Qoǵam • 16 Jeltoqsan, 2023

Altyn shamshyraq

175 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Ábish Kekilbaevtyń «bodandyq bizdi qalaı synasa, bostandyq ta solaı synaıdy» degen sózi bar. Ustarǵan aqyl men ushtalǵan oı, shyńdalǵan rýhtyń sózi bul. Eldik pen bostandyq, azattyq pen ult úshin kúreste kóresini kórip, ábden shyńdalyp shyqqan táýelsiz sana týdyrǵan sóz qazaqtyń mańdaıyna syıyp tur. Allasy alqap bere salǵan aınalaıyn azattyqtyń Alash balasyna qanshalyqty qymbatqa túskenin de osy biraýyz sózden baǵamdaımyz.

Altyn shamshyraq

Kollajdy jasaǵan –Záýresh Smaǵul, «EQ»

Ultymyzdyń mańdaıyna jazylǵan azattyq degen jalǵyz aýyz sózde barlyq taǵdyrymyz ben ar-namysymyz turǵan joq pa? Ar-namysty tóbeńe tutqannan asqan baqyt joq ómirde. Bolsa, aıtyp berińiz. Alǵash Qazaq handyǵyn elge qamal etken qaharmandar eske túsedi. Ult azattyǵy úshin joldan taımaı, ar-namysyn tý etken Alash arystary jadymyzda jańǵyrady. Keńes ókimetiniń neshe túrli quqaıyna qaramaı eldikti, dástúrdi saqtaǵan tulǵalardyń da orny bólek. Bulardyń zańdy jalǵasy – keshegi Jeltoqsan azamattary.

Bizge azattyq tóbeden túse salmaǵany aqıqat. Áridegi tarıhty aıtpaǵanda, beridegi ult zııalylarynyń qany men janynyń amanaty – azattyq. Táýelsiz el bolý jáne soǵan syzat túsirmeı ustap turý. Joǵarydaǵy jalǵyz aýyz sózdi Ábish abyz osynyń bárin et júreginen ótkizip baryp aıtqanǵa uqsaıdy. 

Iá, azattyq dep aýzyńdy ashsań, ulttyń tolǵamaly tarıhy tý kóteredi. Qashanda eldik urany kóterilgende támam qazaq atqa mingen. Boıyńdy belgisiz bir rýh kerneıtini sodan shyǵar, bálkim. Qalaı desek te, ulttyq kod, ulttyq tanymnyń bir sheti lepes bereri sózsiz.Álıhan Bókeıhan, Ahmet Baıtursynuly bastaǵan arystar memleketshildikti uran etip alýy tegin emes qoı. Abaı men Alashorda zamanyna «baǵanaly orda – basty orda! Baısal orda qonǵan jurt» bolyp sonaý Buqar jyraý, Abylaı zamanynan jetken sana men rýh qazir jańasha túleýge tıis. Túlep te keledi. Qazir olardyń aldy óziniń ana tilimen qatar álemniń keminde eki-úsh tilin biledi. Túrkiniń dańqty dáýirin tańbalaǵan bitiktastardy, handarǵa serik bolǵan jyraýlar tolǵaýlaryn, Abaıdan Alashqa deıingi danalardy oqyp ósken jastar qoǵamǵa, Otanyna nemquraıdy qaraı almaıdy. Ultqa qyzmet etýdiń tóte jolyn túısinip ósken urpaq kelip qaldy keıingi otyz jylda. Aldynda ult zııalylary aıqyndaǵan ustyn, bastarynda bostandyq atty baqyt barda olarǵa keregi – óris qana. О́ıtkeni Farabıdiń «Elińniń bolashaǵyn bilgiń kelse, maǵan jastaryńdy kórset» degen ataqty sózi bar. Bizdiń ulttyń kóksegeni de – sol bolashaq. «Asyl – tastan, aqyl – jastan» degen. Azattyqtyń altyn shamshyraǵy jarqyraı bersin!