Ipoteka naryǵy: osy jylǵa arnalǵan boljam

«Qazaqstannyń ornyqtylyq qorynyń» habarlaýynsha, ótinish qabyldaý prosedýrasy keler jyly da ózgermeıdi. Árıne, bul – táýir baǵdarlama. Qanshama adam osy tıimdi sharttardyń arqasynda tuńǵysh úılerin aldy. Degenmen kem-ketik tusy da joq emes.

Onyń biri de biregeıi – úıdi tek bastapqy naryqtan tańdaý sharty. Jańa ǵımarattaǵy páterler qury­lys bastalmaı jatyp satylyp kete­tindikten, ondaı úıdi tabý azdap qıynǵa soǵady. Sonymen birge turǵyn úıdiń baǵasyna qatysty shekteýler bar. Astana, Almaty, Aqtaý, Atyraý jáne Shymkentte páter quny 25 mln teńgeden aspaý kerek. Al basqa óńir­lerde bul soma 15-20 mıllıonmen shekteledi. Dál osy sátte mundaı aqshaǵa páter tabý taǵy qıyn. Úshinshi qıyndyq – byltyrǵy engizilgen jańa tártip boıynsha bólinetin qara­jattyń azaıýy. Jylyna 100 mlrd berý degenińiz – úıli bolsam degen úmit­tilerge, tipti jetpeıdi.

«Ulttyq bank «7-20-25» baǵdarla­masyna bólinetin aqshany kóbeıtti, óıtkeni bastapqyda oǵan 1 trln teńge bólemiz dep josparlaǵan. Al jylda 100 mlrd bólinetinin eskersek, 2029 jylǵa qaraı jalpy soma 1,6 trln teńgege jetedi. Berilgen ıpotekany ǵana emes, mólsherlemeni sýbsıdııalaýǵa ketetin aqshany da esepke alý kerek. Bul bankterde aqsha kóbeıedi degen sóz, saldarynan aqsha massasy artyp, qunsyzdanady da, taǵy másele kóbeıedi.

Jeńildikti ıpotekalardyń tıimdi­ligine baǵa berý qıyn, óıtkeni olardy ázirlep, qabyldaǵanda sarapshylar qatyspaıdy. Bulaı jalǵasa berse, el aldynda talqylaǵannan paıda joq, sebebi bul ishki bastama negizinde qabyl­danatyn sheshimder. Negizi, áý basta «7-20-25» pen «Baspana hıt» naryqty ıpotekany damytýǵa baǵyt­taý maqsatynda iske qosyldy, sebebi sol sátte salada kádimgideı toqyraý baıqalyp edi. Biraq, ókinishke qaraı, qysqamerzimdi baǵdarlamalar ekonomıkany yntalandyratyn uzaqmer­zimdi jobaǵa aınalyp, toqtatý múmkin bolmaı qalady», deıdi ekonomıst Eldar Shamsýtdınov.

Jańadan paıda bolǵaly otyrǵan «9-20-25» baǵdarlamasy azamattarǵa birshama ońtaıly bolýy múmkin. Jańa baǵdarlamany «Otbasy bank» pen «Báıterek» holdıngi ázirlep jatyr. Ony júzege asyrýǵa bıýdjet qarajaty paıdalanylmaıdy. Baǵdarlama aıasynda nesıe 20 paıyz bastapqy jarnamen, 9 paıyzben 25 jylǵa beriledi degen edi. Jyl saıyn 150 mlrd teńge (naryqtan 100 mlrd teńge jáne «Otbasy banktiń» taza tabysynan 50 mlrd teńge) bólý josparlanyp otyr. Sonyń arqasynda jylyna 8 myńǵa jýyq otbasy ıpoteka resimdeıdi degen boljam bar.

Aıta ketý kerek, bul ıpotekalyq baǵdarlama jumys isteıtin jastarǵa arnalǵan. Qatysýshylardyń sońǵy bes jylda baspanasy bolmaý kerek. Al páterdi jańa úıden (QTK kepildigi bolsa) de, ekinshi naryqtan da tańdaýǵa bolady. «9-20-25» bıylǵy jyldyń bi­rinshi toqsanynda iske qosylýy múm­kin. Mamandardyń pikirinshe turǵyn úı baǵasy birden 10 paıyzǵa ósýi múmkin.

Sonymen qatar bıyl azamattardyń jekelegen toptaryna «2-10-20» jáne «5-10-20» baǵdarlamalary arqyly jeńildikti ıpotekalyq nesıe berý úshin respýblıkalyq bıýdjetten aqsha bólinedi. Bul – 2 jáne 5 paıyzben beriletin eń arzan ıpoteka. Alaıda mundaı baǵdarlama arqyly áleýmettik osal toptaǵy azamattar ǵana baspanaly bola alady. Úmitkerler eki negizgi shartqa saı bolýǵa tıis:

• Sońǵy bes jylda jeke baspanasy bolmaý qajet;
• Turǵyn úıge muqtaj azamat re­tin­de ákimdik kezeginde turýy tıis.