Sýretti túsirgen – Jangeldi ÁBDIǴALYM
Qazir pesh jaǵatyn jurt «Shubarkóldiń» kómirine ábden úırengen. Qyzýy kúshti, ári sapaly. Halyqtyń deni alatyn kómir – osy. Degenmen kompanııaǵa eldiń aıtar ýáji bar. «Kómir qymbat» deıdi. Shalǵaı aýyldarǵa jetkenshe baǵa myń qubylady. Osy bir tusy aýyldaǵy aǵaıyndy alańdatady.
Aqtoǵaı aýdany, Shabanbaı bı aýylyndaǵy baǵa tipti «ushyp» tur.
– Jaqynda ǵana úıge túsirdik. «Shubarkóldiń» kómiri dep 29 myń teńgeden saýdalady. Jylda «Shubarkóldikin» alamyz ǵoı. Biraq bul jolǵy otynnyń sapasy ortasha. Aýylǵa ákelip satty. 8 tonnasyn aldyq. Kómirdiń ústinde otyryp, osyndaı baǵaǵa alamyz, amal joq. Aqtoǵaıdyń basyndaǵy arnaıy bazada saýdalap jatyr dep estidik. 30 myńnan. Sapasy kúshti deıdi. Tehnıka jaldap ákelip jatqandar bar. Tehnıkanyń ózi qymbat suraıdy. Aýyl jurty 17 myń teńge tólep áketip jatyr, – deıdi Shabanbaı bı aýylynyń turǵyny Saǵdat Aqbuzaýov.
Al Shet aýdanyna qarasty Burma aýylynda turatyn Qarlyǵash Shátekova qysqy otynnyń tonnasyn 21 myń teńgeden alǵan.
– Bizge 21 myń teńgeden ákelip jatyr bir tonnasyn. Jylda «Shubarkól» kómirin alamyz. Burynǵy alyp júrgendeı emes, qyzýy bar bolǵanymen, jaman kómirdi aralastyryp jiberedi-aý deımin. Irisinen usaǵy kóp. Jetkizý baǵasy – 5 myń. Tumsyq aýylynda turatyn týystarym kómirdi satyp alýynan basqa 20 myń teńgeni ákelip bergeni úshin qoldaryna ustatqan. Qarmys aýylyna 15 myń teńgege jetkizedi. Aýyl arasy nebári 10-15 shaqyrym ǵana. Eriksiz alamyz. Qystan shyǵýymyz kerek qoı, – deıdi ol.
Dáýreni júrip turǵan «Shubarkól kómir» kenishine el suraǵyn joldaǵan edik.
«2023 jyly bırjalyq saýda-sattyq qorytyndysy boıynsha kommýnaldyq-turmystyq kómirdi kóterme satyp alýshy bolyp, «Kómir garant» JShS anyqtaldy. Bıyl biz tutynýshylar úshin alyp ketý pýnktin ashqan joqpyz, «Kómir garant» JShS-men kelesi eldi mekenderdiń otyn bazalarynda kómir satý týraly sheshim qabyldady. Ol – Jezqazǵan qalasy (Ulytaý oblysy), Jańaarqa kenti (Ulytaý oblysy), Osakarovka kenti (Qaraǵandy oblysy), Arqalyq qalasy, Amanqaraǵaı stansasy, Qostanaı qalasy (Qostanaı oblysy). Kómir atalǵan otyn bazalaryna temirjol arqyly úzdiksiz jetkiziledi. Osylaısha, osy óńir turǵyndarynyń «Shubarkól» razrezine barmaı-aq jáne birneshe kún boıy kómir úshin kezekte turmaı-aq kómirdi óz eldi mekenderinen satyp alýǵa múmkindigi bar. «Shubarkól kómir» AQ bıyl tek Qaraǵandy oblysy Nura aýdany men Ulytaý oblysy Ulytaý aýdanynyń turǵyndary úshin kómir alyp ketý alańyn ashty. Ákimdikten mashınalar tizimi alyndy. Ulytaý oblysynyń basqa aýdandary úshin Jańaarqa stansasynyń tuıyq temirjolynda otyn bazasy jumys isteıdi. Kómirdiń satý baǵasy – 13 myń 500 teńge. Qorǵaljyn kentiniń turǵyndary kómirdi Astana qalasynan satyp ala alady. Munda «Shubarkól kómiri» úsh bólshek saýda núktesinde satylady. Jylytý kezeńinde Astanaǵa kún saıyn 10-15 vagon kómir jetkiziledi. Qaraǵandy oblysy Nura aýdanynyń temirjol stansalarynan (Barshyn, Bestamaq, Janbóbek, Qaraqasqa, Qulanótpes, Taldysaı, Tikenekti, Sonaly jáne Nyǵman) alys ornalasqan kentteriniń turǵyndary úshin olardyń eldi mekenderine barynsha jaqyn qashyqtyqta qosymsha otyn bazalary ashylatyn bolady. Búgingi tańda «Shubarkól kómiri» alańyndaǵy kómirdiń satý baǵasy ózgerissiz qaldy – tonnasyna 8 myń 790 teńge», delingen «Shubarkól kómiri» AQ baspasóz hatshysy Damıra Qojahmetova joldaǵan resmı hatta.
Sonda deımiz de, «Shubarkól» 8 myń 790 teńgege «Kómir garant» JShS-ǵa satsa, olar halyqqa 13 500 teńgeden ótkizse, 21 myń, 29 myń teńge qaıdan shyǵyp otyr? Alypsatar utyp, árıne, halyq utylyp jatyr.
Ras, Úkimettik organdar halyqty qysqy otynmen qamtamasyz etý jumystaryna erte qamdanady. Shilde aıynda Qaraǵandy oblysynyń óńirlik kommýnıkasııalar qyzmetinde osy máselege qatysty brıfıng ótken edi. Sonda spıker bolǵan Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligine qarasty Indýstrııalyq damý komıtetiniń tóraǵasy Azamat Panbaev: «Qaraǵandy oblysynyń kómirge degen qajettiligi – 1 mln 156 myń tonna. Mınıstrlik júıeli sharalardy qabyldap jatyr. Birinshiden, respýblıka deńgeıinde tıisti is-sharalar jospary ázirlenip, bul jóninde barlyq ákimdikke jetkizildi. Ekinshiden, kómirdi avtokólikpen respýblıka aýmaǵynan áketýge tolyq tyıym salyndy. Bul sheshimniń negizgi maqsaty – alypsatarlar sanyn azaıtý jáne boldyrmaý», – degen edi. Sol ýaqytta oblysta kómir satylatyn 52 oryn belgilengeni, olardyń 20-sy Qaraǵandyda ornalasqany da sóz etildi.
Shalǵaı aýyl ǵana emes, temirjol boıyndaǵy stansa turǵyndary da kómirdi qymbatqa alyp jatyr. Halyq «Shubarkóldiń» baǵasy sharyqtap tur dep shyr-pyr. «Shubarkól» bizdiń baǵa arzan dep jaýap qaıyrady. Sonda, bar aıyp alypsatarda ma?
Aınalyp kelgende, aýyldaǵy aǵaıynnyń qaltasyn qaǵyp jatyr. Qampaıǵan qalta árıne, deldaldiki.
Qaraǵandy oblysy
