Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Basqa-basqa elordada iskerlik týrızmge jaıly orta qalyptasqan. Týrıster qonaqúı, tamaqtanatyn oryndardy talǵamyna qaraı tańdaı alady. Qyzmet kórsetý sapasy kóńilden shyǵady. Bir sát damyldap qaıtýdy oılaǵandar Astananyń sımvolyna aınalǵan «Báıterekten» bastap, qalanyń sánin keltirip turǵan záýlim ǵımarattardy, monýmentter men basqa da kórikti oryndardy tamashalaıdy. Iá, osy kúnge deıin de Astanany iskerlik týrızmniń ortalyǵyna aınaldyrý týraly usynystar az aıtylǵan joq. Is júzinde alǵa naqty jospar qoıylyp, kóptegen joba oryndaldy. «EKSPO-2017» kórmesi kúni keshegideı esimizde. Sol shaǵyn qalashyq aýmaǵyndaǵy nysandardy tamashalaýǵa arnaıy baratyn qonaqtardyń qatary áli kúnge úzilgen joq. Bul kórme týrızmnen paıda tabýdy kózdegen kásipkerlerge úlken tájirıbe bolǵany anyq. Kásipker týrısterge sapaly qyzmet kórsetýdiń qıyndyǵyn sezingen shyǵar. Árıne, mundaı halyqaralyq deńgeıdegi aýqymdy is-sharalar Astana tórinde áli talaı márte uıymdastyrylatynyna bek senimdimiz.
Bıyl birinshi jartyjyldyqta Astanaǵa kelgen týrısterdiń úlesi byltyrǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda 28%-ǵa ósken. Alty aıda elordaǵa 622 465 qonaq kelgen. Onyń ishinde 136 772 sheteldik bolsa, 485 693 adam eldiń basqa aımaqtarynan saparlaǵan. Astana qalasynyń Investısııalar jáne kásipkerlikti damytý basqarmasy, Týrızmdi damytý bóliminiń basshysy О́miruzaq Tileýjannyń aıtýynsha, qalada týrızmdi damytý baǵytynda iske asyp jatqan jobalar barshylyq.
– 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan kásipkerlikti damytý jónindegi Ulttyq joba sheńberinde alǵashynda 950 jańa jumys orny qurylady dep josparlansa, qazir 1 127 jumys orny ashyldy. Bıyl qańtar men qarasha aralyǵynda bizdiń bólimniń mamandary 15 memlekettik qyzmet kórsetti. Iаǵnı týrıstik-operatorlyq qyzmetke lısenzııa berdi. Bıyl birinshi jartyjyldyqta áýe kóligindegi jolaýshylar aǵyny shamamen 3,2 mln adamdy qurady. О́tken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 31,1% ósim baıqaldy. Búginde 78 elmen vızasyn rejim jańǵyrdy. Álemniń 28 eline tikeleı halyqaralyq reıs ashyq. Naq qazir 111 baǵyt boıynsha aptasyna 489 reıs qatynaıdy. Astana qalasynda 222 qonaqúıde jalpy sany 16,2 myń oryn bar (8 840 bólme). Onyń ishinde 5 juldyzdy – 8 qonaqúı, 4 juldyzdy – 11 qonaqúı, 3 juldyzdy – 5 qonaqúı jáne sanatsyz 205 qonaqúı bar ekenin de aıta ketkim keledi. Osy qonaqúılerdiń barlyǵy qalaǵa kelgen týrısterdi qabyldap, sapaly qyzmet kórsetýge daıyn. Ulttyq statıstıka bıýrosynyń deregine zer salsaq, bıyl birinshi jartyjyldyqta Astana qalasyndaǵy qonaqúılerdiń ortasha tolymdylyǵy 30,3%-dy qurapty, – deıdi О́.Tileýjan.
