Kenshilerge kómek
Búginde 46 otbasy Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynan jerleýge birjolǵy tólem aldy. Kámeletke tolmaǵan ári 23 jasqa deıingi joǵary oqý oryndarynda oqıtyn balalary bar 20 otbasyna asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqy taǵaıyndalypty.
Aımaq basshysynyń aıtýynsha, memleket qaza tapqan kenshiler otbasylaryn ári qaraıǵy qoldaý sharalaryn atqaratyn bolady. О́z tarapynan «ArselorMıttal Temirtaý» kompanııasy 44 otbasyna 10 jyldyq jalaqy tóledi. Qaza tapqan kenshiler otbasy músheleriniń nesıeleri tolyǵymen óteldi. Munymen birge jumys berýshi ár otbasy múshesine keminde 18 sharshy metr paıdaly alań esebimen páter satyp alady. 18 jasqa deıingi balalarǵa saqtandyrý tólemderi bolady (oqý kezeńinde 23 jasqa deıin).
«Qazir zardap shekken tórt adam túrli medısınalyq mekemelerde em alyp jatyr. Dárigerler olardyń jaǵdaıyn ortasha jáne jeńil dep baǵalaıdy», deıdi oblys ákimi.
О́ndiristegi ósim
Oblystyń keıingi 10 aıdaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy týraly E.Qabdýlauly bylaı dedi.
– Bıyl 5 joba iske qosyldy. 380-nen asa adam jumysqa ornalastyryldy. Jyl sońyna deıin taǵy alty jańa óndiris ashylady, olardyń ishinde turmystyq tehnıka men avtomobıl shınalaryn shyǵaratyn zaýyttar da bar. 1900-den asa qaraǵandylyq jumyspen qamtamasyz etiledi, – dedi spıker.
О́ńirimizde 56 ınvestısııalyq joba pýly qurylyp, 1,5 trln teńgege 56 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Bul degenimiz – 13 myńnan asa jańa jumys orny ashylady.
О́ńirde «Saran» ındýstrııalyq aımaǵynyń damýy sátti jalǵasyp jatyr. Munda ınfraqurylym jumystary aıaqtalýǵa jaqyn. «Sary-Arqa» jáne «Saran» ónerkásiptik aımaqtarynyń aýmaqtarynda bolashaq ınvestorlar úshin 400 gektarǵa jýyq bos alań daıyndaldy.
О́nerkásip kólemi 2,8 trln teńgeni qurady. Úshinshi jyl qatarynan óńirdi damytýǵa jeke ınvestorlardyń ınvestısııalary udaıy ulǵaıý ústinde. Atalǵan kezeń ishinde oblysqa shamamen 641 mlrd teńge ınvestısııa tartylsa, onyń 86%-y jeke ınvestısııalar sanatynan.
Sondaı-aq E.Qabdýlauly mashına jasaý, jeńil jáne qaǵaz ónerkásibi, farmasevtıka, qara metallýrgııa óndiris órisiniń kósh basynda ekenin atap ótti.
El reıtıngindegi ekinshi oryn
Qaraǵandy oblysy bıznesti jeńil júrgizý boıynsha el reıtınginde ekinshi orynǵa ıe boldy. Iskerlik belsendiliktiń ósýin oblys ákimi Ermaǵanbet Bólekpaev tómendegi sózimen túsindirdi.
– Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń sany 12,2%-ǵa ósti. Bul – 100 myńnan asa jańa salyq tóleýshiler. Iаǵnı belsendi halyqtyń jarymy desek jarasady. Demek, oblystyń árbir ekinshi turǵyny shaǵyn jáne orta bıznestiń eki tizgin bir shylbyryn tizgindegen. Al shaǵyn jáne orta bıznes ónimin shyǵarý 1,2 trln teńgege jetti, – dedi óńir basshysy.
Oblys respýblıkada birinshi bolyp bólshek salyq mólsherlemesin eki ese tómendetti. Munyń arqasynda ózgeris engizilgen sátten bastap salyq tóleýshi sany alty ese ósip shyǵa kelgen. 900-den asa kásipker bıznesti qoldaýdyń tyń múmkindigin qoldaný mártebesin ıelendi.
Iri kompanııalar tarapyna qyzmet kórsetýge 800-den asa irili-usaqty bıznes kásiporyndary jumyldyrylypty. Bul – qosymsha jumys orny. Sáıkesinshe alty myńnan asa turǵyn jumysqa ornalastyryldy.
