Rýhanııat • 10 Jeltoqsan, 2023

О́zaǵań týraly ózgeshe eńbek

1015 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Alash arystarynyń aqtalýy, kıeli taıqazannyń elge qaıtýy, qar astynda qalǵandaı Naýryzdyń qaıta toılanýy, Ahmet Iаsaýı kesenesiniń qalpyna keltirilýi, taǵysyn taǵy. Osynaý ulttyq órede atqarylǵan qyrýar istiń basynda О́zbekáli Jánibek tur. Onyń basqan qadamy men jasaǵan ár isi ult mereıine aınalyp otyrdy. Ol týraly Astanadaǵy Ulttyq mýzeıde ótken «О́zbekáli jáne mádenı maıdan» atty kitaptyń tanystyrylymynda jan-jaqty aıtyldy.

О́zaǵań týraly ózgeshe eńbek

Sanjar Kerimbaı men Ádilbek Nəbı birlese jazyp, «Otbasy hrestomatııa­sy» baspasynan shyqqan kitap lentasyn Parlament Máji­lisiniń depýta­ty Qazybek Isa, Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Arhıv, qujattama jáne kitap isi komı­teti Kitap isi basqarmasynyń basshysy Almaz Myrzahmet, Prezı­dent janyndaǵy memlekettik bas­qarý akademııasy Basqarý ınstı­tý­ty­nyń dırektory Zulpyhar Ǵaıy­pov,­ «Qazaqstan máslıhattary de­pý­tat­­­tarynyń birlestigi» RQB tór­a­ǵasy Tóleýbek Muqashev, Ulttyq akademııalyq kitaphana dırektory Ǵazıza Qudaıbergen, qaıratkerdiń shákirtteri, QazKSR eńbek sińirgen ártisteri Muhtarhan Manapuly men Toıǵan Izim jáne birtýar tulǵanyń balasy Nıetjan О́zbekáliuly qıyp, sóz sóıledi. Jıyndy belgili jýrnalıst Zeıin Álipbek júrgizdi.

MI

Kitaptyń tusaýkeser rásimine halyq kóp jınaldy. Ine shansharlyq oryn joq dese bolǵandaı. Tulǵaǵa degen halyqtyń yqylasy desti sóz sóılegender. «Osy kitappen О́zbekáliniń jańa dáýiri bas­taldy. Ádiletti Qazaqstannyń bas qaharmany retinde osyndaı tulǵalar sanalýy kerek. О́zaǵań keńes bıliginiń qylyshynan qan tamyp turǵan 1988 jyly Shákárim Qudaıberdiuly, Ahmet Baıtursynuly, Maǵjan Jumabaev, Mirjaqyp Dýlatuly, Júsipbek Aımaýytuly syndy Alash arystaryn aqtaýdyń basynda turdy. Ol qandaı kúrespen, qandaı aıqaspen kelgenin bile bermeımiz. Táýelsizdik alǵanymyzǵa birtalaı jyl ótse de, sol aıqas áli jalǵasyp keledi. Al ol zamandaǵy aıqasty elestetýdiń ózi qıyn. Sondyqtan О́zbekáli esimi Qazaqstannyń kez kelgen qalasynda saltanat qurýǵa tıis», dedi Parlament Májilisiniń depýtaty, aqyn Qazybek Isa.

«Zertteýshiler óner týyndysyn gorızontal jáne vertıkal uǵymdarymen taldap jatady. Bul uǵymdardy óner jáne qoǵam qaıratkerleriniń atqarǵan isterin saralaǵanda da paıdalanýǵa bolady. Gorızontal tulǵalar kókjıekti keńeıtken, kóldeı kósilip, darııadaı jaıylǵan murasy bar, ıaǵnı óz zamanymen, ýaqyt aǵysymen birge irgeli jumystar jasaǵan tulǵalar. Al vertıkal tulǵalar zaman qabattary men keńistikterin báıterekteı tik ósip, buzyp jaryp, bıiktetip tastaǵandar. Qazaqtyń mańdaıyna bitken О́zbekáli Jánibek sondaı tulǵa. Taǵdyrly kezde tarıhı sheshimderdi qabyldap, rýhanııat tamyryn dóp basqan biregeı tulǵanyń eren eńbegi óner adamdaryna ǵana emes, ár memlekettik qyzmetkerge úlgi-ónege. Men osyndaǵy jurtshylyqqa Máde­nıet jáne aqparat mınıstri Aıda Ǵalym­qy­zynyń quttyqtaýyn jetkizgim keledi. Osyn­daı qundy eńbektiń shyǵýyna sebep­ker tulǵalarǵa, «Otbasy hrestoma­tııasy» baspasyna, avtorlarǵa myń alǵys», dedi mınıstrliktiń Arhıv, qujattama jáne kitap isi komıteti Kitap isi basqarmasynyń basshysy Almaz Myrzahmet.

