Bulbul úndi birtýar

О́ner jolyn Semeıden bas­taǵany bir ańyz, Almatyǵa Ámireni izdep barǵany eki ańyz. «1931 jyly men Ámire Qashaýbaevty izdep respýblıka astanasyna keldim. Ol ýaqytta teatr bireý – drama teatry ǵana. Teatr sahnasynda ataqty ánshiler Ámire, Manarbek, Júsipbek, tamasha óner ıeleri Qalıbek, Qurmanbek, Qanabek, Qapan, Serke, Elýbaı, Ábiken, Kamal, qazaqtyń tuńǵysh rejısseri Jumat Shanın ózderiniń keremet talanttarymen kórermenderine tanylyp úlgergen kez. Solardyń arasynda jarqyraǵan jaryq juldyzdaı Kúlásh ta bar edi»,  deıdi Rabıǵa Esimjanova bir esteliginde. Kúlásh apamyz jas talantty qamqorlyǵyna alyp, erekshe janashyrlyq tanytady. Daryndy daryn alystan tanıtyny osydan baıqalady. Rabıǵa apamyz ony bylaısha eske alady: «Elden ańsap kelgen betimde baýyrmaldyq qushaqqa sııar shoq juldyzdar arasynda maǵan erekshe yqylas bildirgen Kúlásh edi. «Ánshi qyz keldi» dep jas balasha qýanyp qarsy alǵanyn, úıine ákelip, tórin usynǵanyn qalaı umytaıyn. Úsh jyl birge turdyq. Ol ýaqytta teat­r kıimge kedeı bolatyn, ekeýara bir sısa kóılegimiz bar. Sony kezektese, sahnaǵa qaısymyz buryn shyqsaq, sonymyz kıetinbiz. «Tez sheshin!» dep apyl-ǵupyl kıinip jatatyn da kezderimiz az bolǵan joq. Ol da bir dáýren eken-aý!», deıdi.

Kúlli qazaq dalasyn daýsymen terbegen ánshi qazaq ulttyq án óneriniń baıraǵyn jelbiretken birtýar dese bolǵandaı. Ǵumyr boıy ult óneri men mádenıetine qyzmet etkenin kóremiz. Bul kisi oryndaǵan «Áýpildek» syndy ánder kóp estile bermeıdi. Kúmis kómeıden tógilgen úndi Qazaq radıosynyń Altyn qorynan tyńdaǵan bir ǵanıbet.

Ataqty ánshi 1914 jyly Aq­mola oblysy Qorǵaljyn aýdanynda óner qonǵan shańyraqta dúnıege kelgen. Atasy Babaq, onyń Esimjan, Qosymjan, Seıitjan taǵy basqa balalary bar. Án ónerinen habardar jurt Rabıǵadan buryn Qosymjan Babaq esimin qasterlese kerek. Belgili kompozıtor Kenjebek Kúmisbekov bir sózinde: «Rabıǵa maǵan týys bolyp keledi. Bir eldiń adamymyz. Men Rabıǵa apaǵa eliktep ánshi bolýdy armandaǵanmyn. Bul kisi Aqmola oblysy Qorǵaljyn aýdanynan edi. Ataqty Babaqtyń balalary Qosymjan, Esimjan, Dosymjan, Seıitjan, Esimjannan Rabıǵa. Sondaı-aq Babaqtyń Gúljámıla, Bıjan, Baǵıra, Qanıpa degen qyzdary da ónerli bolypty. Ra­bıǵa – Esimjannyń tuńǵysh qyzy. Mine, bul kisiler qazaq áni­niń etalony dese de bolǵandaı. Kezinde Qosymjan Babaqovqa Ahmet Jubanov «qazaq ániniń ensıklopedııasy» dep beker aıtpaǵan. О́ıt­keni Qosymjannyń án salýynda Aqan seri men Birjan saldyń, Jaıaý Musa men Úkili Ybyraıdyń án oryndaýshylyq sheberligi bar. Sol kisiden tálim-tárbıe al­ǵan Rabıǵa apaı da ánshilerdiń úzdigi edi-aý! Onyń maqpal daýsy júrekke jyly tıetin, tyńdaǵanda júrekke jyly tıetin, ádemiliktiń, sulýlyqtyń nyshanyndaı edi. Árıne, buryn qazaq áıeldiń jýan daýsyn, er adamnyń jińishke daý­syn unatqan. Bizdiń Rahııa Qoı­shy­baeva, Jamal Omarovalar qazaq mádenıetiniń bastapqy damý kezeńinde ónerimen el esinde qal­ǵan týma daryn ıeleri.