О́ńirde kásipkerlikti damytýǵa baǵyttalǵan memlekettik baǵdarlamalar legi tabys arttyrýǵa aıtqysyz sep. Mysaly, jastardyń ártúrli bıznes-ıdeıalaryn iske asyrý úshin jyldyq 2,5% mólsherlememen nesıeni aıtpaǵanda, 365 kásipkerge arnalǵan grant maquldanǵan. Ulttyq joba negizinde 212 grant ıesin tapty. «Aýyl Amanaty» jobasy boıynsha 396 bıznes-jospar bekitilip, jyl sońyna qaraı barlyq baǵdarlama boıynsha bıznesti qoldaý jobalar portfelin 5,5 myńǵa deıin jetkizý kózdeldi.
Ulttyq deńgeıdegi joba, baǵdarlama jáne jeke bastamalar esebinen 43 myń jańa jumys orny ashylyp, 11 myńnan asa jas jumysqa ornalastyryldy. Ýaqtyly qabyldanǵan sharalar aýqymy óńirdegi jumyssyzdyq deńgeıin 4,1%-ǵa deıin tómendetýge ıgi yqpal etti. О́zge óńirler arasynda bul derek eń tómengi kórsetkish esebinde tirkeldi.
Qaraǵandyda qurylys ta qarqyndy
Qaraǵandy oblysynyń monoqalalary men aýyldarynda turǵyn úı, mektep pen zamanaýı qalyptaǵy medısınalyq nysandar boı kóterý ústinde. Naqtylap óter bolsaq, 2025 jylǵa deıin Qaraǵandy oblysynda qosymsha 22 mektep salynyp, onyń 18-i «Jaıly mektep» baǵdarlamasy sheńberinde júzege aspaqshy. Bul oraıda 10 jaıly mekteptiń qurylysy bastalyp ta ketken. Buǵan Qaraǵandyda taǵy bir zamanaýı oqýshylar saraıyn qosyp qoıyńyz.
Jyl sońyna deıingi merzim ishinde 400 myń sharshy metr turǵyn úıdi qoldanysqa tapsyrý mejelenip otyr. Esesine kezekte turǵandar sany 700 adamǵa qysqarady dep kútilip otyr.
– Biz tek oblys ortalyǵynda ǵana emes, monoqala men aýdanda da úı salamyz. О́ńirde barlyǵy 392,3 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen bolsa, jyl sońyna taman osy kórsetkishti 400 myń sharshy metrge jetkizbek nıet bar, – dep jetkizdi Qaraǵandy oblysynyń ákimi.
Turǵyn úımen qamtamasyz etý – óńirdegi basym mindetterdiń biri. «Jas otbasylarǵa arnalǵan ıpoteka» baǵdarlamasyn 97 otbasy paıdalandy. Osy oraıda 153 nesıe resimdeý jospary tur. Eske salyp ótelik, kenshi men metallýrg úshin jeńildetilgen ıpotekanyń óńirlik baǵdarlamasy jumys isteıdi. Dál osy tarapta 2 mlrd teńgege 121 ıpotekalyq nesıe berildi.
Densaýlyq saqtaý nysandaryn salýǵa jáne aýyldyq aýdandar men monoqalalarǵa dárigerlerdi tartýǵa da jete kóńil bólinip otyr. Aýyldarda 92 densaýlyq saqtaý nysany salynyp, onyń 14-i osy jyldyń sońyna deıin aıaqtalýǵa tıis. Balqash pen Temirtaýda ortalyq aýdanaralyq aýrýhanalar ashylady.
Aýyldyq jerlerge dárigerlerdi tartý úshin qosymsha qarjylyq qoldaý kórsetilip, árbir medısına qyzmetkerine 5 mln teńge somasynda qarajat ajyratady. 69 mamanymyz shetelde oqýdan ótti.
Munymen qosa, aımaq basshysy Qaraǵandy oblysynda 10 mıllıard teńgege ınvestısııalyq jobalar iske asyp jatqanyn qosa ketti. Agroónerkásiptik keshen aıasynda 24 joba tabysty aıaqtalyp, bar-joǵy 10 mlrd teńgege 28 ınvestısııalyq joba bastaý aldy. 193-ke tarta jańa jumys orny qurylmaq.
