Endi, mine, jýyrda Almatydaǵy «Algorıfm» baspasynan basylyp shyqqan «Mınıstr Qabylbaev» dep atalatyn kólemdi derekti kitap óz oqyrmanyna jol tartyp otyr. Kitap Aqmola oblysynyń ákimi bolyp taǵaıyndalǵanǵa deıin atalǵan salany basqarǵan general-polkovnık Marat Ahmetjanovtyń alǵysózi jáne aqyn Baýyrjan Jaqyptyń kitap keıipkeri týraly tolǵaýymen ashylǵan. Al atalǵan kitaptyń qos avtoryna keletin bolsaq, onyń biri – joǵaryda atalǵan Qostanaıdaǵy polısııa akademııasynyń eks-bastyǵy, professor, polısııa general-maıory Mırlan Qyzylov bolsa, ekinshisi – jýrnalıst-jazýshy, «Qurmet» ordeni men halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty, «Egemenniń» ardageri Dáýlet Seısenuly.
Teginde Shyraqbek Qabylbaevtyń qyzyǵy men qıyndyǵy mol taǵdyrly ómir joly kezek almasyp jatqan kórinedi. Aıtalyq, ol sonaý bir qıyrdaǵy Abyraly óńirinen nebári úsh klastyq bilimmen Alashtyń týy kóterilgen Semeı qalasyna kelip, sondaǵy ataqty «Kazpedtehnıkým» tabaldyryǵyn attaǵanda jasy on altyda eken. Sonda aldynan keıinde esimi álemge áıgilengen klassık jazýshy M.Áýezov shyǵyp, ustaz retinde jolynyń ashylýyna sep bolypty. Sonyń aldynda munda Qanysh Sátbaev, Álkeı Marǵulan, Sháken Aımanov syndy ult maqtanyshtary oqyǵan eken. Osy oqý ornynda bilim alyp, mınıstr dárejesine deıin kóterilgen eki túlektiń biri – Shyraqbek Qabylbaev.
Al oǵan deıin jas Shyraqbek ómir joly qalalyq bilim bóliminiń jaýapty qyzmetkeri, mektep basshysy, qazaq atty áskeriniń jaýyngeri, ishki ister organynyń da jaýapty qyzmetkeri bolyp jalǵasa beredi. Negizi aǵartýshylyq qyzmetti qalaǵan aýyl azamatynyń ómir joly sol kezdegi zaman talabyna oraı osylaısha kúrt ózgergen. Budan keıingi jerde onyń partııa organyndaǵy eńbek joly bastalady. Ol Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq Komıteti ekinshi hatshysynyń kómekshisi, nusqaýshy, uıymdastyrý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, ákimshilik bóliminiń meńgerýshisi bolyp jalǵasa beredi. Bólim meńgerýshisiniń orynbasary bolyp júrgen kezinde Qazaqstan delegasııasyn bastap, tyl eńbekkerleriniń sálemdemesin alyp keskilesken maıdannyń aldyńǵy shebinde júrgen panfılovshylarǵa baratyndyǵy, osy qıyn saparda onyń batyr Baýyrjanmen dostasyp qaıtatyny óz aldyna bir áńgime. Al ákimshilik bólimine jetekshilik etip jatqan elýinshi jyldardyń basynda qaıtadan bastalǵan qýǵyn-súrginde keshegi ustazy Áýezovti ustap, qamalǵaly turǵan jerinen respýblıka basshysy Shaıahmetovpen aqyldasa otyryp, astyrtyn Máskeýge attandyryp jiberetini tarıhı shyndyq. Osy oraıda, qazaq ádebıetimen birge álem klassıkteriniń shyǵarmalarymen de jete tanys Shyraqbektiń Sábıt, Ǵabıt sekildi aıtýly qalamgerlermen de dosjar bolǵandyǵyn aıta ketsek artyq bolmas.
Endi onyń negizgi qyzmetine keletin bolsaq, Qazaqstanda tyń ıgerilip jatqan shaqta ishki ister organyna mınıstr bolyp taǵaıyndalǵan onyń halyq pen tártip saqshylarynyń arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtý maqsatymen organ qyzmetine keshegi otty jyldarda synaqtan ótken maıdangerler men partııa, komsomol qyzmetkerlerin kóptep tartýdy, munyń syrtynda olardy oqytýdy, qyzmettik kólikpen, úı-jaımen, demalys oryndarymen qamtamasyz etýdi, mılısııa qyzmetin kórkem fılm men kórkem shyǵarmalarda, kúndelikti baspasóz betterinde nasıhattap otyrýǵa muryndyq bolýdy óziniń birinshi kezektegi mindetim dep bilgen. Tártip saqshylaryn oqytý demekshi, mınıstr Qabylbaevtyń tusynda elimizdiń túkpir-túkpirinde arnaıy oqý oryndary kóptep ashylǵan.
О́kinishke qaraı, 1959 jylǵy Temirtaý oqıǵasyna baılanysty óz isiniń isker basshysy jazyqsyz jazalanyp, ornynan alynǵan. Oǵan jumysshylarǵa qarsy oq atý jóninde buıryq bergen Qabylbaev degen aıyp taǵylǵan. Baıypty da bilikti basshy sonda advokattyń qyzmetine júginbesten aqyr sońynda ózin ózi aqtap shyǵady. Kitap avtorlary mınıstrdiń jeke arhıvindegi qujattar men kózkórgenderdiń estelikteri arqyly oqyrmanǵa sol atyshýly oqıǵanyń jaı-japsaryn shyndyq turǵysynda baıandaıdy. Olardyń paıymdaýynsha Temirtaý kóterilisi kezinde qarýdyń qoldanylýyna sol kezdegi keńestik ımperııanyń áperbaqan basshysy N.Hrýshevtiń ózi sebepshi bolǵan. Osy tusta AQSh-qa saparmen bara qalǵan oǵan muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy alyp memlekettiń basshysy Dýaıt Eızenhaýer «osy sizdiń eldegi Temirtaýda mynadaı beıbit zamanda jumysshylarǵa qarý qoldanylǵany qalaı?» dep kútpegen jerden búıirden suraq qoıypty desedi. Sonyń salqyny aınalyp kelgende ult kadrlarynyń arasynan alǵash bolyp ishki ister organyna basshy bolyp kelgen Qabylbaevqa tıgen.
«Aqqa Qudaı jaq» degen. Joǵary bılik basyna Brejnev kelgende bári qalpyna kelip, ádiletti ornyqqan. Onyń bir sebebi – keń qoltyq atanǵan Brejnev Qazaqstanda bılik basynda júrgende Qabylbaevtyń mınıstr qyzmetine taǵaıyndalýyna sebepshi bolǵan. Aqyr sońynda Qabylbaev ult kadrlarynyń ishinde alǵash general-leıtenant shenine qol jetkizedi. Sonyń bárin qos avtor baıyppen baıandaıdy. Keıingi zamannyń mınıstri óziniń alǵysózinde aıtqandaı, bul kitap qazirde elimizdiń polısııa oqý oryndarynda oqyp jatqan kýrsanttarmen birge, barlyq ofıser quramy úshin taptyrmas oqý quraly. Onyń sonymen birge qarapaıym oqyrmanǵa da arnap jazylǵany anyq.
Abaı oblysy