Rabıǵanyń áni qandaı bolsa, kisiligi de erekshe edi. Bir kór­gennen baýrap alatyndaı minezi bar edi, aqylymen, adamgershilik qasıetimen, baýyrmaldyǵymen jaqyn edi. О́ner de taqyr jerge bitpeıdi demekshi, áli kúnge deıin úlken rýhqa ıe qudiretti óner keler ǵasyrlarǵa jańǵyryp jete bermek!», depti K.Kúmisbekov.

1946-1960 jyldar aralyǵynda Rabıǵa Esimjanova Qazaq ra­dıo­synyń ánshisi qyzmetin atqa­rypty. 1960 jyldan bastap «Qa­zaq­konsert» birlestiginiń ánshisi retinde eńbek etken óner ıesinen án úırenip, tálimin alǵan belgili ánshiler barshylyq eken. Bul týraly Altyn qorda qalǵan esteliginde ózi aıtady.

«Shákirtsiz – ustaz tul» demek­shi, búgingi atyshýly ánshiler­diń bira­zyn ózime shákirt sanaımyn. Asqaq ánshiler Bıbigúl Tólegenova, Má­denıet Eshekeev qazirgi oryndap júrgen ánderiniń birazyn menen úırengen. Qajybek Bekbosynov, Bıǵaısha Ińkárbekova, Baqyt Áshimova, Aqjigit Dári­baevalar qazaq ánin kóp surap, kóp úırenip júredi. Olarǵa men sondaı yqy­lasymmen úıretemin. О́ıtkeni qazaq áni halyqqa jetý kerek. Keıingi urpaqqa qalý kerek. О́ıtkeni án qazynamyz barshamyzǵa ortaq. Onyń ústine sonaý ulaǵatty jan­dardan alǵan úlgi-ónegeni soń­ǵy urpaqqa jetkizsem, meniń aza­mattyq, ánshilik paryzymnyń ótelgeni», depti ánshi.

1930 jyldan Almaty mýzy­kalyq drama teatrynda aktrısalyq mekteptiń shyńdalýynan ótken aktrısa 1933 jyly Semeıdiń ob­lystyq teatryna aýysypty. Onda kompozıtor I.Kosıktiń, qa­zaq­tyń taǵy bir daryndy sahna rejısseri Orynbek Bekovtiń (keıin halyq jaýy retinde re­pressııaǵa ushyraǵan, Rabıǵa apa­myzdyń alǵashqy shańyraq qurǵan jary) qoıǵan operalary men spektaklderinde «Aıman-Sholpan» operasynda Aımannyń, E.Brýsılovskııdiń «Qyz Jibek» operasynan Jibektiń, Beıimbet Maılın shyǵarmasy negizinde qoıylǵan «Jalbyr» operasynan Hadıshanyń, «Qozy Kórpesh-Baıan sulýdan» Baıannyń rólderin oryndaýda, sahnalyq túrli obrazdardy somdaýda zor jetistikke jetip, olardy qaıtalanbas ónerdiń bıik shyńyna shyǵarypty. Semeıde eki-úsh jyl qyzmet istegen soń Almatyǵa shaqyrylǵan Rabıǵa Esimjanova respýblıkalyq opera jáne balet teatryna jumysqa ornalasyp, osy ujymmen Más­keý, sol kezdegi Lenıngrad qala­larynda, kóptegen konserttik sa­parda bolady. 1936 jáne 1958 jyldary Máskeýde ótken qazaq óneri men ádebıetiniń on­kúndikterinde án qudiretin álem jurtshylyǵyna moıyndatqan Qazaqstannyń Halyq ártisi Rabıǵa Esimjanova esimi elimen birge jasaı beredi.