Jylý júıesindegi jumystar
Qaraǵandy oblysy jylý maýsymyna daıyn. Qazirgi ýaqytta óńirdegi bar energııa kózderiniń shtattyq rejımdegi jumysy qalypty. Jylý jelilerin salyp, rekonstrýksııalaý boıynsha 17 ınfraqurylymdyq joba jalǵasyn tapty. Brıfıng barysynda aımaq basshysy E.Bólekpaev turaqty jylýmen qamtamasyz etý baǵytyndaǵy jumystarmen de bólisti.
Máselen, Qaraǵandyda uzyndyǵy 21,5 shaqyrym jylý jelisin jóndeý ári jańǵyrtý amaldary aıaqtaldy. Esesine 70-ke jýyq turǵyn úı men 13 áleýmettik nysandy jylýmen jabdyqtaý sapasyn jaqsartýǵa múmkindik týǵan.
Al metallýrgter qalasy Temirtaýda 28 shaqyrymǵa jýyq jylý jelileri jóndeldi. Osynyń arqasynda 500-ge jýyq turǵyn úı men 50 áleýmettik nysan turaqty jylýmen qamtamasyz etiledi.
Buǵan deıin Shahtınsk jylý elektr ortalyǵynda birqatar túıtkilder týyndaǵany málim edi. Munda da negizgi qosalqy jabdyqtar, úsh qazandyq jáne eki týrbına jóndeldi. Jylý kózi shtattyq rejimdegi birqalypty jumys qarqynyna kóshti.
Aımaqty gazdandyrý da tabysty jalǵasyp jatyr. Gaz taratý jelileri 5,5 myń jeke úıge jetkizilgen. Qaraǵandy men Temirtaýdaǵy úshinshi iske qosý kesheni boıynsha qurylys-montajdaý jumystary aıaqtalýǵa jaqyn. Bul oraıda qos qala turǵyndary arasyndaǵy áleýmettik osal toptardyń baspanasyn gazǵa qosý úshin bir rettik tólem bólindi. Jalpy somasy – 86 mln teńge. Bul ıgi sharaǵa 225 otbasy qol jetkizdi. Jeke sektor turǵyndaryn gazǵa qosýǵa arnalǵan paıyzsyz qaryzdyń arnaıy baǵdarlamasynyń paıdasyn jergilikti jurt jyly qabyldady.
Avtobýs parki jańartylady
Qaraǵandyda qoǵamdyq kólikti jańartý úderisi údemese, kemimedi. Jyl sońyna deıin 195 avtobýs satyp alý mejelense, onyń 187-si kúni buryn jetkizildi. «Nátıjesinde, Qaraǵandy mańyna qyzmet kórsetetin avtobýstardyń 50 paıyzy jańartylady», dep atap ótti oblys basshysy. Sondaı-aq bıyl 1354 shaqyrym avtojol jóndeldi. «Aýyl – el besigi» jobasy boıynsha 22 aýyldyq eldi mekende jol jóndeý jumystary sátti aıaqtaldy.
San saýalǵa jaýap
Aımaq basshysy E.Qabdýlaulynyń baıandamasynan soń kezek suraq-jaýapqa keldi. Birneshe BAQ ókilderi Qaraǵandy óńirine qatysty túıtkildi máseleler jóninde saýal joldady. Máselen, Temirtaýdaǵy jylý máselesi kóterildi. О́z kezeginde aımaq basshysy qurysh qalada jylý qubyryn aýystyrý jóninde qyrýar jumys atqarylyp jatqanyn atap ótti. Jol máselesine qatysty suraqtar da qoıyldy. Balqashtaǵy qalaishilik joldardyń sapasyzdyǵy sóz etildi. Oblys ákimi týrıster qalasynda sý jáne jylý qubyrlary aýystyrylyp jatqanyn, 2-3 jylda jumys aıaqtalyp, kósheler asfalttalatynyn jetkizdi. Onymen qosa keler jyly Aqtoǵaı men Aqsý – Aıýly arasyndaǵy joldyń da 40 shaqyrymyna jóndeý jumystaryn júrgizemiz dedi. Sonymen qatar Qaraǵandy oblysyndaǵy elektr jelileriniń 60 paıyzy tozǵanyn, degenmen bul saladaǵy jumystar da sheshimin taýyp jatqanyn atap ótti. Aldaǵy ýaqytta ekinshi elektr stansasyn salý josparda baryn jetkizdi.
Qaraǵandy oblysy
