– Qýanysh Májikenuly, jaqynda shyǵarmashylyq keshińiz ótpek eken. Kópshilikpen júzdesýge daıyndyǵyńyz qalaı? Kórermen qaýym úshin qandaı jańalyqtar bolmaq?
– Áýeli osy qarsańda qoldaý bildirgen Júrsin Erman aǵamyz bastaǵan azamattarǵa alǵysymdy bildiremin. Shyǵarmashylyq kesh S.Seıfýllın atyndaǵy oblystyq akademııalyq qazaq drama teatrynda ótedi. Daıyndyǵymyz jaman emes. Árıne, shahtadaǵy apat janymyzdy jabyrqatty. Degenmen jabyrqaǵan eldiń janaryna jylylyq syılasaq degen nıetimiz bar. Kórermen qaýymdy jaǵymdy jańalyqtyń kýási qylǵymyz keledi. Qalyptasyp qalǵan shyǵarmashylyq keshtiń qalybyn buzyp, biz osy joly jańa pishinde ótkizbekpiz. Ádebı-mýzykalyq avtorlyq ánderimniń, shansondarymnyń, bardtyq týyndylarymnyń, poezııamnyń negizinde jasalǵan úlken mono-spektakldi sahnalamaqpyz. Árıne, bul shyǵarmashylyq jumysqa qazaqtyń belgili teatr rejısserleri, ssenarısteri tartyldy. Birneshe aı boıy keshtiń ssenarıin jazdyq. Osynyń bárin qoldap, múmkindik bergen oblys ákimdigine, mádenıet basqarmasyna, tileýles jandarǵa rııasyz rızashylyǵymdy bildiremin.
– Dál sol kúni «Qut» atty kitabyńyzdyń tusaýkeseri ótpek eken. Áýeli, oqyrmannyń qolynda tozsyn degen tilek aıtqymyz keledi. Jańa jınaǵyńyz týraly aıtyp ótseńiz...
– Oqyrmanǵa, halyqqa arnalǵan birneshe kitap shyǵarýdy josparlap otyrmyn. Onyń ishinde aqyndar aıtysynyń jınaǵyn shyǵarmaq nıettemin. О́zimniń qoǵam, zaman jaıly oılarymdy jeke kitap arqyly jetkizbekpin. Onymen qosa, zamandastarymnyń men jaıly oılaryn, estelikterin toptastyrǵym keledi. Jańa jazylǵan jyrlarymnyń negizinde poezııa kitabyn usynbaqpyn. Ol endi ýaqyt enshisindegi dúnıe. Osy qarsańda Qaraǵandy oblysynyń ákimdigi qoldap, on jyldan beri oıǵa alyp júrgen eki jobamdy júzege asyryp otyrmyz. Birinshisi, ózińiz aıtyp otyrǵan «Qut» kitabymnyń jaryq kórýi. Túrli tústi, óte sapaly bolyp basyldy. Jaqynda jas mamandar álemdik standartta Eýropanyń, Azııanyń, Amerıkanyń iri mýzykalyq platformalaryna meniń bardtyq týyndylarymnyń, shansondarymnyń albomyn qoıǵan bolatyn. Jańa kitapta sol eńbekterimniń tek mátini ǵana bolmaıdy. QR kod arqyly ony tyńdaı da alady. Taǵy bir ereksheligine toqtala ketsek, kitapty kádesyı retinde ásem, tartymdy bolý úshin bylǵarymen qaptap, arnaıy sýretter salǵyzdyq. Kitap úsh bólimnen turady. Birinshisi – poezııa, ekinshisi – bardtyq, shansondyq týyndylarymnyń mátinderi. Úshinshisi – kósemsózderim. Kitap shyǵarý – maqtan emes. Bul – halyqtyń, tyńdarmannyń aldyndaǵy esebim. Taǵy bir erekshe dúnıe deýge bolady, kitap sońyna «Youtube» arnamnyń QR kodyn qoıdyq.
– Al «Youtube» arnańyzdy qalaı júrgizip otyrsyz?
– «Youtube» arnamyzdy endi iske qospaqpyz. Qudaı qalasa, keler jyldyń sáýir, mamyr aıynda daıyndap bitemiz degen jospar bar. Ol jerde «Sary tentektiń oqyǵandary», «Sary tentektiń estigenderi», «Sary tentektiń kórgenderi», «Sary tentektiń aıtqandary» degen sııaqty birneshe baǵyttaǵy ıntellektýaldy mádenı, tarıhı, rýhanı aqparattar bolady. Sonymen qatar eskerkishter, tarıhı oryndar, qarapaıym eńbek adamdary týraly da, týrıstik áleýet jóninde de sonda salyp otyrmaqpyn.
– Jahandanýdyń yqpalymen qundylyqtarǵa degen kózqaras ózgerip jatyr. Osydan 20-30 jyl buryn jalpyhalyqtyq sıpatqa ıe bolǵan keıbir dástúrli dúnıelerimizge kóptiń yqylasy solǵyn tartqany baıqalady. Aldaǵy ýaqytta aıtystyń taǵdyry qalaı bolady dep oılaısyz?
