Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Agroónerkásip keshenin kóp ózgeris kútip tur
Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparovtyń aıtýynsha, bıyl aýyl sharýashylyǵy daqyldary jınalatyn alqap 24 mln gektardy qurady. Bul 2022 jylmen salystyrǵanda 652 myń gektarǵa artyq. Búgingi tańda elimizdiń barlyq óńirinde astyq jınaý naýqany aıaqtalyp jatyr. Oblys ákimdikteriniń derekteri boıynsha 16,9 mln ga (98,7%) jınaldy. Ortasha ónimdiligi 9,7 s/ga bastapqy salmaqta 16,4 mln tonna astyq, onyń ishinde 11,4 mln tonna bıdaı bastyryldy.
Jalpy, aýa raıynyń qolaısyzdyǵyna qaramastan, kútiletin jalpy astyq túsimi 16 mln tonnany quraıdy. Bul 3 mln tonna kólemindegi aýyspaly qaldyqtardy eskere otyryp, eldi nanmen jáne unmen tolyq qamtamasyz etýge jetkilikti. Sonymen qatar elimizde 4,3 mln tonna kókónis daqyldary, 3,5 mln tonna kartop jáne 1,6 mln tonna maıly daqyldar jınaldy. Atap aıtqanda, 747,5 myń tonna kúnbaǵys bastyrylǵan.
Mınıstr egin jınaý jumystaryn ýaqtyly júrgizý úshin aýyl sharýashylyǵy uıymdaryna lıtrine 250 teńgeden 426 myń tonna jeńildetilgen dızel otyny bólingenin aıtty. Munymen birge aǵymdaǵy jaǵdaı eskerilip, dándi jáne maıly daqyldardy keptirý úshin qosymsha 62,5 myń tonna jeńildetilgen dızel otynyn bólý týraly sheshim qabyldanǵanyn atap ótti.
Premer-mınıstr bıyl elimizdiń eginshileri úshin óte qıyn jyl bolǵanyn atap ótti. Jazdyń aptap ystyǵy men qurǵaqshylyqtan alqaptaǵy egin qatty zardap shekti. Odan keıin tamyzdan bastap osy kúnge deıin úzdiksiz jaýǵan jaýyn-shashyn astyqtyń sapasy men túsimin tómendetip jiberdi. Desek te, jınalǵan ónim elimizdiń nan men unǵa degen qajettiligin tolyqtaı qamtamasyz etýge jetkilikti.
«Qolaısyz aýa raıy dıqanǵa da, tehnıkaǵa da qolbaılaý boldy. Egin oraǵy uzaqqa sozylyp ketti. Elevatorlarǵa túsken bıdaıdyń 40%-ǵa jýyǵy eshqandaı klasqa jatpaıdy. Alaıda el turǵyndary bıyl nannan taryqpaıdy. О́tken jyldan qalǵan qordy eskeretin bolsaq, jınalǵan ónim kólemi ishki naryqty tolyqtaı qamtamasyz etýge jetkilikti», dedi Á.Smaıylov.
Ol otandyq fermerlerge memleket tarapynan qajetti qoldaý sharalary kórsetilgenin eske saldy. Atap aıtqanda, ádil satyp alý baǵasy belgilendi. Aıyppul sanksııalaryn qoldanbaı, nesıeler men qaryzdardy qaıtarý merzimderi uzartyldy. Jeńildetilgen dızel otyny, onyń ishinde astyqty keptirý úshin qajetti otyn kólemi bólindi. Sondaı-aq sýbsıdııalardy tóleý boıynsha mindettemelerdi tolyq kólemde oryndaý úshin sharalar qabyldanyp jatyr. Osylaısha, ósimdik sharýashylyǵy boıynsha alǵashqy 30 mlrd teńge sýbsıdııalary bólindi. Oǵan qosa bıdaıdy tikeleı satyp alý úshin tıisti qarjy bólý týraly sheshim qabyldandy.
«Taǵy da atap ótkim keledi. Ishki naryqta bıdaımen problema bolmaýy kerek. Un jáne nan ónimderi Azyq-túlik korporasııasy men óńirlik turaqtandyrý qorlarynyń rezervteri arqyly qamtamasyz etilgen», dedi Premer-mınıstr.
