daǵy mektep-balabaqsha oqý-tár­bıe kesheni qurylǵanynan beri daryndylar ordasy. Bul mekteptiń ataq-dańqy dáýirleýi­ne ondaǵy Sábıt sııaqty óz isiniń maı­talmandarynyń qosqan úlesi zor. Lev Tolstoı: «Muǵalim óz isine degen súıispenshilikti oqý­shyǵa degen súıispenshilikpen ushtastyra alǵanda ǵana shyn mánindegi muǵalim bolmaq», deı­di. Dóp aıtylǵan. Munda jemis­ti eńbek etip kele jatqan muǵa­lim­der jan-jaqtan saıdyń tasyn­daı suryptalyp jınaldy deseńiz, qatelesesiz. Barlyǵy osy jer­diń topyraǵynda aýnap ósken el azamattary. Bir qyzyǵy, qaladaǵy mektepterdegideı emes, bilim or­dasynda er muǵalimderdiń kóptigi nazarymyzdy eriksiz aýdardy. Eldiń tutqasy bolar el erteńderin oqytyp jatqan ár ustaz bilimniń nárin erinbeı-jalyqpaı sińdirý ústinde. Sábıt Ábdikenulynyń da bul peda­go­gıkalyq ujymdaǵy eńbegi eleý­li, orny – tórde.

Ákesi Ábdiken Baıanaýyl óńi­rine aty málim jyl­­qyshy bolǵan edi. Biraq bala Sábıttiń arman-ańsary ata kási­binen aýyp, júregi shákirt tár­bıeleý­di qalady. Mektepten soń qujatyn arqalap Qaraǵandy qalasyna tartty. Sáti túsip, Bó­ke­tov atyn­daǵy mem­lekettik ýnıversıtet­ke qabyldanyp, arada jyldar ­ótkende matematıka páni muǵa­limi mamandyǵyn meńgerip shy­ǵa­dy. Azamattyń sodan keıin­gi ǵumyry tek ózi týǵan aýylyn­daǵy bilim ordasynda órilipti.

– Biz ýnıversıtette oqyp júr­gende jańa zamanǵa oraı qu­­rylǵan mektep qoı bul. Ke­zin­­de Qanysh Sátbaev atyn­da­ǵy mektep-balabaqsha oqý-tár­bıe keshenine marqum Begen­dik Álipbaıuly 40 jyldaı dırek­torlyq etip, alys-jaqynǵa aby­­roıymyzdy asyrdy. Sol nátıjeli pedagogıkalyq úrdis kúni búginge deıin jalǵasyn taýyp otyr. Táýelsizdiktiń al­ǵash­qy jyldarynda ulty­myz­dyń salt-dástúri men ádet-ǵur­pyn qaıta jańǵyrtý maq­sa­tymen oqýshylar úshin uıymdas­tyr­maǵan is-sharamyz joq. Ult­tyq qundylyqtardan nár alsyn dep, tipti matematıka sabaq­tary­nyń ózinde dástúr úlgi­le­rin pash ete­­tinbiz. Qazirgi kúni ol ama­natty zamanaýı kom­pıý­­ter­lik quraldar atqaryp tur­­ǵa­ny ta­ma­sha emeı nemene. Ese­sine pedagogter balanyń zeıi­­nin arttyrýmen aınalysyp, ǵyly­­mı iz­denisterine jol ashyp jatyr. Ár zamannyń ózine buıyra­tyn ıgilikteri bolady, – deıdi us­taz.

