Gıstologııalyq zertteýmen aınalysatyn ınstıtýttyń ǵylymı qyzmetkeri Jazıra Sydyqovanyń aıtýynsha, jaǵdaıdy baǵalaý jáne synama alý úshin shuǵyl ekspedısııa jiberilgen. Ǵalymdar barǵanǵa deıin 51 ólekse Baýtıno aýyly mańyndaǵy polıgonǵa jetkizilgen. Oqıǵa ornyna barǵan ınstıtýt qyzmetkerleri zertteý úshin bekireler men ıtbalyqtardan synama alǵan. Buǵan qosa Qarajambas aýdanynda (Bozashy túbegi) Mańǵystaý oblysy boıynsha balyq sharýashylyǵy ınspeksııasy taǵy 48 ıtbalyq óleksesin taýyp alǵan.
«Eki jerdegi ıtbalyqtardyń ólekseleri qatty ydyraý satysynda boldy. О́lekselerden kógergen nemese mehanıkalyq zaqymdanǵan izder tabylǵan joq. Jappaı qyrylýdyń sebebi áli anyqtalmaı otyr», deıdi J.Sydyqova.
Jergilikti jerdiń málimetinshe, sırek kezdesetin ári joıylyp bara jatqan janýar túrleriniń qyrylýyna qatysty qylmystyq is qozǵaldy. Buǵan qatysty Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaev ólgen balyqtardyń sany taǵy da artqanyn aıtyp, olardyń qyrylý sebepteri týraly qosymsha aqparat berýge ýáde bergen edi.
Osy oraıda quzyrly organǵa habarlasyp suraý salǵan edik. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń Balyq sharýashylyǵy komıtetiniń málimetinshe, synama qorytyndysy áli daıyn emes.
«Tabylǵan teńiz janýarlarynyń ólekseleri ártúrli dárejede ydyraǵan, bul olardyń ólimi ár ýaqytta bolǵanyn kórsetedi. Qoldanystaǵy ózara is-qımyl shemasyna sáıkes, osy fakt týraly jumys tobynyń barlyq múshesi – jergilikti atqarýshy organdar, mamandandyrylǵan ǵylymı uıymdar, Kaspıı ıtbalyǵyn zertteý jáne ońaltý ortalyǵy, Gıdrobıologııa jáne ekologııa ınstıtýty, Qazaqstandyq qoldanbaly ekologııa agenttigi, Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ǵylymı-óndiristik ortalyǵy, oblystyń veterınarııalyq qyzmeti, ekologııa jáne polısııa departamentteri, tabıǵatty qorǵaý prokýratýrasy habardar boldy. Itbalyq tabylǵan jerdegi jumys tobyn Jaıyq-Kaspıı oblysaralyq balyq sharýashylyǵy basseındik ınspeksııasy basshysynyń orynbasary basqarady. Qazir jumys tobynyń qalǵan músheleri sý, aýa, topyraqtan jáne óli balyqtardyń boıynan synamalar alýǵa barady», dep jaýap berdi Balyq sharýashylyǵy komıtetiniń mamandary.
Mundaı jaǵdaı qansha ret tirkelgeni týraly ázirge naqty derek joq. Biraq bıyl 28 maýsymda Aqtaý qalasynan 40 shaqyrym jerden, Kaspıı teńiziniń jaǵasynda eki ıtbalyqtyń óleksesi jatqany týraly aqparat tarady. Ony demalýǵa barǵan týrıster baıqaǵan. Beınematerıaldaǵy ıtbalyqtyń terisi sypyrylǵany kórinis bergen edi. Alaıda 29 maýsym kúni tańerteń jergilikti balyq ınspeksııasy basqarmasy, ekologııa departamenti, veterınarlyq qyzmet boljamdy orynǵa barǵanymen, ol jerden ıtbalyq ólekselerin tappaǵanyn málimdedi. Sóıtip ol jaǵdaıdyń da anyq-qanyǵy aıtylmaı, jabýly qazan jabýly kúıi qaldy.
Balyq sharýashylyǵy komıtetiniń málimetinshe, qazir Qazaqstannyń qoldanbaly ekologııa agenttiginiń qyzmetkerleri Reseıdiń ǵalymdarymen birlesip 2023 jyldyń qys mezgilinde balyqtardyń shoǵyrlanýy kezeńinde júrgizgen sanaý qorytyndysy boıynsha ıtbalyqtardyń jalpy sany 259 872 ekenin anyqtaǵan. Al Kaspıı teńiziniń elimizge qarasty sektorynda 240 168 ıtbalyq qalǵan. Birneshe jyl buryn 300 myńdaı ıtbalyq bary aıtylǵan. Kórsetkishterge qarap tursaq, sany jyl saıyn sırep bara jatqanyn baıqaımyz.
Elimizde endemık janýardyń biri Kaspıı ıtbalyǵyna qatysty 2020 jyly 13 qarashada Úkimet qaýlysymen Qyzyl kitapqa engizilgen. Degenmen ony aýlaýǵa 2006 jyly tyıym salynǵanymen, olardy zańsyz aýlap júrgen adamdardyń vıdeosy áleýmettik jelide kórinis bergeni bar. Osyǵan oraı, tipti Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ózi arasha túsip, baqylaýdy kúsheıtýge pármen bergen edi.
Kaspıı ıtbalyǵy popýlıasııasyn saqtaý maqsatynda qazir birqatar is-shara qolǵa alyndy. Memleket basshysynyń «Kaspıı ıtbalyǵy popýlıasııasyn saqtaý maqsatynda tabıǵı rezervat qurý» tapsyrmasyn oryndaý sheńberinde rezervat qurýdyń jaratylystaný-ǵylymı negizdemesiniń jobasy ázirlendi. Jaratylystaný-ǵylymı jáne tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme boıynsha 2024 jyldyń shildesine deıin Kaspıı teńiziniń akvatorııasynda memlekettik tabıǵı rezervat qurý josparlanyp otyr.
Keıingi kezderi Kaspıı teńizinde ıtbalyqtar jıi qyrylady. Qyzyl kitapqa engen sırek kezdesetin janýardyń qyrylý sebepterine qatysty quzyrly oryndar áli kúnge tushymdy jaýap bere almaı otyr.
