Jalpaq jurttyń júıkesin tozdyrǵan, beınetin besbatpan etken osy máseleniń túpki sebebi – 1990 jyldary elektr jelileriniń jekemenshikke ótýinde. Árıne, jekemenshikke ótkennen keıin ózderiniń mindetterin adal atqaryp, qanshama aýyldy elektr qýatymen ýaqtyly qamtamasyz etip tursa, eshkim de ókpe-nazyn aıpas edi. Búginde 20 myńnan asa halyq turatyn osy aýyldardy elektr qýatymen qamtamasyz etetin jeliniń 90 paıyzǵa jýyǵy ábden tozyp bitken. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, kompanııa jeli boıyndaǵy aqaýdy jóndep, jańǵyrtýǵa qarjy bólmeı otyr. Aýyl turǵyndary ábden tıtyǵyna jetken túıtkildi aýdandyq ákimdikke jetkizip, máseleniń mánisin surap, qıyn túıinniń qashan sheshiletinin bilgisi kelgenimen, kóńil kónshiterlik habar-oshar joq.
– Elektr qýaty jıi sónip qalady, – deıdi Shaǵalaly aýylynyń turǵyny Galına Mıroshnıchenko, sonyń saldarynan sýsyz da qalamyz, jaz boıy ábden qıyndyq kórdik. Jaryq jıi óship qalatyndyqtan, turmystyq tehnıkalarymyz da isten shyǵyp jatyr. Bizdiń aýyl úlken eldi meken bolǵanymen, kolonkalar da az. Barynyń ózi tozyp bitti. Qazir bir-ekeýi ǵana jumys istep tur. Aýyldaǵy ahýaldy ákimdik jaqsy biledi, biraq qıyndyqpen kún keship jatqan aýyldardyń turmystyq jaǵdaıyn túzeýge kelgende nege tartyna beretini túsiniksiz. Aýdandyq ákimdiktiń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy bólimi elektr jelileriniń «Zerendi grýpp» aksıonerlik qoǵamyna tıesili bolǵandyqtan esh qaırany joq. Aýdannyń ońtústik bóligindegi elektr jelisi boıynda apattyń jıi bolýyna baılanysty aýdan ákimdigi 2021 jyly tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaı jarııalaýǵa sheshim qabyldaǵan.
Turǵyndardyń aıtýyna qaraǵanda, kóresini qystyń kúni kóredi eken. О́zgesin bylaı qoıǵanda aýdan ortalyǵynyń keıbir bóligi aýyz sýsyz qalady. Aýdandyq ákimdikke sý qubyryn ornatý týraly aıtylǵan ótinishterine alatyn jaýaby jer tastaq. Árıne, tastaq jerdi qazý, qubyr ornatý qıyn da shyǵar, biraq qazir tehnologııanyń damyǵan zamanynda osy bir tyǵyryqtan shyǵar jol tabylmaı tur deýdiń ózi kúmándi.
– Elektr baǵanalary da túbinen shirip, áne-mine qulap qalaıyn dep qaýsap tur. Osynyń ózi-aq qater emes pe?! – deıdi aýyl turǵyny Baýyrjan Erjanuly.
Aıtsa aıtqandaı, elektr jelisi jarty ǵasyrdan beri jańartylmaǵan. Qanshama berik etip salynsa da, jeldiń ótinde, jaýyn-shashynnyń saldarynan tozyp tur. Aragidik jambastaı qısaıǵan baǵanany, ashy ishekteı shubatylyp jatqan symdy kórýge bolady. Turǵyndardyń aıtýyna qaraǵanda, kóz baılana halyq elektr qýatyn kóbirek paıdalanǵan kezde transformatorlardyń qýaty jetpeı, ot ushqyndap, ımanyn qasym etedi.
Oqyrmanǵa túsinikti bolýy úshin sál taratyp aıta ketelik. Aýdandaǵy 180-ge jýyq transformator men 800 shaqyrymnan asa elektr jelisi – jeke kompanııanyń ıeliginde. Kásipkerdiń ózin tabý qıyn. Aýyl adamdary shaǵymyn aıtpaq bolyp kúndiz qoldaryna sham alyp izdese de taba almaıdy. Bizdiń de tildespek bolyp talpynǵan áreketimiz nátıjesiz boldy.
Aýdandyq ákimdiktiń aıtýyna qaraǵanda, 2018-2019 jyldary elektr jelilerindegi apattardy joıý jáne qalypty jaǵdaıda ustap turý úshin amalsyzdan bıýdjet qarajatyn jumsaǵan. Endi ony qaıtaryp alý úshin sotqa júginýde. Sot úderisi áli kúnge deıin jalǵasyp jatyr. Qazirgi menshik ıesi «Zerendi grýpp» elektr jelilerin satqysy kelmeıdi. Endigi jalǵyz jol – janama elektr jelilerin ornatý. Sonda ǵana qyryqqa jýyq aýyldyń aspanynda úmit sáýlesi janýy múmkin.
Aqmola oblysy,
Zerendi aýdany