Astana qalasynda týrıstik aǵyndy jáne kóshi-qondy baqylap, esepke alýǵa arnalǵan «eQonaq» dep atalatyn aqparattyq júıe jumys isteıtinin bile bermeıtin shyǵarsyzdar. Júıe týrıstik salany damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde qurylǵan. Sheteldik týrıster osy júıege qosylǵan qonaqúılerge barsa, biraz ýaqytyn únemdeıdi. Aqparat úshin aıtar bolsaq, búginde «eQonaq» júıesine 202 qonaqúı qosylǵan. Bul shamamen 9 myń oryndy (6 000 bólme) qamtıdy. Týrıstik ınfraqurylymdy damytý boıynsha da joba-jospar san alýan. Mysaly, «Red Bus» ekskýrsııalyq avtobýstaryn aıtsaq bolady. Mundaı avtobýstar aýdıogıdtermen jabdyqtalǵan. Týrısterge ekskýrsııa 8 tilde usynylady eken. Sonymen qatar Astanadaǵy áýejaı men «Báıterek» monýmentindegi qonaqtarǵa jol kórsetetin týrıstik aqparattyq dúńgirshekter ashyq. Al týrısterge arnalǵan «Astana City Pass» degen karta qalanyń kórikti jerlerine tóte, emin-erkin barýǵa múmkindik beredi. Týrıster bul kartany 9 990 teńgege satyp alyp, qaladaǵy 11 mádenıet nysanyna 70% jeńildikpen bara alady. Ol ol ma, qonaqtar úshin izi.Travel halyqaralyq platformasynda aýdıo týrlar qoljetimdi. Júıege Astana qalasyndaǵy 164 kórnekti nysan boıynsha ekskýrsııa júktelipti.
Týrızmnen habary bar azamattar Astana qalasynyń tóńiregindegi aýdandar eko jáne etnotýrızmge taptyrmaıdy desedi. Iá, qazaqtyń tarıhy, mádenıetinen, turmys-tirshiliginen habar beretin ólkeler nazardan tys qalmaýy kerek-aq. Sebebi halyqtyń turmys-salty men mádenı muralary da sheteldikterdi qyzyqtyrmaı qoımaıdy. Bul rette biz Aqmolada iske asyp jatqan «Baıtaq jer» jobasynyń mamany Aıjan Jansultanovadan pikir suraǵan edik.
– Elimizdegi qalalardyń ishinde Astananyń týrıstik áleýeti zor dep aıtar edim. Munda iskerlik týrızm damyp keledi. Týrısterge jaıly orta qalyptasqan. Eń birinshi kezekte ınfraqurylymy kóńilden shyǵady. Týrısterge jol silteıtin qosymshalar da iske qosylyp jatyr. Kásipkerler jarnamaǵa kóbirek kóńil bóle bastady. Astana qalasynyń taǵy bir artyqshylyǵy – ornalasqan aımaǵy. Meıli, qysy sýyq bola bersin, biraq qalaǵa kelgenderdiń qyzyǵýshylyǵy oıansa, irgedegi aýdandardy aralaı alady. Al qala mańyndaǵy aýdandarda eko, etnotýrızm, agrotýrızm, tarıhı jáne oqıǵalyq týrızm, sporttyq jáne at týrızmin damytýǵa bolady. Rasynda, Aqmoladaǵy tabıǵaty tańǵajaıyp jerlerdi sheteldik týrıstermen qosa el azamattary da bile bermeýi múmkin ǵoı. Qazir osy baǵytta da jumystar júrgizilip jatqany qýantady. Mysaly, aımaqta Ortalyq Azııanyń Eýrazııa qory men «Shevron» kompanııasy iske asyryp jatqan «Baıtaq jer» jobasyn aıtýǵa bolady. Joba arqyly týrızmdi damytýdy kózdegen kásipkerlerge qarjylaı qoldaý kórsetilip jatyr, – deıdi A.Jansultanova.
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti «Týrızm» kafedrasynyń meńgerýshisi Láılá Mútálıevanyń aıtýynsha, elordada iskerlik týrızmmen qatar medısınalyq týrızmdi de qatar jandandyrýǵa múmkindik mol.