Sonymen qatar Senat spıkeri Máý­len Áshim­baev, Túrkistan oblysy ákimi­niń oryn­­basary Beısen Tájibaev, Túr­kis­tan­ oblystyq máslıhatynyń tóra­ǵa­sy Nura­­ly Ábishev, Otyrar aýdany ákimi Sáken Sultanhanovtyń qut­tyq­taý hat­ta­ry oqyldy. Astana qalasy ákimi­niń oryn­­­basary Eset Baıken sóz alyp, qala basshysy Jeńis Qasymbektiń quttyq­taýyn jet­­k­­izdi.

Jıyn barysynda О́zbekáliniń elden kelgen aǵaıyny Kerimqul Pirimqululy ki­tap avtorlary Sanjar Kerimbaı men Ádilbek Nəbıge shapan jaýyp, mereı­in asyrdy.

Qaıratkerdiń kózin kórgen zamandasy, «Qazaqstan máslıhattary depý­tat­tarynyń birlestigi» RQB tóraǵasy Tóleýbek Muqashev sózinde avtorlar tara­pynan tamasha jumys jasalǵanyn aıryq­sha atady.

«Aıtýly tulǵa týraly estelikter men oqıǵalar, mədenıet salasyndaǵy is-qımyly tereń zerdelengen. Memleket qurý men ulttyq ıdeologııa jasaýdaǵy róli de keńinen taldanyp, adamı bolmysyna ekzıstensııalyq taldaý jasalǵan. Biz bilgen О́zaǵań da osy kitapta sıpat­tal­ǵandaı qaıratty da isker jan bolatyn. Jaı isker emes, rýhanı isker basshylar qatarynan edi», dedi ol.

Senat spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń quttyqtaý hatynda: «О́zbekáli aǵamyz qaı qyzmette júrse de ultymyzdyń tarıhyn, tóltýma mádenıetin, salt-dástúrin, tilin jańǵyrtýǵa jáne qorǵaýǵa zor eńbek sińirdi. Alash rýhy qalyqtaǵan Torǵaı óńirin qaıta túletýge kúsh saldy. Alash arystaryn aqtaý isine tikeleı aralasty. Kóne jádigerlerimizdi jınaqtaý arqyly ultymyzdyń mádenı áleýetin jar­qyrata kórsetýge súbeli úles qosty. Kitap memleket qaıratkeriniń osy atalǵan jáne ózge de eńbekterin jan-jaqty zerdeleý arqyly О́zbekáli Jáni­be­k­tiń azamattyq, saıası tulǵasyn jaq­sy asha bilgen. Bul jınaq jalpy oqyr­man, onyń ishinde óskeleń urpaq úshin úlgili baǵdar bolady dep senemiz», delingen.

«Ákemizdiń elge sińirgen eńbegi baspa arqyly qaıta jańǵyryp jatqany otbasymyzdy qanattandyrdy. Osynshama kóz maıyn taýysa izdenip eńbek etken avtorlarǵa alǵystan basqa aıtarymyz joq. О́z dáýiriniń ult úshin kúresiniń jarqyn sımvoly bolǵan ákem jańa zamannyń da ıdeologııalyq, tálimdik qajettiligine jaraǵaly tur», dedi Nıetjan О́zbekáliuly.

Qazaq tarıhy men mádenıetin jań­ǵyr­týǵa, ulttyń baı murasyn keleshek ur­paqqa jetkizýge orasan eńbek sińir­gen memleket jáne qoǵam qaıratkeri qa­zaq tilin damytý baǵdarlamasynyń mem­­le­kettik tujyrymdamasyn jasaýǵa qa­tys­ty. Eldegi kóptegen mýzeı men teatr­, má­denıet oryndaryn ashqany óz aldyna bó­lek áńgime.

Avtorlar Atyraý, Qostanaı, Arqalyq, Astana, Semeı, Shymkent, Pavlodarǵa ekspedısııa jasap, qaıratkerdiń kózin kórgen, onymen qyzmettes bolǵan kisilermen suhbattasqanyn aıtty. Buryn beımálim bolyp kelgen este­likter arqyly tulǵany san qyrynan tanytqany baıqalady. Máselen, Torǵaı oblysynyń qalaı ashylǵany, onyń keıin qandaı saıası sebeppen jabylǵany týraly naqty derekterdi alǵa tartty. Kitap О́zbekálideı tulǵa ómirine toqtalý arqyly keńestik kezeńdegi qazaq halqynyń eldik sanasy men bostandyqqa umtylystary týraly jańa kózqaras qalyptastyratynyn basa aıtqan jón.

Jıyn sońynda Sanjar Kerimbaı men Ádilbek Nəbı osy baǵytta mádenı-tanymdyq jobalaryn jalǵastyratynyn habarlady.