Úkimet basshysy zamanaýı sýarý tehnologııalaryn engizý boıynsha jumysty jandandyrý qajettigin de nazardan tys qaldyrmady. Bul sý shyǵynyn azaıtyp, ónimdilikti arttyrýǵa múmkindik beredi. «Elimizdiń qubylmaly klımatyna beıimdelgen jergilikti sorttardy ósirýge erekshe kóńil bólý kerek. Bıdaıdyń jańa sorttaryn ósirý jumystary nashar júrip jatyr. Agrarlyq ǵylymı júıeni túbegeıli qaıta qaraý qajet», dedi ol.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń parkin jańartý máselesi de ózekti. О́ıtkeni ábden tozyǵy jetken tehnıka egis jumystarynyń sapasyna da áser etedi. Osyǵan baılanysty Agroónerkásip keshenniń, onyń ishinde dándi daqyldardyń otandyq seleksııasynyń ǵylymı áleýetin damytý jóninde naqty usynystar, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy parkin jańartý boıynsha qosymsha yntalandyrý sharalaryn ázirleýdi tapsyrdy.
Jańadan 16 zań jobasy ázirlenedi
El Úkimetiniń kezekti otyrysynda mınıstrler kabınetiniń zań jobalaý jumystary josparynyń 2024 jylǵa arnalǵan jobasy qaraldy. Onda aldaǵy jyly 16 jańa zań jobasyn ázirleý josparlanyp otyrǵany aıtyldy.
Ádilet mınıstri Azamat Esqaraev kelesi jyly sıfrlyq tehnologııalardy, áleýmettik salany, zııatkerlik menshik ınstıtýtyn, ınnovasııalyq qyzmetti, ǵarysh salasyn jáne t.b. damytýǵa baǵyttalǵan zań jobalaryn ázirleý josparlanyp otyrǵanyn baıandady. Bul rette 2 qujat – Sıfrlyq kodeks jáne nysanaly kapıtal qorlary (endaýment-qorlar) týraly zań jobasy buryn rettelmegen qoǵamdyq qatynastardy reglamentteýge baǵyttalady.
Mysaly, Sıfrlyq kodeks úzdik álemdik tájirıbe talaptaryna saı jáne osy saladaǵy naryqtyń qajettilikteri men azamattardyń múddelerin eskeretin zamanaýı quqyqtyq baza qurýdy kózdeıdi. О́z kezeginde nysanaly kapıtal qorlary týraly zań jobasy ýaqyt talaptaryna sáıkes bilim men ǵylymdy damytýǵa jáne ýnıversıtetterdi turaqty qarjylandyrýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Mınıstrdiń aıtýynsha, birqatar zań jobasy Quqyqtyq saıasattyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasynan shyǵyp otyr. О́ıtkeni munyń jer qoınaýyn paıdalaný máseleleri jónindegi zańnamany jetildirýge qatysy bar. Oǵan qosa qylmystyq jolmen túsken kiristerdi zańdastyrýǵa jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha zań jobasyn ázirleý Qarjylyq monıtorıngti damytýdyń 2022-2026 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasynan alynǵan. Jalpy jospardyń jobasy Prezıdenttiń, Úkimet basshylyǵynyń tapsyrmalary, strategııalyq qujattar, memlekettik organdardyń usynystary negizinde daıyndalyp, ózekti qoǵamdyq máselelerdi sheshýge kerek.
Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, kelesi jyly Úkimet 16 zań jobasyn ázirleýdi kózdeıdi. Olardyń segizi Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn iske asyrýǵa baǵyttalǵan. Sondaı-aq Parlamentke 4 jeke zań jobasyn engizý josparlanypty.
«Solardyń ishinde Sıfrlyq kodekstiń jobasyn erekshe atap ótkim keledi. Qujatta otandyq jáne úzdik álemdik tájirıbe eskerilip, sıfrlandyrý salasyndaǵy biryńǵaı tásilder aıqyndalady», dep sózin qorytyndylaǵan ol Úkimet Apparatyna jospardyń jobasyn Memleket basshysynyń kelisýine engizýdi tapsyrdy.
