Jıynda sóz alǵan Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev ata-analardan balanyń qujattaryn jınaýdy qajet etpeıtin balabaqshaǵa kezekke qoıýdyń biryńǵaı derekter bazasy ázirlenip jatqanyn jetkizdi.
– Búginde 11 myńnan asa mektepke deıingi uıymǵa 1 mln-ǵa jýyq bala barady. 2-den 6 jasqa deıin baldyrǵandardy balabaqshamen qamtý kórsetkishi 89,5% qurady. Oryn tapshylyǵyn sheshý úshin balabaqshalardyń ashylýy jalǵasady. Bıyl 81 myń jańa oryn paıdalanýǵa beriledi. Mektepke deıingi uıymdardaǵy oryndardy bólýde ashyqtyq pen aıqyndyqty qamtamasyz etý úshin Balabaqshaǵa kezekke qoıýdyń biryńǵaı derekter bazasy ázirlenip jatyr. Memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerimen ıntegrasııa júrgizý arqyly ata-analardyń qujattardy jınaýy qajet etilmeıdi, barlyq derek avtomatty túrde rastalady. Áleýmettik az qamtylǵan otbasylardy qoldaý maqsatynda 1 qyrkúıekten bastap balabaqshaǵa baratyn 97 myńnan asa bala tegin tamaqpen qamtyldy. Salaǵa kásibı mamandardy tartý maqsatynda qyrkúıek aıynan bastap tárbıeshilerdiń jalaqysy 30%-ǵa artty jáne bul baǵyttaǵy jumystar áli de jalǵasady, – dedi Ǵ.Beısembaev.
Mınıstrdiń málimdeýinshe, orta bilim berý salasyndaǵy jumys ınfraqurylymdy damytý, úsh aýysymdy, apatty mektepterdiń máselelerin júıeli sheshýge baǵyttalǵan. Memleket jańa mektepterdiń qurylysyn bastady. Bıyl 1 qazanǵa deıin elimizde 78,5 myń oryndyq 77 mektep ashyldy. Jyl sońyna deıin túrli qarjy kózderi esebinen 137,7 myń orynǵa arnalǵan 165 mektepti, onyń ishinde Bilim berý ınfraqurylymyn qoldaý qory esebinen 77 myń oryndyq 62 mektepti paıdalanýǵa berý josparlanǵan. Bul 12 apatty, 29 úsh aýysymdy mekteptiń máselesin, 113 aýyldyq eldi mekenderdegi oryn tapshylyǵyn sheshedi. «Jaıly mektep» ulttyq jobasy sheńberinde 217 mekteptiń qurylysy bastalmaq. Jalpy, elimizde aldaǵy eki jylda barlyǵy 740 myń oryndyq 369 jaıly mektep salý josparlanǵan. Sondaı-aq bıyl josparlanǵan 260 memlekettik mekteptiń 206-da kúrdeli jóndeý jumystary aıaqtaldy. Qala men aýyl arasyndaǵy bilim berý sapasynyń alshaqtyǵyn qysqartý maqsatynda 1000 aýyl mektebin jańǵyrtý jumysy júrgizilip jatyr. Búginde 900-ge jýyq mektep qaıta jańǵyrtyldy.
– Búginde mektep oqýlyqtaryn sıfrlyq formatqa kóshirý jyl basynan beri 80-nen 93%-ǵa artty. Bul ınnovasııalyq ádisterdi paıdalana otyryp, aýyldyq jáne qalalyq mektepter arasyndaǵy bilim berý sapasyndaǵy alshaqtyqty joıýǵa baǵyttalǵan. Bıylǵy oqý jylynyń taǵy bir jańalyǵy, biz tárbıe máselesine basa kóńil aýdaryp otyrmyz. «Birtutas tárbıe baǵdarlamasy» ázirlenip, barlyq mektepke engizildi. Onyń maqsaty – jalpyadamzattyq jáne ulttyq qundylyqtar negizinde sanaly urpaq tárbıeleý. Al baǵdarlamanyń basty ereksheligi – bala tárbıesinde «ata-ana-mektep-qoǵam» yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý. Sonymen qatar ár ata-anany pedagogıkalyq turǵydan súıemeldeý maqsatynda barlyq bilim oshaqtarynda «Ata-analardy pedagogıkalyq qoldaý ortalyǵy» ashylyp jatyr, – dedi Oqý-aǵartý mınıstri.
Baspasóz máslıhaty spıkeriniń sózine qaraǵanda, búginde 772 kolledjde 531 myń stýdent bilim alyp jatyr. Onyń ishinde 341 myń stýdent memlekettik tapsyrys boıynsha oqıdy (bıyl 80% stýdent memlekettik tapyryspen qabyldandy). Prezıdent tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda aldaǵy eki jylda jastardy suranysqa ıe mamandyqtarmen 100% tegin qamtý kózdelgen. 2025 jyly memlekettik tapsyrys kólemi 155 myńǵa deıin artpaq. Onyń 70%-yn tehnıkalyq mamandyqtarǵa baǵyttaý josparlanǵan.
– Qazirgi tańda eńbek naryǵyna kópbeıindi maman bolyp shyǵý úshin kolledj stýdentterine 3 biliktilikke deıin alýǵa múmkindik berildi. Sonymen qatar jumysqa ornalastyrý mindettemesimen kásiporyndardyń tapsyrysy boıynsha kadrlardy daıarlaý júzege asyryla bastady. Búginde bul baǵytta 20 myń stýdent bilim alyp jatyr, 2029 jyly 80 myńǵa jetkizý josparlanǵan. Bıylǵy oqý jylynan bastap stýdentterdi áleýmettik qoldaý maqsatynda stıpendııa 50%-ǵa ósti, al 2024 jyly taǵy 50%-ǵa arttyrý kózdelip otyr. Kolledjge kásibı bilikti pedagogter men basshylardy tartý maqsatynda óndiristen mamandardy shaqyrý sharalary qabyldanyp, olarǵa 35% ústemeaqy taǵaıyndaldy. Kolledjderde jańa ózgerister kóshbasshylaryn qalyptastyrý maqsatynda kadrlyq rezervti jasaqtaý jumystary pysyqtalyp jatyr. Bilim berý salasyn sıfrlandyrý aıasynda osy jyldan bastap kolledj túlekterine QR-kody bar dıplom berile bastady. Onyń túpnusqasy «eGovmobile» mobıldik qosymshasynda qoljetimdi, – dedi Ǵ.Beısembaev.
Mınıstrdiń aıtýynsha, el ekonomıkasynyń basymdyqtaryn, óńirlik jáne salalyq erekshelikterdi eskere otyryp, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim uıymdaryn qarjylandyrýdyń tıimdi tetikterin qaraý jáne jumys berýshilermen uzaqmerzimdi áriptestik qarym-qatynas ornatý baǵytynda jumystar júrgizilip keledi. Sonymen qatar kolledjder bazasynda quzyrettilik ortalyqtary, shaǵyn-kásiporyndar jáne stýdenttik bıznes-ınkýbator ortalyqtary ashylyp jatyr. Jumysshy mamandyqtarynyń bedelin arttyrý jáne stýdentterdiń kásiptik daǵdylaryn qalyptastyrý maqsatynda qarashanyń 19-27 aralyǵynda Astana qalasynda «WorldSkills Kazakhstan-2023» Respýblıkalyq chempıonaty ótedi. Is-shara elimizdiń 20 óńirinen 545 qatysýshy, 520 sarapshy, sondaı-aq shaqyrylǵan qonaqtar men demeýshiler qatysady.