Osy ýaqytqa deıin Sábıt Ábdikenuly júzdegen oqýshyny túrli deńgeıdegi bilim dodalaryna úkilep qosyp, talapty shá­kirtteri bási joǵary báse­keler­den júldesiz oralmap­ty. Bala boıyndaǵy bilimge degen qyzyǵýshylyqty oıatyp, shet­siz-sheksiz ǵylym álemine jeteleı bilgeniniń nátıjesinde ta­­laı shákirti shyń asty. Jemis­ti jobalarynyń biri – «Q.Sát­baevtyń «Algebra» oqýly­ǵyn­­­daǵy ádis-tásilderdiń qazirgi zamandaǵy algebramen sabaq­tastyǵy» taqyrybyndaǵy ǵy­ly­­mı jumysy. Aıtýynsha, aka­demıktiń «Algebrasyn» qa­zirgi ýaqytqa beıimdep engiz­se, utarymyz mol bolmaq. Bú­gingi oqýlyqtardaǵy keıbir mate­matıkalyq tapsyrma-esepterdi oqýshy turmaq, pedagogterdiń túsinýi qıynǵa soǵyp jatatyny ras qoı. Al Qanysh Imantaıuly jazyp ketken «Algebradaǵy» barlyq tapsyrma, amaldar kóńil­ge qonymdy, jatyq keledi. Keıbir tásilder tipti tıimdi deı­di ol.

«Ánýarbek Maqsat degen oqýshym ekeýimiz 2014 jyly bul jobamen respýblıkada ozyq shyǵyp, Máskeýde ótken ha­lyqaralyq olımpıadaǵa jol tarttyq. Álgi jerde Reseıdiń óńkeı myqty matematık ǵalym­dary jınalǵanyn kórdim. Biz­diń Qanysh aǵanyń aýylynan ekenimizdi estip alypty. Ortalaryna alyp, anany-mynany surap jibergileri joq. Sol dodadan mereıimiz tasyp, mártebemiz ósip oralǵan edik», dep eske aldy qýanyshty sát­teriniń birin. Taǵy bir daryndy shákirti Maqsut Aıan 2017 jyly Úndistan elinde ótken halyqaralyq bilim saıysynda joǵary nátıje kórsetip qaıt­qan. Jyl saıyn onyń onda­ǵan shákirti oblystyq, res­pýb­lıkalyq pán olımpıa­da­la­ry men bilim dodalaryna qaty­syp, kemi altaý-jeteýi jeńim­paz bolady. Mektep biti­rip ket­­ken oqýshylarynyń birazy ózi sııaqty bilim salasyn tań­dap­ty. Ustazdyń aıtýynsha, búgingi aýyl balalary óte tár­­bıeli. «Qalalyq jerlerde oqýshylarǵa qatysty nebir sum­dyqtardy estımiz, biraq ondaı tentektikke bizdiń balalary­myz bara qoı­maıtynyna senimdimiz. Bilim ordasyndaǵy 120 oqýshy bir úıdiń balalaryndaı qoǵamdyq isterge umtylyp, bir-birine qamqorlyq jasap, meıirbandyq tanytýǵa talpynyp turady», deıdi ol.

Sábıt muǵalimniń ómirlik jary Janargúl Man­zýovanyń mamandyǵy da – muǵalim. Peda­gogıka salasyn­daǵy eńbek ótili 30 jyldan asady. Búginde 5 balany ósirip otyr­ǵan, tatý-tátti otbasy. Ba­la­larynyń úlkeni ýnıversıtet bitirip, ol da ustazdyq joldy tańdaǵan. Ekinshi balasy da joǵary oqý ornynda bilim alyp jatyr.

Aıtyp óteıik, Sábıt Ibadýl­lın matematıka pánin oqytýdyń ózindik júıelerin oılap taýyp, avtorlyq baǵdarlamalary men ǵylymı eńbekteri negizinde ár sabaǵyn qyzyqty júrgizýge tyrysady. Onyń ádistemeleri ózge mektepterde engizilip, myńdaǵan áriptesine baǵyt-baǵdar bolyp otyr. О́tken oqý jylynda mektep bitirgen shákirtteriniń barlyǵy memlekettik grantty jeńip alypty. Bul da mereı.

 

Pavlodar oblysy,

Baıanaýyl aýdany,

Musa Shorman aýyly

Sońǵy jańalyqtar

Teri zaýyty tóńiregindegi túıtkil

Aımaqtar • Búgin, 16:25