– Qalada qurylysy erekshe, kóz tartatyn nysandar jeterlik. Sonymen qatar elordada jyl saıyn keń aýqymda mádenı is-sharalar, kórme, forým, festıvaldar ótip turady. Jańa úlgidegi saýda oryndary, jaıly tamaqtaný oryndary bar. Qonaqtar alańsyz júre alady. Astana qalasynyń ákimdigi de týrısterdi tartýda iskerlik týrızmge kóńil bólgenin baıqaımyz. Iskerlik týrızm degenniń ózi halyqaralyq arenada qalanyń bedelin kóterýge septesedi. Elordada týrızmdi damytýdyń ekinshi baǵyty – medısınalyq týrızm. Munda joǵary tehnologııalyq medısınalyq qyzmet kórsetetin zamanaýı medısınalyq klasteri qalyptasqan. Klınıkalyq, stomatologııalyq, kosmetologııalyq jáne ekoortalyqtardyń jelisi bar. Elordanyń alty klınıkasy JCI halyqaralyq akkredıtteý komıssııasymen sertıfıkattalǵan. Bile bilseńizder, bul medısınalyq qyzmet sapasy men pasıentterdiń qaýipsizdiginiń altyn standarty sanalady. Astanaǵa kelýdi oılaǵan týrısterdi qalaı qyzyqtyra alamyz? Birinshi kezekte qonaqtar qaladaǵy sáýlet óneriniń tańǵajaıyp týyndylaryn tamashalaı alady. Qalanyń tarıhy men mádenıetine qyzyǵatyndar Ulttyq mýzeıge bara alady. Munda qonaqtar qazaq halqynyń baı tarıhymen tanysyp, salt-dástúri týraly da tolymdy málimetke qanyq bolady. Astana halqy kóp etnostyǵymen de erekshe. Esesine, týrıster túrli etnostyń as mázirinen dám tata alady. Kóz tartatyn saıabaqtar, Esil jaǵalaýy fotosessııaǵa taptyrmaıdy. Qalaǵa kelgen týrıster Astanany zaman talabyna saı qyzmet kórsetetin oryndar men mádenıettiń, tabıǵattyń toǵysqan mekeni retinde este saqtaıdy dep oılaımyn, – deıdi L.Mútálıeva.
Astana qalasynyń Investısııalar jáne kásipkerlikti damytý basqarmasynyń Týrızmdi damytý bólimi usynǵan aqparatqa súıensek, qalada jalpy somasy shamamen 713 mlrd teńgeni quraıtyn «kópfýnksıonaldy týrıstik aýdan» dep atalatyn týrızm salasyndaǵy iri ınvestısııalyq joba iske asyp jatqan kórinedi. Bul joba 2020 jyly bastalsa, 2026 jylǵa deıin tolyq aıaqtalýǵa tıis. Qazirdiń ózinde týrısterge sapaly qyzmet usyný úshin visitastana.kz. saıty iske qosylǵan. Munda týrıster avıabıletterdi satyp alyp, qonaqúılerdi brondaı alady. Aqparat quraldarynan baıqaǵan bolarsyzdar, búginde birneshe elmen vızasyz rejim arqyly baılanys nyǵaıyp jatyr. Sáıkesinshe, jańa týrıstik baǵyttar ashylatyny anyq. Elimizdiń 13 qalasyna «Ashyq aspan» rejimi engizilip, 80 memlekettiń azamatyna vızasyz kelýge ruqsat berilip otyr. Endi jýyrda Qytaı da sol qatarǵa qosyldy. Qos tarap otyz kúnge deıin vızasyz júrý týraly úkimetaralyq kelisimge qol qoıdy. Keleshekte elge keletin týrıster aǵyny eki, úsh ese kóbeıip jatsa, qonaqtar Astanaǵa kelip, sáýleti kelisken qalany qalaı da tamashalaýǵa tyrysady dep oılaımyz.