– Aqyndar aıtysynyń bolashaǵy zor. Jer betinde qazaq degen halyq turǵanda aqyndar aıtysy eshqashan joǵalmaıdy. Ol – úlken rýhanı qazynamyz. Kiná ázirge uıymdastyrýshylardan bolyp otyr. Jáne de asyl ónerimizdi bızneske aınaldyryp, saıası ekonomıkalyq, dinı maqsatqa paıdalanǵysy kelgen belgili bir toptardyń kesirinen búgingi aıtystyń qadiri eptep ketti. Aıtys toqyrap tur. Alaıda jaqynda ótken aıtys aqyndary men jyrshy-termeshilerdiń halyqaralyq odaǵynyń quryltaıynda aıtystyń sáni men saltanatyn qaıtarý jóninde, ulttyq máıegin, sýyrypsalmalyqty saqtap, tolyǵymen damytý týraly biraz áńgime aıtyldy. Odaqtyń osy maqsatta birlesip, jumys isteımiz degen jospary bar. Al endi aqyndar aıtysyn qalaı damytamyz desek, birtindep-birtindep jańartý kerek. Máıekti muramyzdy oıyn-saýyq deńgeıine túsirip, kúldirgenge ǵana máz bolyp júrgen jandardan arylǵan jón. Aqyndar óziniń jaýapkershiligin jete túsinetin, qoǵamdaǵy aǵartýshylyq róli artatyn aıtysqa keledi dep oılaımyn.
– Shertpe kúıdi dáripteý boıynsha jobany qolǵa alǵanyńyzǵa da kóp boldy. Bul baǵytta qandaı is-sharalar júzege asty?
– Eń aldymen, shertpe kúıge memleket deńgeıinde nazar aýdaryldy. Qazir jer-jerde shertpe kúıdiń festıvaldary, konkýrstary ótkizilip jatyr. Oqý oryndary da shertpe kúı sabaǵyn oqytyp jatyr. Jaqynda oblys ákimine jazǵan hatymda Qaraǵandyda dástúrli túrde ótetin shertpe kúı festıvalin uıymdastyrýdy, kenshiler astanasynda shertpe kúı sheberi Táttimbetke eskertkish qoıýdy usyndym. Bul máseleni jergilikti azamattar buǵan deıin de kótergen. О́zderińiz kýásizder, Túrkııada kúıshi babamyzǵa eskertkish qoıyldy. Endi, Astanada, Qaraǵandyda boı kóteredi degenge senemiz. Al shertpe kúıdiń damýy jóninde aıtatyn bolsaq, biz áli naýqanshyldyqtan aspaı jatyrmyz. Dombyrashylar, mýzykanttar bar. Biraq naǵyz shertpe kúıdiń máıegin saqtap qalǵan kúıshilerdiń qatary kóbeımeı tur. Meniń boljaýym boıynsha qazir on ǵana kúıshi qaldy. Sondyqtan Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń, «amanat» partııasynyń basshylarymen kezdesip, shertpe kúı festıvalin uıymdastyrý qajettigin jetkizdik. Ony Reseıdegi Chaıkovskıı, Glınka atyndaǵy festıval deńgeıinde dúrildetip ótkizýimiz kerek. Biz Qurmanǵazynyń, Táttimbettiń festıvaldaryn uıymdastyrmasaq, kúı mádenıetinen aıyrylyp qalý qaýpimiz bar. Qaraǵandyda keler jyly ótip qalýy múmkin úlken halyqaralyq festıvaldyń qujattaryn daıyndap, jobasyn usyndym. Muny el bolyp qoldaý kerek. Ony joǵary deńgeıde ótkizbesek, kúı óneriniń obalyna qalamyz. Kúı ónerin saqtaý, ony zertteý, kadrlardy daıarlaý, ásirese, naǵyz kúıshilerdi qoldaý jumystaryn júzege asyrýǵa tıispiz. Áıtpese, qazaqy qundylyqtardy quldyratyp jiberemiz.
– Arasynda ýaqyt taýyp, Alash qaıratkerlerin de nasıhattap júresiz...
– Iá, onyńyz ras. Shyǵarmashylyǵymmen qatar, Alash ulylaryn ulyqtap júremin. Bul – borysh. Úlgi bolsyn degen nıetpen aıta keteıik. Bıyl Álimhan Ermekovtiń zıratyna abattandyrý jumystaryn júrgizdik. Qaraǵandy qalasynyń bıýdjetinen qarajat bólindi. Sonymen qatar qazaqtyń úlken qaıratkeri Temirbek Júrgenovtiń jubaıy Dámesh Ermekova-Júrgenovaǵa baılanysty nasıhat jumystarymen de aınalysyp jatyrmyz. Jaqynda ǵana Dámesh apaıymyzdyń Aǵrıpa ólkesinde kıiz úı tigip, uzatylǵan jerin taptyq. Qasıetti jerdi beınetaspaǵa túsirip alyp, halyqqa jarııaladyq. Dámeshtiń ákesi Ámirhannyń qystaýyn taýyp, taspaǵa túsirip aldyq. Qyzylorda qalasynda Temirbek Júrgenovtiń 125 jyldyǵy qarsańynda ótken, Dámesh apaıymyzdyń qurmetine ashylǵan kósheniń saltanatty rásimine qatysyp qaıttyq. Qazir osy tóńirekte biraz jumystar júrip jatyr. Osy taqyryp tóńireginde, qaıratkerlik jóninde áńgimemizdi bylaı túıindeıin. Aqyn bolsyn, jazýshy bolsyn, jýrnalıst bolsyn, ustaz bolsyn qaıratker bolý kerek. Sonda ǵana ultymyzdyń rýhy asqaq bolady.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Qasymhan ǴALYM,
«Egemen Qazaqstan»
Qaraǵandy oblysy
